Category: Y Senedd

Diwrnod Gwenyn y Byd: Gwenyn y Pierhead

Treuliodd y gwenyn yr hydref yn lleihau niferoedd a’n cynyddu eu stoc bwyd er mwyn sicrhau bod y broses aeafu mor effeithlon â phosibl.

Ar ôl bwrw golwg arnyn nhw’r tro diwethaf ym mis Tachwedd, roedd hi’n bwysig peidio ag agor y cwch gwenyn fel na fyddai’n oeri gormod.  Treuliodd y gwenyn y gaeaf yn defnyddio’r bwyd yr oedden nhw wedi’i storio yn y celloedd, sef mêl blasus gan fwyaf.  Mewn haid glos yn y cwch gwenyn, yn ysgwyd eu hadenydd i gadw’n gynnes, maen nhw’n llwyddo i gadw tymheredd craidd o 35 gradd!  Bydd y gwenyn hyd yn oed yn troi mewn cylch fel grŵp – i gadw’r frenhines yn gynnes yn y canol a sicrhau bod pob gwenynen yn treulio cyfnod teg o amser ar y tu allan.

Er mwyn helpu’r gwenyn drwy’r gaeaf hir a dechrau’r gwanwyn pan nad oes digon o fwyd naturiol ar gael, rhoesom rywfaint o ffondant iddyn nhw, sef math o fwyd siwgwraidd sy’n debyg i siwgr eisin .  Gallwch weld yn y lluniau isod sut y gwnaethon nhw ei ddefnyddio drwy fis Chwefror, mis Mawrth a dechrau mis Ebrill.

Cymerwyd rhai camau eraill hefyd i ofalu am y cychod gwenyn dros y gaeaf.  Yn ogystal â gwneud yn siŵr bod digon o fwyd, clymwyd y cychod yn sownd yn eu lle i’w amddiffyn rhag gwyntoedd uchel, a gosodwyd gardiau llygod hefyd.  Byddai llygod wrth eu bodd mewn cwch gwenyn sych a chynnes yng nghanol y gaeaf, yn enwedig os yw’n llawn mêl!

Oherwydd ein hymdrechion bach ni a sgiliau naturiol y gwenyn, mae’r ddau gwch wedi goroesi’n ddiogel i fwynhau’r gwanwyn.  Rydym ni wedi bwrw golwg i wneud yn siŵr bod y gwenyn yn iach a bod ganddyn nhw ddigon o fwyd, gan aildrefnu rhywfaint ar y fframiau i sicrhau bod digon o le.  Maen nhw allan yn chwilota o gwmpas y Bae nawr – yn mwynhau’r cyfoeth o goed blodeuog a blodau sydd wedi blaguro ers iddi gynhesu.

Cwrdd â’r tîm: Swyddogion Diogelwch

Mae ein Swyddogion Diogelwch yn gyfrifol am ddiogelwch pawb sy’n ymweld â Chynulliad Cenedlaethol Cymru ac yn gweithio yma.  Dyma rai ohonynt yn siarad am y rôl…

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Shazad

Shahzad, Swyddog Diogelwch

“Rwyf wedi bod yn gweithio ym maes Diogelwch ers chwe mis bellach. Rwyf wedi cael y profiadau mwyaf anhygoel a rhyfeddol.  Mae gallu gweithio yn y Cynulliad Cenedlaethol a bod yn aelod o’i staff yn anrhydedd ynddo’i hun ac destun balchder imi.

Mae amrywiaeth ac ethos amlddiwylliannol yn werthoedd craidd i’r Cynulliad Cenedlaethol . Rwyf wedi gweld plant ysgol lleol o Gymru, elusennau, gwahanol gefndiroedd ethnig a sefydliadau o bob cefndir yn fy swydd fel Swyddog Diogelwch. O bobl leol o’r Gymdeithas Gweithwyr Proffesiynol Mwslimaidd i’r Gymdeithas Awtistiaeth i’r fforwm menywod lleol i enwi dim ond rhai. Teimlaf fod gennym gymaint i’w gynnig yn ein hadeiladau eiconig sef Tŷ Hywel, y Senedd a’r Pierhead. 

