Tag: Cyfraith

Ugain dyfyniad i nodi ugain mlynedd ers i Gymru ddweud ie

Ugain mlynedd yn ôl, ar 18 Medi 1997, cynhaliwyd refferendwm yng Nghymru i weld a oedd cefnogaeth i greu cynulliad i Gymru gyda phwerau datganoledig. Yma rydym yn edrych ar y diwrnod hwnnw a’r daith a ddechreuwyd gydag ugain dyfyniad…

“Devolution is about harnessing the power of community – the diverse community that is the United Kingdom, and the national communities that through devolution can take their futures in their own hands.”

Dyfyniad gan Tony Blair a arweiniodd y blaid Lafur yn ôl i bŵer yn 1997 am y tro cyntaf ers 1979 mewn buddugoliaeth ysgubol. Roedd maniffesto Llafur yn cynnwys ymrwymiad i gynnal refferendwm ar greu Cynulliad i Gymru.

Tony Blair Neil Jenkins

“There are some variations across social groups in Wales. Women clearly support a Welsh Assembly – by 37 to 29 – while men oppose one by 43 to 38.

There is strong majority support for devolution among those aged 18 to 34, while a majority of those voters aged over 65 oppose an assembly.”

Detholiad o ganlyniadau arolwg barn y Guardian/ICM a wnaed wythnos cyn pleidlais y refferendwm.

Ron Davies

“Good morning, and it is a very good morning in Wales.”

Dyma sut y gwnaeth Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn 1997 ac arweinydd ymgyrch Ie, ddechrau ei araith pan gyhoeddwyd y canlyniad. Gallwch wylio clip o’i araith yma. Hefyd, disgrifiodd Ron Davies ddatganoli yng Nghymru fel “proses nid digwyddiad.”

“When you win a national campaign by less than seven thousand votes it makes every last leaflet, every last foot-step, every last door knocked, worthwhile.”

Leighton Andrews, cyn Aelod Cynulliad a Gweinidog Llywodraeth Cymru yn trafod Ymgyrch Ie mewn blog diweddar ar gyfer yr IWA. Roedd 50.3 y cant o’r rhai a bleidleisiodd yn y refferendwm o blaid datganoli – mwyafrif bychan o 6,721 pleidlais.

Yn dilyn y refferendwm, pasiodd Senedd y DU Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998. Roedd y Ddeddf yn sefydlu’r Cynulliad Cenedlaethol fel corff corfforaethol – gyda’r weithrediaeth (y Llywodraeth) a’r ddeddfwrfa (y Cynulliad) yn gweithredu fel un. Cynhaliwyd etholiadau cyntaf y Cynulliad ar 6 Mai 1999.

Siambr Hywel

“Roedd Monwysion yn chwareli llechi Sir Gaernarfon yn arfer cael eu galw yn Bobol y Medra, oherwydd mai eu hateb hwy i’r cwestiwn, ‘Fedri di wneud hyn?’ oedd ‘Medra.’ A dyna fydd ein neges ni ledled Cymru. Gadewch i Gymru gyfan fod yn Bobol y Medra.”

Alun Michael, a oedd newydd ddod yn Brif Ysgrifennydd Cymru ar 12 Mai 1999. Darllenwch drawsgrifiad llawn o’r Cyfarfod Llawn lle draddododd ei araith.

Continue reading “Ugain dyfyniad i nodi ugain mlynedd ers i Gymru ddweud ie”

Llais Cryfach i Gymru mewn Prydain sy’n Newid

Nid oes angen i chi fod yn arbenigwr cyfansoddiadol i gael dweud eich dweud ar faterion cyfansoddiadol.

Mae Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn edrych ar sut y mae Cymru yn gweithio gyda seneddau a llywodraethau eraill: y berthynas rhyngddynt, pa mor dda y maent yn cydweithio ac yn rhannu syniadau. Drwy ddeall y berthynas bresennol a’r berthynas yn y gorffennol, byddai’r Pwyllgor yn gallu argymell y model gorau o ran gweithio yn y dyfodol.

Different legislature buildings

Ond pa fath o berthynas y mae pobl Cymru am i’n sefydliad ei chael â seneddau a llywodraethau eraill?

Bydd Huw Irranca-Davies AC, Cadeirydd y Pwyllgor, yn cynnal trafodaeth ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol yn canolbwyntio ar yr heriau cyfansoddiadol mwyaf dwys, yn ei marn ef, mae pobl Cymru wedi eu hwynebu ers sawl cenhedlaeth, fel gwlad – Cymru – ac fel teulu o wledydd yn y Deyrnas Unedig. Bydd y ffordd mae Cymru yn ymateb i’r heriau hynny yn brawf diffiniol o’n cenhedlaeth ni.

