Tag: Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Gofalu am wenyn y Pierhead: ein staff sy’n gwirfoddoli

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Awst 2019

Mae Pierhead y Cynulliad wedi bod yn gartref i ddau gwch gwenyn ar y to ers mis Gorffennaf 2018, lle mae tîm bach o staff sy’n gwirfoddoli yn eu monitro ac yn gofalu amdanynt yn rheolaidd.

Er gwaethaf eu lleoliad ar y to mae’r cychod gwenyn mewn man diogel, cysgodol sy’n eu hamddiffyn rhag y gwaethaf o dywydd Bae Caerdydd. O dan lygaid craff ein gwirfoddolwyr gwnaethant ymgartrefu drwy’r hydref a goroesi eu gaeaf cyntaf. Nawr mae’n haf eto, mae’r gwenyn yn gweithio’n galed ac wedi dechrau cynhyrchu mêl.

Yma, mae dau o’n gwirfoddolwyr yn siarad am eu profiadau:

Emily

Mae’r haf wedi cyrraedd ac mae gwenyn y Pierhead yn brysurach nag erioed yn chwilota ardaloedd cyfagos y Pierhead i adeiladu storfeydd o’u mêl euraidd bendigedig.

Er bod un o’r cychod gwenyn wedi cael dechrau cymharol araf yr haf hwn, mae’r gwenyn wedi gwneud iawn amdano ac maen nhw bellach wedi cronni ffrâm ar ôl ffrâm o fêl a fydd yn cael ei gynaeafu yn yr hydref. Nid yw byth yn peidio â fy synnu pa mor galed y mae’r gwenyn yn gweithio…i wneud dim ond 1KG o fêl, bydd ein gwenyn wedi hedfan 145,000km a gallent fod wedi ymweld â hyd at 2000 o flodau’r dydd! Fel y gallwch weld o’r lluniau isod, maen nhw wedi bod yn brysur iawn.

Felly sut mae’r gwenyn yn gwneud mêl? Mae ein gwenyn wedi bod yn brysur yn chwilota’r ardal leol am neithdar a geir mewn planhigion a blodau gwyllt. Cesglir y neithdar, yna unwaith y bydd y tu mewn i’r cwch gwenyn, bydd y gwenyn gweithgar yn bwyta, yn treulio ac yn ailgyfogi’r neithdar i’r celloedd. Pan fydd y cysondeb cywir, caiff y mêl ei selio, sef yr hyn y gallwch chi ei weld yn y lluniau isod.

Dyma’r tymor cyntaf lle byddwn ni’n gallu cynaeafu mêl, ac fel gwenynwr newydd rwy’n edrych ymlaen at weld y broses. Mae mêl wedi’i gynaeafu ers miloedd o flynyddoedd am ei fuddion amrywiol. Nid yn unig y mae’n flasus a byth yn difetha, ond mae ganddo hefyd lawer o briodweddau meddyginiaethol hefyd. Mae’n wrthfacterol ac yn wrthlidiol a gellir ei ddefnyddio hyd yn oed i helpu i leddfu symptomau clefyd y gwair. Gobeithio y bydd y gwenyn yn ddigon caredig i rannu peth o’u mêl gyda ni yn ddiweddarach yn y flwyddyn!

Oeddech chi’n gwybod?
Daethpwyd o hyd i fêl ym meddrodau Pharoaid yr Aifft hynafol a phan gawsant eu cloddio roeddent yn dal i fod yn fwytadwy 3000 o flynyddoedd yn ddiweddarach! Profi’r theori nad yw mêl byth yn difetha!

Sian D


Fel carwr natur, rwy’n teimlo’n ffodus iawn i fod yn rhan o brosiect mor gyffrous yn y Cynulliad.

Pwy ag ŵyr bod cymaint i’w ddysgu am wenyn?! Rydw i wedi bod yn gweithio ar y prosiect ers ychydig dros flwyddyn bellach ac rydw i’n dal i ddysgu yn gyson am eu ffyrdd a’u triciau. Rydw i bron bob amser yn cael fy synnu pan fydda i’n codi’r caead oddi ar gwch gwenyn ac yn edrych i mewn – yn enwedig ar y cyflymder rhyfeddol y mae’r cychod gwenyn yn newid ac yn datblygu.

Mae natur brysur y gwenyn yn golygu ei bod yn hanfodol ein bod yn cynnal archwiliadau wythnosol yn ystod misoedd yr haf, tra bod y blodau’n blodeuo a bod gweithgarwch peillio yn mynd rhagddo. Rydyn ni’n gweithio fel pâr yn ystod yr arolygiadau, gan sganio bob ffrâm yn drylwyr wrth inni weithio ein ffordd drwy’r cwch gwenyn. Wrth inni sganio rydyn ni’n edrych am fêl (eu cyflenwad bwyd); paill; celloedd nythaid wedi’u capio; larfa; wyau; a’r frenhines anamlwg fel arfer.

Yn ystod arolygiad efallai y byddwch yn dod o hyd i rai o’r gwenyn yn codi eu cefnau yn yr awyr ac yn gwyntyllu eu hadenydd yn wyllt. Os ydych chi’n ddigon dewr i roi’ch wyneb yn agos atyn nhw, yna byddwch chi’n arogli arogl ffres hyfryd lemwn. Mae’r arogl hwn a ryddheir yn helpu’r gwenyn sy’n chwilota am fwyd i ddod o hyd i’w ffordd adref.