Mae diwylliannau lleol a’r cyhoedd yn gyffredinol o bob cefndir yn ymweld â ni bob dydd ac rydym yn gymaint o arwydd o obaith a ffyniant. Yn ystod y chwe mis diwethaf rwyf wedi gweld newid cadarnhaol ynof fy hun ac rwyf wedi ffynnu o ran gwydnwch i ymrwymiad a’r gallu i addasu yn ôl anghenion a gofynion busnes. Rwyf wedi datblygu ynof fy hun ac mae pob dydd yn broses o ddysgu.

Rwyf yn dysgu Cymraeg ar hyn o bryd ac wedi bod ar nifer o gyrsiau.  Mae cymaint o gyfleoedd i wella sgiliau a datblygu o fewn fy swydd.  Rwyf hefyd yn gallu rhoi amser i’m teulu oherwydd gwahanol batrymau gwaith a chydbwysedd rhwng bywyd a gwaith.  Teimlaf fod y gallu i siarad gwahanol dafodieithoedd o gefndir Asiaidd, a’r llawenydd y mae’n ei roi i’r cyhoedd a minnau, yn ddefnyddiol iawn.  Dim ond tra fy mod yn gweithio i’r Cynulliad Cenedlaethol y buhyn yn bosibl.

Mae’r diwylliant cadarnhaol a’r agwedd broffesiynol gyfeillgar, ynghyd â gwaith caled, wrth wraidd yr hyn a wnawn ym maes Diogelwch. Felly rydym yn gadarn ond mewn cysylltiad â’n gwasanaeth cwsmeriaid ar yr un pryd, gan gadw at gôd proffesiynol bob amser.

Y cymorth personol yr wyf yn ei gael yw’r gorau yr wyf wedi’i weld yn fy ngyrfa gyfan.  Mae’r gefnogaeth a’r cymorth a gaf gan fy nghydweithwyr, fy rheolwyr a’m huwch reolwyr wedi bod yn wych. Rwy’n falch o fod yn rhan o dîm Diogelwch y Cynulliad Cenedlaethol ac edrychaf ymlaen at yrfa hir.”


Chris

Chris, Swyddog Diogelwch

“Mae fy nghyfrifoldebau fel Swyddog Diogelwch yn amrywio o ddydd i ddydd.  Mae’n rôl heriol sy’n gofyn am wyliadwriaeth a pwyll cyson sy’n anodd ond yn werth chweil. Mae gwaith tîm yn amlwg yn yr adran bob dydd, ac mae yno gysondeb sy’n hanfodol ar gyfer sicrhau diogelwch y cyhoedd. Mae’n wych gweithio ochr yn ochr â’r heddlu ac asiantaethau allanol i gynnal lles yr holl ymwelwyr a staff ar ystâd y Cynulliad.

Mae amlder digwyddiadau a chylchdroi rolau yn gwneud bob dydd yn ddiddorol, o Gyfarfod Llawn wythnosol i’r Eisteddfod Genedlaethol, Cynghrair y Pencampwyr i ddathliadau’r Gamp Lawn.  Mae digon o gyfleoedd i ddatblygu sgiliau trwy gael mynediad i hyfforddiant neu gyrsiau ar y safle ac edrychaf ymlaen at ddatblygu fy rôl ymhellach yn y Cynulliad.”

Stacey

Stacey, Swyddog Diogelwch

“Mae gweithio fel rhan o’r tîm diogelwch yn swydd amrywiol ac nid oes dau ddiwrnod yr un fath. Rydym yn cael y cyfle i ymgysylltu â rhanddeiliaid ar draws y sefydliad cyfan ac ag aelodau o’r cyhoedd o bob cefndir. Rydym hefyd yn cael ymwneud â rheoli’r amgylchedd gwleidyddol yn y Cynulliad gan weithio’n agos gyda’r Aelodau eu hunain. Rydym yn gweithio patrwm sifft amrywiol sy’n well na gweithio’r un oriau gwaith dinod bob wythnos.