Mae’r Eisteddfod Genedlaethol, wrth gwrs, yn ddathliad o ddiwylliant Cymreig traddodiadol, y celfyddydau a’r iaith, ond mae hefyd yn fan lle caiff hunaniaeth Cymru a’i phobl ei dychmygu dro ar ôl tro. Mae hefyd yn fan lle mae gwleidyddiaeth a chyfansoddiad Cymru – a Chymru o fewn y Deyrnas Unedig – wedi cael eu trafod a’u dadlau’n frwd dros y degawdau, ar y Maes ac oddi arno.

Mae’r Deyrnas Unedig yn ceisio trafod ffordd allan o’r Undeb Ewropeaidd. Mae Lloegr wedi drysu ynghylch ei hunaniaeth – neu’r sawl hunaniaeth sydd ganddi – ac maen arbrofi â ffurfiau gwahanol o ddatganoli yn Llundain a bellach yn ei dinasoedd metropolitan a rhanbarthau mawr. Pleidleisiodd yr Alban mewn un refferendwm i aros yn rhan o’r Deyrnas Unedig, mae ei llywodraeth yn chwarae â’r syniad o gael ail refferendwm, ond wedi rhoi’r syniad i’r neilltu – am y tro o leiaf. Ac mae sefydliadau Gogledd Iwerddon yn ei hunfan yn stond ac yn wynebu’r bygythiad o Reolaeth Uniongyrchol. Mae gan Gymru Fodel Cadw Pwerau yn debyg i’r Alban o’r diwedd, ond mae rhai sylwebwyr arbenigol – ac yn wir, Llywodraeth Cymru ei hun – yn dadlau bod perygl y bydd Deddf Cymru, ynghyd â Bil yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael), yn gam yn ôl i’r broses ddatganoli.

‘Ni ddylai Cymru ofni arwain y ffordd o ran datblygu cyfraith glir, gryno a dealladwy’

Yn yr amgylchedd tymhestlog a newidiol hwn, mae’n gwbl briodol i ofyn y cwestiwn sylfaenol: sut y gallwn sicrhau llais cryf i Gymru nawr, a llais cryfach yn y dyfodol? Ymysg yr holl stŵr, mae’n gwbl angenrheidiol sicrhau’r llais cryfaf posibl i Gymru yn yr undeb hon o wledydd.

Ymunwch â ni yn yr Eisteddfod eleni

Dydd Llun 7 Awst

Pabell y Cymdeithasau 2

11.30 – 12.30

Bydd Huw Irranca-Davies AC, Cadeirydd Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru, yn sôn am ymchwiliad y Pwyllgor, sef ‘Llais Cryfach i Gymru’.

Yna, bydd cyfle i gyfarfod ag aelodau’r Pwyllgor i drafod y materion hyn a fydd yn arbennig o bwysig wrth i’r DU baratoi i adael yr UE.

#SeneddAbertawe: Y Gyfraith yng Nghymru

Daeth Jane Williams, Athro Cyswllt, Coleg y Gyfraith, Prifysgol Abertawe i’n seminar amser cinio yn ystod #SeneddAbertawe yr wythnos diwethaf. Dyma ei barn am y digwyddiad…

Seminar ddifyr yng Ngholeg y Gyfraith a Throseddeg Prifysgol Abertawe, gyda David Melding AC, Dirprwy Lywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, ac Elisabeth Jones, Cyfarwyddwr y Gwasanaethau Cyfreithiol, fel rhan o SeneddAbertawe. Daeth myfyrwyr ac ymchwilwyr ym maes y gyfraith a gwleidyddiaeth, ymarferwyr cyfreithiol a gwesteion eraill i gymryd rhan mewn trafodaethau a gadeiriwyd gan Jane Williams a Keith Bush Q.C. o’r Coleg.

Cafwyd trafodaethau ynghylch materion pwysig a heriol iawn, gan gynnwys yr agweddau cyfreithiol, cyfansoddiadol, gwleidyddol a dinesig ar ddatganoli, mynediad i gyfiawnder, hygyrchedd cyfraith Cymru, nodweddion y broses o ddeddfu i Gymru, cyfranogiad gwleidyddol, addysg ddinesig, pleidleisio a’r system etholiadol, mynediad i wybodaeth, awdurdodaeth ar wahân a beth yw ystyr ‘cyfraith dda’.