Wrth ichi sganio drwy’r cychod gwenyn fe welwch hefyd fod y celloedd wedi’u capio yn dod mewn gwahanol feintiau. Bydd y rhai mawr sydd wedi codi yn cynnwys gwenyn drôn (gwryw) ac mae’r celloedd mwy gwastad yn cynnwys gwenyn benywaidd llai.

Oeddech chi’n gwybod y gall y frenhines ddewis rhyw ei phlant? Pan fydd brenhines forwyn yn gadael y cwch gwenyn am y tro cyntaf bydd hi’n cael sawl pariad gyda gwenyn drôn yn ystod ei hediad. Yna mae hi’n storio’r sberm gan ei ddefnyddio fesul tipyn wrth iddi ddodwy ei hwyau. Bydd ei chyflenwad fel arfer yn para tua thair blynedd. Os bydd hi’n ffrwythloni ŵy â sberm yna bydd gwenynen fenyw yn dod i’r amlwg, a bydd drôn yn dod allan o ŵy heb ei ffrwythloni. Mae’r ‘dewis’ hwn yn cael ei bennu gan faint y celloedd haid a wneir gan y gwenyn gweithgar. A dim ond ychydig o’r ffeithiau hynod ddiddorol am y gwenyn rhyfeddol yw’r rhain!

Sian C

Manteisiais ar y cyfle i fod yn rhan o’r tîm cadw gwenyn yma yn y Cynulliad ac nid yw fy mhrofiad hyd yma wedi siomi.

Mae cadw gwenyn yn hynod ddiddorol ac rwy’n teimlo bod yr amser a dreulir ar ben y Pierhead mor hamddenol. Mae gofalu am y gwenyn a gwylio’r cychod gwenyn yn tyfu ac yn newid wedi bod yn addysg, ac rwy’n llawn parch tuag at y cytrefi a’r ffordd y mae natur yn gweithio.

Rydw i wedi dysgu cymaint, nid yn unig am y gwenyn, ond hefyd mae hefyd wedi ennyn fy niddordeb mewn materion amgylcheddol ymhellach ac o hyn rydw i wedi gwneud rhai newidiadau mawr i’m harferion fel defnyddiwr, fy neiet ac yn yr ardd! Nid yn unig rydw i wedi dysgu sgil newydd, rydw i hefyd wedi cwrdd â phobl newydd anhygoel o bob rhan o fywyd y Cynulliad, na fyddwn i wedi cael y cyfle i ddweud mwy na ‘helo’ cyflym iddyn nhw yn y coridor fel arall.

Diolch am y cyfle i fod yn rhan o brosiect mor arloesol – dwi wrth fy modd!”

Katy

Rwyf bob amser yn synnu gweld y llythrennau ‘Dr.’ o flaen fy enw. Ond, doctor ydw i. Nid y math y byddech chi am gael yn gwmni ar awyren pan fo’r stiwardiaid yn gweiddi ‘a oes meddyg yma?!’, efallai, oherwydd fy mod i’n ‘Ddoctor Gwenyn’ (yn ôl fy nghyfeillion, ta beth). Roedd fy noethuriaeth yn seiliedig ar astudio pryfed peillio gwyllt, a oedd yn cynnwys nodi rhywogaethau gwenyn a’r blodau y maen nhw’n bwydo arnyn nhw.

Felly, roeddwn i wedi cyffroi’n lân i glywed bod y Cynulliad wedi dechrau cadw gwenyn. Erbyn hyn, rwy’n aelod o’r tîm Gwenyn, ac mae’n fraint o’r mwyaf. Er fy mod i wedi astudio cymunedau o bryfed peillio gwyllt, nid oedd gennyf ddim profiad o gadw gwenyn mêl. Rwyf wedi dysgu cymaint gan Nature’s Little Helpers a fy nghyfeillion ar y tîm, ac rwy’n ddiolchgar iawn am y cyfle i wneud hynny.

Maen nhw’n anifeiliaid anhygoel. Maen nhw’n gweithio fel grŵp go iawn, ac mae i bob un aelod o’r grŵp ei rôl arbenigol yn dibynnu ar ei oedran, gan fynd ati i’w chyflawni’n ddiwyd. Y gwenyn ieuengaf yw’r glanhawyr. Maen nhw’n symud ymlaen i fwydo’r larfâu sy’n frodyr ac yn chwiorydd iddyn nhw, adeiladu’r crwybrau a gwarchod y cwch gwenyn cyn hedfan i ffwrdd i gasglu paill a neithdar. Gyda’i gilydd, maen nhw’n creu’r grŵp mwyaf trylwyr a rhyfeddol. Ac, wrth gwrs, mae yna Frenhines. Fodd bynnag, nid yw hi’n teyrnasu fel y byddech chi’n dychmygu, oherwydd y gwenyn gweithgar sy’n penderfynu beth yw beth. Drwy arwyddion, maen nhw’n rheoli gweithgarwch y frenhines – maen nhw hyd yn oed yn penderfynu a yw hi’n dodwy cynrhonyn gwrywaidd neu fenywaidd!


Oherwydd eu lleoliad ar y to a pheidio â bod eisiau aflonyddu ar y gwenyn, nid yw’r cychod gwenyn ar agor i’r cyhoedd, er efallai y byddwch chi’n gweld un o’n gwenyn yn casglu paill o amgylch Bae Caerdydd.

10 rheswm i ymweld â’r Senedd yr haf hwn

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Chwilio am rywbeth i’w wneud y penwythnos hwn? Beth am fynd i Fae Caerdydd i ymweld â’r Senedd?