Adolygu’r gorffennol a chynnig gweledigaeth oleuedig o’r dyfodol – cafwyd trafodaeth ardderchog o hyn oll, a chinio, mewn rhyw ddwy awr! Diolch i’n gwesteion a phawb a helpodd i drefnu’r digwyddiad ac a ddaeth yma heddiw. Rydym yn benderfynol o wneud gynnal digwyddiadau fel hyn yn amlach!

Bydd David Melding AC, Dirprwy Lywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, ac Elisabeth Jones, Cyfarwyddwr y Gwasanaethau Gyfreithiol, yn cyflwyno seminar ar faterion sy’n berthnasol i bobl sy’n ystyried gweithio fel cyfreithwyr yng Nghymru, a themâu cyfansoddiadol a pholisi ehangach.

Wythnos Cydraddoldeb ac Amrywiaeth – Mae’r Magna Carta yn 800 oed!

Ddydd Llun 15 Mehefin, byddwn yn dathlu 800 mlynedd ers llofnodi’r Magna Carta, dogfen sy’n sail rannol, ym marn llawer o bobl, i’r hawliau, y gynrychiolaeth, y rhyddid a’r ddemocratiaeth yr ydym ni’n eu cymryd yn ganiataol heddiw.

Gellir dadlau bod y Magna Carta yn ddogfen bwysig, gynnar ar hawliau dynol, a oedd yn greiddiol i’r broses o ddatblygu hawliau fel yr ydym ni’n eu deall nhw heddiw, fel yr hawl i gyfiawnder a gwrandawiad teg.

Er mwyn edrych ymhellach ar beth yw ystyr hawliau dynol yng nghyd-destun bywyd bob dydd, sut y maent yn effeithio ar bobl a pham eu bod mor bwysig, beth am fynd am dro ar hyd Stryd Urddas, sef canllaw rhyngweithiol syml ar y Ddeddf Hawliau Dynol gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol?

Mae rhagor o wybodaeth am ddathlu 800 mlynedd ers llofnodi’r Magna Carta ar gael ar y wefan swyddogol.

Y Bil Rhentu Cartrefi (Cymru): Blog y Cadeirydd, 21 Mai 2015

Christine Chapman, Committee Chair

Rydym bellach wedi gorffen cymryd tystiolaeth lafar gan dystion. Rydym yn ddiolchgar i bawb sydd wedi rhoi o’u hamser i’n cynorthwyo wrth ystyried y Bil hyd yn hyn – mae wedi bod yn broses ddiddorol iawn.

Yn ein cyfarfod yr wythnos hon clywsom gan y Gymdeithas Ymarferwyr Cyfraith Tai. Rydym hefyd wedi holi’r Gweinidog am y Bil am yr ail dro – hwn fydd y tro olaf. Roedd hwn yn gyfle i ni holi’r Gweinidog am y prif bwyntiau sydd wedi dod i’r amlwg yn ystod ein sesiynau tystiolaeth. Yn olaf, buom yn trafod yr holl dystiolaeth a glywsom yn ystod ein hymchwiliad a chytunwyd ar y materion sydd i’w cynnwys yn ein hadroddiad Cyfnod 1. Byddwn yn awr yn paratoi ein hadroddiad, ac yn ei gyhoeddi erbyn 26 Mehefin.

Os na weloch chi’r cyfarfod neu os hoffech ei wylio eto, mae ar gael ar Senedd.tv:
Y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol, 20 Mai 2015

Cadwch lygad ar #RentingHomesBill i gael y wybodaeth ddiweddaraf.

Sut i gymryd rhan a chael y wybodaeth ddiweddaraf am waith y Pwyllgor

Blog y Cadeirydd: Y Bil Rhentu Cartrefi (Cymru)

Christine Chapman in Committee

Rydym bellach dros hanner ffordd drwy’r broses o gasglu tystiolaeth. Cychwynnwyd y broses hon ar 22 Ebrill, pan gynhaliwyd sesiwn gyda’r Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi, yr Aelod sy’n gyfrifol am y Bil. Yn ystod yr wythnos ganlynol, ar 30 Ebrill, clywsom gan Gymdeithas y Cyfreithwyr, Tenantiaid Cymru, UCM Cymru a Let Down in Wales.

Yr wythnos diwethaf, ar 6 Mai, daeth y Sefydliad Tai Siartredig, Tai Cymunedol Cymru, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Cymorth Cymru, Tai Pawb a’r Tribiwnlys Eiddo Preswyl i’n cyfarfod i roi sylwadau ar y Bil.