O wleidyddiaeth i bensaernïaeth, o gelf i gynhyrchion Cymreig, mae gan y Senedd rywbeth at ddant pawb.

1. Y bensaernïaeth a’r dyluniad sydd wedi ennill gwobrau

Mae’r Senedd yn wirioneddol unigryw. Mae’n well edrych ar y twmffat a’r canopi enfawr o bren cedrwydd Canada cynaliadwy o’r tu mewn i’r adeilad, lle gallwch archwilio ar ddwy lefel.

2. Archwilio llwybr y Senedd

Ydych chi’n chwilio am weithgareddau difyr, rhad ac am ddim i blant i’w mwynhau’r penwythnos hwn? Gall fforwyr bach deithio drwy’r canrifoedd ar ein llwybrau i blant.  Chwiliwch y Senedd a chasglwch y cliwiau – a dysgwch lawer o ffeithiau diddorol ar hyd y ffordd. Rhowch eich cerdyn wedi’i orffen yn ôl i’r Dderbynfa a chewch gynnig yn y raffl i ennill gwobr!

3. Gweld beth sy’n digwydd y tu ôl i’r llenni

Dros yr haf mae ein teithiau tywys arferol yn cynnwys mynediad unigryw i ardaloedd nad ydynt fel arfer ar agor i’r cyhoedd. Bydd ein tywyswyr cyfeillgar, arbenigol yn mynd â chi ar daith drwy hanes y Bae i bensaernïaeth y Senedd a Chymru heddiw.
Gorau oll, mae’r teithiau am ddim ac yn rhedeg yn ddyddiol am 11.00 / 14.00 / 15.00

4. Mwynhau blas o Gymru yn ein caffi a’n siop

Mae diwrnod o archwilio’r Bae yn galw am baned a chacen yn ein caffi. Dewiswch o amrywiaeth o luniaeth a mwynhewch olygfeydd hyfryd o’r Bae drwy ffenestri enfawr y Senedd. Wrth ymyl y caffi mae’r siop, sy’n cadw cynnyrch, llyfrau ac anrhegion Cymreig.

5. Edrych ar gelf

Bydd y Senedd yn cynnal arddangosfeydd newydd gwych drwy gydol yr Haf.

Gallech greu eich cerdyn post eich hun o Gymru wedi’i ysbrydoli gan osodiad enfawr Steve Knapik MBE a’i bostio yn ein blwch post.
Dysgwch am hanes Bae Caerdydd drwy hen luniau du a gwyn Jack K Neale o longau yn hwylio allan o Ddociau Bute, gan gludo glo De Cymru yn ôl i Ffrainc.
Neu meddyliwch am yr hyn y byddech chi’n ei ychwanegu at Drawn Together, prosiect cenedlaethol a oedd yn gwahodd pobl i gymryd pum munud i dynnu llun rhywbeth y gallent ei weld. Cyfrannodd dros 4,500 o bobl gyda lluniau wedi dod o bob sir yng Nghymru.

6. Y tîm diogelwch mwyaf cyfeillgar yng Nghaerdydd

Fel gydag unrhyw adeilad seneddol, mae’n ofynnol i bob ymwelydd fynd drwy broses ddiogelwch fel yn y maes awyr ar ei ffordd i mewn i’r Senedd. Fodd bynnag, mae ein tîm diogelwch yn gwneud eu gorau i greu argraff gyntaf dda. Dyma ddetholiad bach iawn o’r nifer fawr o sylwadau a gawsom amdanynt ar Trip Advisor:

“Wedi gorfod mynd drwy broses ddiogelwch, ond roedden nhw y mwyaf cyfeillgar imi ddod ar eu traws (Heathrow, cymerwch sylw)”
Celticfire

“Yr adeilad llywodraeth mwyaf cyfeillgar imi ymweld ag ef erioed! Adeilad hardd a diddorol gyda’r staff mwyaf cyfeillgar imi ddod ar eu traws erioed. Roedd hyd yn oed y tîm diogelwch yn hyfryd, gan sicrhau trosglwyddiad hawdd, diogel i’r adeilad.”
Gillyflower58


“Proses ddiogelwch fel yn y maes awyr yn cael ei chyflawni gan staff hapus a chyfeillgar iawn.”
138Paul138

Wnaethom ni sôn bod gennym hefyd Dystysgrif Ragoriaeth Trip Advisor?

7. Mwynhau dyluniad amgylcheddol y Senedd

Poeth ym Mae Caerdydd? Mae dyluniad unigryw y Senedd yn ei chadw’n hyfryd ac yn oer ar ddyddiau’r haf. Mae ei ffenestri yn agor ac yn cau’n awtomatig er mwyn helpu i reoleiddio’r tymheredd y tu mewn.

8. Helpu ni i ddathlu 20 mlynedd

Eleni rydym yn dathlu 20 mlynedd o Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Rhannwch eich dyheadau ar gyfer Cymru dros yr 20 mlynedd nesaf ar ein bwrdd.

9. Mae gennym Lego®, Duplo® a gweithgareddau ar gyfer y rhai bach

Os ydych chi’n teimlo’n ysbrydoledig ar ôl gweld dreigiau, tywysogesau a dewiniaid Bright Bricks, dewch draw i ychwanegu eich creadigaeth Lego® eich hun i’n map o Gymru. Drwy gydol y gwyliau mae gennym hefyd daflenni lliwio a chrefftau ar gael i ddiddanu’r rhai bach wrth ichi fwynhau egwyl fach.

10. Mae am ddim!

A faint mae’n ei gostio i gael mynediad at hyn i gyd, fe’ch clywaf yn gofyn? Dim byd. Mae’r Senedd yn adeilad cyhoeddus – eich adeilad chi – ac rydyn ni ar agor 7 diwrnod yr wythnos. P’un a ydych chi’n ymweld â Chaerdydd am y penwythnos neu’n rhywun lleol nad ydych erioed wedi mentro y tu mewn, ewch i lawr i’r Senedd yr haf hwn wrth inni ddathlu 20 mlynedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Sicrhau Dyfodol ar gyfer y Celfyddydau yng Nghymru

Erthygl gwadd gan Bethan Sayed AC, Cadeirydd Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu’r Cynulliad

Dros y 10 mlynedd diwethaf, mae cyllid Llywodraeth Cymru a’r Loteri Genedlaethol ar gyfer Cyngor Celfyddydau Cymru wedi gostwng bron 10 y cant mewn termau real, tra bod y Llywodraeth wedi galw ar y sector i ddibynnu llai ar wariant cyhoeddus.

Fi yw Cadeirydd Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu’r Cynulliad ac fel Pwyllgor, roeddem yn teimlo mai dyma’r amser cywir i gynnal ymchwiliad i gyllid heblaw cyllid cyhoeddus ar gyfer y celfyddydau i weld pa mor ymarferol yw galwad y Llywodraeth, ac i nodi camau ymarferol a fyddai’n galluogi’r sector i ymateb yn effeithiol iddo.

Mae angen cyllid ar y celfyddydau er mwyn sicrhau eu dyfodol, ond sut y gellir sicrhau’r cyllid hwnnw?

Pwysigrwydd y celfyddydau i gymdeithas iach

Ni ellir gwadu pwysigrwydd y celfyddydau i gymdeithas iach. Mae’r celfyddydau yn goleuo ac yn cyfoethogi ein bywydau, ac felly maent yn rhan anhepgor o gymdeithas iach. Mae manteision y celfyddydau ar gyfer unigolion a’r gymdeithas gyfan bellach yn cael eu cydnabod yn eang. O’r effaith economaidd i fanteision ym myd addysg, dylai llunwyr polisi gydnabod, hyrwyddo a manteisio ar botensial y celfyddydau o ran sicrhau canlyniadau cadarnhaol yn y gymdeithas.

Cydnabod yr heriau sy’n wynebu’r celfyddydau yng Nghymru

Yn gynnar iawn yn ystod yr ymchwiliad, daeth yn amlwg bod sefydliadau celfyddydol yng Nghymru yn wynebu heriau unigryw, amrywiol ac anodd iawn wrth geisio sicrhau cyllid heblaw cyllid cyhoeddus. Oherwydd bod llawer o’r sefydliadau celfyddydol yng Nghymru yn fach o ran maint ac wedi’u lleoli’n bell o ganolfannau poblogaeth mawr, mae’n anodd iddynt godi arian nad yw’n refeniw cyhoeddus. Yn benodol, o edrych ar y cyllid heblaw cyllid cyhoeddus a ddyfernir ledled y DU, mae’n syfrdanol gweld faint o’r cyllid hwnnw a ddyfernir yn Llundain a de-ddwyrain Lloegr.

Canfu astudiaeth yn 2013 fod cyfraniadau gan unigolion a busnesau i’r celfyddydau yn Llundain yn cyfrif am 85 y cant o’r cyllid cyffredinol a ddyfarnwyd ledled Lloegr.  Er nad oedd Cymru’n rhan o’r astudiaeth, mae’n debyg nad yw ein sefyllfa ni’n wahanol i ranbarthau Lloegr y tu allan i Lundain.

Hyd nes i ni gydnabod a mynd i’r afael â’r sefyllfa anghytbwys hon, mae’n amhosibl gweld sut y gellir gwella’r sefyllfa’n ddigonol yng Nghymru. Mae’r ffaith bod maint a lleoliad mor bwysig i gynhyrchu refeniw masnachol yn cymhlethu’r sefyllfa ymhellach, gan ei gwneud hi’n anoddach i sefydliadau godi refeniw y tu allan i ganolfannau poblogaeth mawr.

Mae’r rhain yn anawsterau sy’n benodol i Gymru, sy’n dangos yr angen i Lywodraeth Cymru ddarparu lefel ddigonol o gymorth effeithiol i gefnogi’r hyn y mae wedi gofyn i’r sector ei wneud.

Beth oedd casgliad y Pwyllgor?

Rydym wedi galw ar y Llywodraeth i gymryd camau i godi proffil y celfyddydau fel achos elusennol ac i godi ymwybyddiaeth ymhlith ymddiriedolaethau a sefydliadau’r DU o’r prosiectau a’r sefydliadau celfyddydol ardderchog sydd yna yng Nghymru.

Ar hyn o bryd, nid oes gan y sector yr adnoddau sydd eu hangen i ymateb yn effeithiol i alwad y Llywodraeth. Roedd prinder sgiliau priodol yn y sector yn thema gyffredin yn y dystiolaeth a gyflwynwyd. Dyna pam yr ydym wedi galw ar Lywodraeth Cymru i greu adnodd sy’n cynnig arbenigedd ar godi arian ar gyfer sefydliadau celfyddydol bach, yn debyg i’r gefnogaeth a ddarperir ar hyn o bryd i fusnesau bach drwy wasanaeth Busnes Cymru.