Yr wythnos hon, byddwn yn clywed gan gynrychiolwyr landlordiaid ac asiantaethau gosod tai, yn ogystal â Sefydliad Brenhinol y Syrfewyr Siartredig, Cyngor ar Bopeth Cymru a Shelter Cymru.

Bydd y broses o gasglu tystiolaeth yn dod i ben ar 20 Mai, pan fyddwn yn clywed tystiolaeth gan y Gymdeithas Ymarferwyr Cyfraith Tai ac yn clywed tystiolaeth am yr ail dro gan y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi.

Yn ogystal â’r dystiolaeth lafar a geir yn ystod ein cyfarfodydd pwyllgor ffurfiol, wrth ffurfio barn ar y Bil byddwn hefyd yn ystyried y 41 o ymatebion a gafwyd i’r ymgynghoriad cyhoeddus, a’r safbwyntiau a’r sylwadau amrywiol a fynegwyd yn ystod y digwyddiad a gynhaliwyd i randdeiliaid ym mis Mawrth.

Bydd ein cyfarfod nesaf yn cael ei gynnal ddydd Iau 14 Mai. Gallwch wylio’r cyfarfod yn fyw ar Senedd.tv.

Sut i gymryd rhan a chael y wybodaeth ddiweddaraf am waith y Pwyllgor

Y Cynulliad yn cefnogi ymgyrch ‘Mae’n gwella. Heddiw.’ Stonewall

Mae’r Cynulliad yn falch o gefnogi ymgyrch ‘Mae’n gwella. Heddiw.’ Stonewall, sy’n dweud wrth bobl ifanc lesbiaidd, hoyw a deurywiol nad oes rhaid iddyn nhw aros i’w bywydau wella – gall pethau fod yn wych nawr. Rydym ni’n lwcus ein bod ni’n byw mewn gwlad lle y caiff pobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol eu hamddiffyn gan y gyfraith. Drwy ymroddiad ymgyrchwyr unigol a sefydliadau gan gynnwys Stonewall,  diddymwyd adran 28 o Ddeddf Llywodraeth Leol 1988. O ganlyniad, mae modd hyrwyddo cyfunrywioldeb mewn ysgolion ac mae gan bobl cyfunrywiol hawl i gael partneriaeth sifil, gwasanaethu’n agored yn y fyddin, mabwysiadu plant a rhoi gwybod am achosion o homoffobia a thrawsffobia gan gyfeirio atynt fel troseddau casineb. Yn ogystal, cafwyd Deddf Cydnabod Rhyw.

Rydym ni’n genedl amrywiol a goddefgar, lle mae gan bobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol fwy o hawliau a mesurau i’w hamddiffyn nag erioed o’r blaen. Gallwn ddathlu’r cyflawniadau yn y maes hwn, a chofiwch, os ydych chi’n berson lesbiaidd, hoyw, deurywiol neu drawsrywiol, mae hawl gennych i fod yn chi eich hun ac i fod yn falch o bwy ydych chi. 

Yn y Cynulliad Cenedlaethol, byddwn ni’n parhau i frwydro dros gydraddoldeb i bobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol ac i oresgyn homoffobia a thrawsffobia. Rydym ni i gyd yn haeddu bod yn hapus, yn rhydd o fwlio, ac i fyw mewn byd sy’n dathlu amrywiaeth.

Os ydych chi’n credu eich bod chi wedi cael profiad o homoffobia neu drawsffobia, cofiwch nad oes rhaid i chi ddioddef ar eich pen eich hun. Mae sefydliadau sy’n gallu helpu. Mae gan Stonewall, Cymru Ddiogelach a’r Heddlu (Gogledd Cymru, De Cymru, Dyfed Powys, a Gwent) oll brosesau i’ch helpu i roi gwybod am achosion o homoffobia a thrawsffobia gan gyfeirio atynt fel troseddau casineb.

I nodi Diwrnod Rhyngwladol yn Erbyn Homoffobia a Thrawsffobia ac i ddangos ein cefnogaeth i ymgyrch Stonewall mae Rosemary Butler AC, ein Llywydd, a Sandy Mewies AC,  ein Comisiynydd â chyfrifoldeb dros gydraddoldeb, a nifer o Aelodau’r Cynulliad ledled Cymru wedi recordio fideo yn nodi eu hymrwymiad i gydraddoldeb i bobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol. Cliciwch yma i gael rhagor o wybodaeth.