Fel y gellid ei ddisgwyl, gwelsom fod sefydliadau mwy o faint yn fwy tebygol o lwyddo wrth wneud cais am grantiau gan fod ganddynt well fynediad at sgiliau priodol (er enghraifft, o ran ysgrifennu ceisiadau effeithiol). O ystyried cyn lleied o’r cyllid sydd ar gael ledled y DU a ddyfernir y tu allan i Lundain a’r de-ddwyrain, mae’n ddealladwy bod yna gystadlu ffyrnig am yr arian sy’n weddill.

Yn y fath hinsawdd, nid yw’n syndod bod sefydliadau llai yn ei chael hi’n anodd cystadlu.

Mae hyn yn pwysleisio’r angen am gymorth sydd wedi’i deilwra, sy’n cydnabod anghenion a galluoedd gwahanol y sefydliadau celfyddydol ledled Cymru.

Nid yw hynny’n golygu na ddylai’r rheini sy’n rhan o’r sector archwilio pob cyfle i gynyddu eu hincwm nad yw’n gyllid cyhoeddus. Cawsom dystiolaeth hefyd yn awgrymu y gallai sefydliadau celfyddydol Cymru fod yn fwy rhagweithiol wrth wneud ceisiadau am gyllid.

Roeddem yn falch o glywed am effaith cenhadaeth fasnachu Llywodraeth Cymru i Tsieina, a oedd yn cynnwys dirprwyaeth ddiwylliannol a drefnwyd gan Celfyddydau Rhyngwladol Cymru. Cwmni theatr sy’n gweithio gydag actorion ag anableddau dysgu yw Hijinx, a dywedodd wrthym fod y daith hon wedi agor drysau i deithiau rhyngwladol a chydweithio yn y dyfodol. Dyna pam yr ydym wedi galw ar Lywodraeth Cymru i gomisiynu gwaith ymchwil ar farchnadoedd rhyngwladol sy’n cynnig potensial o ran twf i artistiaid Cymru, a lle bo modd, i gynnwys elfen ddiwylliannol ar deithiau masnach, ochr yn ochr â strategaeth i ddatblygu marchnadoedd rhyngwladol.

Ar ôl galw ar y sector celfyddydol i ddibynnu llai ar gyllid cyhoeddus, yr hyn sy’n glir yw bod angen i Lywodraeth Cymru gynnig lefel briodol o gymorth goleuedig sydd wedi’i deilwra os yw’n disgwyl i’w galwad gael effaith gadarnhaol yn y sector.

Gallwch ddarllen adroddiad llawn y Pwyllgor a’i argymhellion yma.

Dilynwch Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu ar Twitter @SeneddDGCH

Dathlu Ymrwymiad y Cynulliad i Gynaliadwyedd ar gyfer Awr Ddaear

‘Gwnewch addewid i’r blaned’ yw’r thema ar gyfer Awr Ddaear eleni, a gynhelir ddydd Sadwrn 24 Mawrth rhwng 20:30 a 21:30. Bydd y Cynulliad yn cymryd rhan yn Awr Ddaear eleni drwy ddiffodd goleuadau’r Senedd, Ty Hywel a’r Pierhead. Mae llawer o’n Haelodau hefyd wedi gwneud addewid i WWF (Cronfa Bywyd Gwyllt y Byd) i gefnogi’r ymgyrch.

Mae cynaliadwyedd yn bwysig i ni yn y Cynulliad, ac rydym wedi gosod cyfrifoldeb i ni leihau ein heffaith ar yr amgylchedd a gweithredu mewn ffordd sy’n gyfrifol yn amgylcheddol yn ein holl weithgareddau. Darllenwch fwy am sut yr ydym yn ymdrechu i wneud y Cynulliad yn gynaliadwy nawr ac yn y dyfodol.

Sut rydym yn sicrhau bod y Senedd yn gynaliadwy

Gwresogi

System gwresogi geothermig sy’n cael ei defnyddio i helpu i wresogi’r Senedd. Mae dŵr yn cael ei bwmpio 100 metr i lawr drwy 27 o dyllau turio lle mae gwres naturiol y ddaear yn ei dwymo. Yna, caiff y dŵr ei bwmpio yn ôl i help i yn ein system gwresogi. Cefnogir y broses hon gan boeler biomas sy’n defnyddio pren sy’n gynaliadwy o bob cwr o’r DU i ddarparu ffynhonnell tanwydd gymharol garbon niwtral.

Ym misoedd twymaf y flwyddyn, mae’r system yn gweithio fel arall. Wrth i’r dŵr gael ei bwmpio i lawr, mae’r ddaear yn gweithredu fel dalfa gwres. Yna, bydd y dŵr oer yn cael ei bwmpio’n ôl i oeri’r adeilad.

Casglu dŵr glaw

Mae system casglu dŵr glaw y Senedd yn cael ei defnyddio yn y toiledau ac i lanhau’r adeilad. Mae hyn yn gweithio mor dda bod yr adeilad angen gwerth tua £40 o ddŵr y prif gyflenwad yn unig bob mis.

Caiff dŵr glaw sy’n disgyn ar do’r Senedd ei sianelu i du blaen yr adeilad. Yna mae dwy bibell yn ei gludo i danc lle mae’n cael ei hidlo trwy oleuadau uwchfioled (UV). Yna mae’r dŵr yn cael ei ddefnyddio yn y toiledau neu i lanhau’r ffenestri.

Mae rhagor o wybodaeth am ein harferion cynaliadwy ar gael yma.

Ymrwymo i ddefnyddio llai o blastig

Ar 1 Hydref 2011, cyflwynodd Cymru ofyniad i godi tâl am y rhan fwyaf o fagiau siopa untro. Hi oedd y wlad gyntaf yn y DU i wneud hynny. Mae defnyddio llai o blastig yn fater byd-eang pwysig ac mae’r Cynulliad wedi ymrwymo i hyn. Rydym eisoes yn gwneud cynnydd da iawn yn hyn o beth, ac rydym eisoes wedi rhoi’r gorau i ddefnyddio cwpanau coffi plastig ar ystâd y Cynulliad, tra’n ymrwymo i gael gwared â phlastigau tafladwy eraill dros y 6 mis nesaf lle bynnag y bo modd.

Prif bwyntiau cynaliadwyedd y Senedd

  • Dyfarnwyd safon ardderchog BREEAM i’r Senedd am ei nodweddion amgylcheddol yn y cyfnod dylunio.
  • Caiff y Senedd ei gwresogi gan gyfuniad o bwmp gwres o’r ddaear a sglodion pren a geir yn gynaliadwy, gyda nwy wrth gefn.
  • Mae’r pwmp gwres o’r ddaear yn y Senedd yn cynnwys 27 o dyllau turio wedi’u drilio 100m i’r ddaear – maent yn caniatáu i ni dynnu rhywfaint o wres ar ddiwedd yr haf, a gwrthdroi’r broses i helpu i oeri’r adeilad yn y gwanwyn.
  • Mae’r system casglu dŵr glaw yn golygu bod angen prynu gwerth tua £40 o ddŵr o’r prif gyflenwad yn unig bob mis.
  • Mae defnyddio’r system gwresogi biomas wedi arbed mwy na 500 tunnell o allyriadau carbon deuocsid rhag cael eu cynhyrchu ers adeiladu’r Senedd.
  • Mae’r Senedd yn cael ei hawyru’n naturiol; mae’r ffenestri’n agor eu hunain i newid tymheredd yr aer neu roi mwy o ocsigen i’r ystafelloedd.
  • Mae’r cwfl ar do’r Senedd yn creu gwasgedd aer negyddol. Mae hyn yn caniatáu i awyr iach gael ei dynnu i fyny drwy’r adeilad, ac yn golygu nad oes angen ei oeri’n artiffisial yn ystod y misoedd cynhesach.
  • Mae gosod goleuadau LED yn lle llawer o hen oleuadau’r Senedd yn y blynyddoedd diwethaf wedi arbed mwy na 50 tunnell o CO2.
  • Mae’r ffaith bod llawer o wydr ac arwynebau adlewyrchol yn y Senedd yn golygu bod angen llai o oleuadau artiffisial. Os edrychwch i fyny pan fyddwch chi’n ymweld â’r Neuadd neu’r Oriel, ac mae’n eithaf tebygol y gwelwch fod y goleuadau i ffwrdd yn ystod y dydd.


Rydym wedi cael gwared â chwpanau coffi tafladwy, ac rydym yn defnyddio ffynonellau ynni adnewyddadwy gan gynnwys biomas, pwmp gwres ddaearol, ac yn fuan yn newid i drydan tariff gwyrdd.


Rydym yn gosod pwyntiau codi cerbydau trydan yr wythnos hon, ac yn archwilio’r posibilrwydd o gar pwll trydan.


Rydym wedi ymrwymo i gyflwyno’r plastig tafladwy yn raddol lle bynnag y bo modd dros y 6 mis nesaf, a chompostio ein holl wastraff bwyd, gan gynnwys hynny o ddigwyddiadau.

Ymunwch â’r sgwrs yn ystod Awr Ddaear eleni gan ddefnyddio #AwryDdaear / #EarthHourWales a chadwch lygad am y diffodd byd-eang am 8.30pm ddydd Sadwrn 24 Mawrth.

Os oes gennych ddiddordeb mewn gwybod mwy am yr agweddau amgylcheddol ar waith y Cynulliad, ewch i dudalennau’r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig, neu dilynwch y Pwyllgor ar Twitter @SeneddNHAMG.

Dathlu Dydd Miwsig Cymru

Heddiw, rydym yn dathlu Dydd Miwsig Cymru (Welsh Language Music Day), sef digwyddiad blynyddol a gynhelir ledled Cymru i godi ymwybyddiaeth am gerddoriaeth o Gymru. Eleni, bydd aelodau o staff Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn manteisio ar y cyfle i ddathlu Dydd Miwsig Cymru, a hynny fel rhan o’n hymrwymiad parhaus i hyrwyddo’r defnydd o’r Gymraeg yn y sefydliad. Drwy gydol yr wythnos ddiwethaf, mae dysgwyr Cymraeg yn y Cynulliad wedi bod yn dysgu’r geiriau i Hen Wlad fy Nhadau, sef yr anthem genedlaethol.

Rhestr o hoff ganeuon Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Fel rhan o’n dathliadau ar gyfer Dydd Miwsig Cymru, mae Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, wedi creu rhestr o’i hoff ganeuon Cymraeg er mwyn rhoi blas o’r arlwy cyfoethog sy’n bodoli yn y diwydiant.

1. Ethiopia Newydd – Geraint Jarman a’r Cynganeddwyr
2. Tyrd Olau Gwyn – Cowbois Rhos Botwnnog
3. Sebona Fi – Yws Gwynedd
4. Cymru, Lloegr a Llanrwst – Y Cyrff
5. Cwcwll – Beganifs
6. Rhedeg i Paris – Yr Anhrefn
7. Harbwr Diogel – Elin Fflur
8. Julia Gitar – Jess
9. Cân i Gymry – Datblygu
10. Coffi Du – Gwibdaith Hen Frân

Wrth siarad am ei detholiad, dywedodd y Llywydd:

“Rwy’n hynod falch o gefnogi’r ymdrech hon i sicrhau y gall pobl Cymru glywed y gerddoriaeth amrywiol sydd ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg. Tyfais i fyny yn gwrando ar fandiau Cymraeg, ac rwyf wedi llunio detholiad o’m hoff gerddoriaeth Gymraeg, gan gynnwys rhai o’r caneuon yr oeddwn yn gwrando arnynt pan oeddwn yn ifanc iawn, a rhai o’r caneuon mwy diweddar yn niwydiant bywiog cerddoriaeth bop Cymru”.

Y Senedd yn paratoi i gynnal gig arbennig ar Ddydd Gŵyl Dewi


Gan barhau â thema Dydd Miwsig Cymru, rydym yn cyfri’r dyddiau tan 1 Mawrth, pan fydd y Senedd yn cynnal gig arbennig iawn i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi. Bydd GDSD yn gyfle gwych i ddathlu talent gerddorol orau Cymru, gyda pherfformiadau gan:

Adwaith
Hannah Grace
Mellt
Reuel Elijah a Mace
Roughion (set DJ)

Cynhelir y digwyddiad mewn partneriaeth â phrosiect Horizons y BBC a’r Selar.

I gael rhagor o wybodaeth am y gig, cliciwch yma.

Bydd mynediad i’r gig yn RHAD AC AM DDIM, ac mae tocynnau ar gael yma.

 

Ymweld â’r Senedd a’r Pierhead: Drysau Agored 2017

Wybodaeth Am Ddrysau Agored

Pob blwyddyn, mae adeiladau a lleoliadau yn agor Drysau Agored Cadw, gan roi cyfle i bobl ymweld â channoedd o atyniadau ar draws y gwlad am ddim. Ar ddydd Sadwrn 30 Medi, bydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cynnig mynediad arbennig i’r cyhoedd.

Er bod y Senedd a’r Pierhead ar agor i’r cyhoedd drwy gydol y flwyddyn, bydd ymwelwyr Drysau Agored yn gallu gweld yr hyn sy’n digwydd y tu ôl i’r llenni mewn rhannau o’r adeiladau nad ydynt ar agor i’r cyhoedd fel arfer.

Ble?

Bydd cynllun Drysau Agored yn mynd ag ymwelwyr ar daith drwy hanes Bae Caerdydd a Chynulliad Cenedlaethol Cymru.

Bydd yn cynnwys y tri adeilad ar ystâd y Cynulliad ym Mae Caerdydd:

Y Pierhead


Byddwch yn dechrau ar eich taith drwy amser yn y Pierhead ym 1897. Yn yr adeilad eiconig hwn, a adeiladwyd ddiwedd oes Victoria, gall ymwelwyr ddysgu am hanes Bae Caerdydd. Amgueddfa a chanolfan arddangos yw’r Pierhead yn awr, ac mae ar agor i’r cyhoedd saith diwrnod yr wythnos.

Tŷ Hywel
Yn Nhŷ Hywel roedd siambr drafod wreiddiol y Cynulliad ac yn awr, dyma le mae swyddfeydd staff ac Aelodau’r Cynulliad.

Y Senedd


Yn adeilad dirnod eiconig  ym Mae Caerdydd, y Senedd yw galon democratiaeth Cymru. Rydym yn ymfalchïo yn y Dystysgrif Rhagoriaeth a gafodd gan Trip Advisor. Mae’r adeilad seneddol modern hwn, sy’n gartref i siambr drafod y Cynulliad, hefyd yn un o’r adeiladau mwyaf cynaliadwy ac ecogyfeillgar yng Nghymru. Caiff ymwelwyr gyfle i ddysgu am hanes a phensaernïaeth yr adeiladau a dysgu rhagor am waith Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Cyfeiriad: Cynulliad Cenedlaethol Cymru, Bae Caerdydd, Caerdydd, CF99 1NA

Pryd?

Mae dwy daith yn cael eu cynnal ar 30 Medi am 11:00 a 14.00.

Sut rydw i’n neilltuo lle ar y daith?

Rhaid neilltuo lle ymlaen llaw gan fod nifer y lleoedd yn gyfyngedig ar y daith hon y tu ôl i’r llenni. Mae’r daith am 11:00 yn LLAWN ond mae llefydd ar gael ar y daith 14.00.

Ffoniwch 0300 200 6565 neu anfonwch e-bost at cysylltu@cynulliad.cymru  i neilltuo lle.

Rhagor o wybodaeth

Cynllun blynyddol gan Cadw yw Drysau Agored i ddathlu pensaernïaeth a threftadaeth Cymru ac mae’n rhan o Ddiwrnodau Treftadaeth Ewrop, sy’n cael ei gynnal mewn hanner cant o wledydd Ewropeaidd ym mis Medi bob blwyddyn.

I gael rhagor o wybodaeth, gan gynnwys gwybodaeth am atyniadau eraill yng Nghymru sy’n rhan o’r cynllun, ewch i wefan Cadw.

Ymweld â Chynulliad Cenedlaethol Cymru

Os na fedrwch ddod ar y daith ar 30 Medi, gallwch ymweld â’r Senedd a’r Pierhead rywdro eto gan eu bod ar agor i’r cyhoedd saith diwrnod yr wythnos.

Caiff digwyddiadau eu cynnal yn y Senedd yn rheolaidd a bydd perfformwyr, cantorion, arddangosfeydd a gweithgareddau i’w mwynhau drwy’r flwyddyn. Felly, dewch draw i weld beth sy’n digwydd!

Gallwch hefyd weld pwy yw’ch Aelodau Cynulliad a sut y maent yn cynrychioli’ch buddiannau chi yn siambr drafod y Senedd.

Ar hyn o bryd, mae’r Senedd ar agor:

Rhwng dydd Llun a dydd Gwener 09.30 – 16:30

Dydd Sadwrn, dydd Sul a gwyliau banc (drwy’r flwyddyn) 10:30-16:30.

Mae rhagor o wybodaeth i ymwelwyr, gan gynnwys gwybodaeth i’r rhai sydd â chyflwr ar y sbectrwm Awtistig ar gael ar ein gwefan.

Tudalen Trip Advisor ar Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

Tudalen Facebook y Senedd.

5 Rheswm i Ymweld â’r Senedd y Penwythnos Hwn

Ydych chi’n chwilio am rywbeth i’w wneud y penwythnos hwn? Beth am fynd i Fae Caerdydd i ymweld â’r Senedd? Dyma’r penwythnos olaf i weld y Pabis: Weeping Window, a fydd yn gadael Caerdydd ar 24 Medi. Ewch am dro i’r Bae y penwythnos hwn a chanfod pum rheswm i ymweld â’r Senedd.

1. Pabis: Weeping Window

Mae Pabis: Weeping Window wedi bod yn dipyn o atyniad yn ystod yr haf ym Mae Caerdydd, gan ddenu miloedd o ymwelwyr ers i’r arddangosfa ddechrau ar 8 Awst. Mae’r gwaith, a luniwyd gan yr artist Paul Cummins a’r dylunydd Tom Piper, yn cael ei gyflwyno gan 14-18 NOW, rhaglen gelfyddydol y DU i nodi Canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf. Y Senedd yw’r unig ran o Daith y Pabïau lle gallwch weld y cerflunwaith o’r tu mewn a’r tu allan, ac mae arddangosfa wych yn y Senedd ei hun i ddysgu mwy amdano. Gellir gweld y pabïau tan ddydd Sul ac yna byddant yn symud i Amgueddfa Ulster, Belfast.

2.  Menywod, Rhyfel a Heddwch

Mae’r arddangosfa hon yn trafod effaith rhyfel ar fenywod ledled y byd yn y can mlynedd ers y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae’n gydweithrediad rhwng y ffotograffydd newyddiadurol enwog, Lee Karen Stow, a phrosiect Cymru dros Heddwch. Mae’n cynnwys gwaith tua 300 o wirfoddolwyr o bob cwr o Gymru sydd, yn ystod y ddwy flynedd diwethaf, wedi bod yn ymchwilio i gwestiwn craidd prosiect Cymru dros Heddwch:

“Yn y can mlynedd ers y Rhyfel Byd Cyntaf, sut mae Cymru wedi cyfrannu at y broses o geisio sicrhau heddwch?”

3. Arddangosfa Flynyddol Clwb Camera Caerdydd

Cynhelir arddangosfa flynyddol Clwb Camera Caerdydd yn adeilad y Pierhead tan 27 Medi, ac mae dawn y ffotograffwyr amatur lleol yn werth ei gweld. Mae’n cynnwys amrywiaeth eang o brintiau o leoedd lleol, cenedlaethol a rhyngwladol, ac mae llawer ohonynt wedi bod yn llwyddiannus mewn cystadlaethau, salonau ac arddangosfeydd. Dylai’r arddangosfa fod o ddiddordeb i bawb sy’n ymweld â Bae Caerdydd, a gobeithio y byddant yn ysbrydoli eraill i ddefnyddio’u camerâu fwy fyth yn y cyfnod hwn o ffotograffiaeth ddigidol.

4. Cymerwch ran yn Nhaith y Senedd

Ydych chi’n chwilio am weithgareddau hwyliog i blant i fwynhau’r penwythnos hwn? Beth am roi cyfle iddyn nhw ennill gwobr? Chwiliwch drwy’r Senedd am gliwiau –  a dysgwch lawer o ffeithiau diddorol am yr adeilad a’r Cynulliad Cenedlaethol ar y daith! Casglwch gerdyn ar gyfer y daith o’r gornel Celf a Chrefft, ac ar ôl ei lenwi ewch ag ef i’r Dderbynfa.

5. Mwynhewch goffi a chacen yng nghaffi’r Senedd

Coffi yn y SeneddAr ôl diwrnod o archwilio’r Bae does dim yn well na choffi a chacen yng nghaffi’r Senedd. Mae digon o bopeth at eich dant a golygfeydd hardd o’r Bae drwy ffenestri’r Senedd. Y drws nesaf i’r caffi mae siop y Senedd, sy’n cynnwys detholiad o’r cynnyrch gorau o Gymru. Yn ystod yr arddangosfa Pabïau: Y Ffenestr Wylofus, mae gennym eitemau arbennig sy’n gysylltiedig â’r cerflunwaith i chi eu prynu i gofio am eich ymweliad.​

Nid oes tâl i fynd i mewn i’r Senedd a gallwch gael rhagor o wybodaeth i gynllunio’ch penwythnos yma. Ewch i’r Senedd y penwythnos hwn i ddysgu mwy am gartref Cynulliad Cenedlaethol Cymru.