Mae elfen hyfforddi i’r swydd hefyd, sy’n annog y tîm i gael hyfforddiant mewn cymorth cyntaf, rheoli gwrthdaro a gweithdrefnau gwacáu i enwi dim ond rhai.

Rydym hefyd yn cael y cyfle i weithio mewn digwyddiadau mawreddog fel digwyddiadau i groesawu tîm rygbi Cymru, Geraint Thomas a thimau Olympaidd Prydain Fawr.

Mae cyfle i fod yn rhan o ryw ddigwyddiad o hyd a’r amrywiaeth sydd ynghlwm â’r swydd sy’n ei gwneud mor ddiddorol.”


Swyddogion Diogelwch yw’r pwynt cyswllt cyntaf ar gyfer Aelodau’r Cynulliad, staff a phawb sy’n ymweld â’r Senedd, y Pierhead ac adeiladau Tŷ Hywel.  Rhaid iddynt allu darparu gwasanaeth cwsmeriaid o’r radd flaenaf, ynghyd â’r sgiliau angenrheidiol i amddiffyn y bobl, yr eiddo a’r offer o fewn yr ystâd. 


Rydym yn recriwtio ar gyfer Swyddogion Diogelwch newydd ar hyn o bryd.

Am fwy o wybodaeth ac i wneud ffuflen gais, ewch yma i fynd i’n tudalenau recriwtio.

Ymweld â Chynulliad Cenedlaethol Cymru: Wythnos ymwybyddiaeth awtistiaeth y byd

Yma yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru rydym yn falch o hyrwyddo cydraddoldeb i bawb.

Untitled design (1)
Ch-D: Ty Hywel, Y Senedd, Y Pierhead

Rydym yn gweithio i sicrhau bod ein hadeiladau yn hygyrch i ymwelwyr ag awtistiaeth.

Y Senedd yw prif adeilad cyhoeddus Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae’n cynnwys siambr drafod eiconig, pensaernïaeth syfrdanol a golygfeydd dros Fae Caerdydd, ac hefyd gall y cyhoedd ymweld ag ef drwy gydol y flwyddyn am ddim.

Y Pierhead yw’r adeilad brics coch gyda thŵr cloc, sy’n agos at y Senedd. Un o’r adeiladau hynaf a harddaf ym Mae Caerdydd, mae’n agored i’r cyhoedd ddod draw i’w weld bob dydd.

Tŷ Hywel yw’r adeilad lle mae Aelodau’r Cynulliad a staff Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn gweithio. Er nad yw hwn yn atyniad i ymwelwyr, gall pobl fynd i mewn i’r adeilad i ymweld ag Aelod Cynulliad neu aelod o staff. Rydym hefyd yn cynnig gweithdai addysgol yn yr adeilad hwn, lle mae gennym siambr drafod arbennig ar gyfer plant a phobl ifanc yn unig.

Rydym wedi creu tudalen we i ddarparu gwybodaeth i ymwelwyr ag awtistiaeth, a chanllawiau sy’n cwmpasu pob adeilad yn fanwl. Ar y dudalen hon, edrychwn ar y Senedd, adeiladau’r Pierhead a Thŷ Hywel, a rhai o’r pethau y gall ymwelwyr fod yn poeni amdanynt, gan gynnwys:

  • Gwiriadau diogelwch, a beth sy’n digwydd pan fyddwch chi’n mynd i mewn i’r adeiladau;
  • Sŵn i’w ddisgwyl a recordiadau o’r synau y gallech eu clywed;
  • Materion synhwyraidd fel goleuo ac arogleuon;
  • Gwybodaeth am ein Hystafelloedd Tawel, y gellir eu defnyddio ar gyfer gweddi, myfyrio; tawel, neu seibiant tawel i bobl sy’n cael trafferth gyda gorlwytho synhwyraidd.

Gallwch hefyd ofyn am unrhyw un o’r canllawiau ar ffurf:

  • Copi caled
  • Fersiwn hawdd ei darllen
  • Print bras

Gallwch ddod o hyd i’r holl ganllawiau, recordiadau sain a rhagor o wybodaeth ar ein tudalen Ymwelwyr â Chyflwr ar y Sbectrwm Awtistiaeth.

Yn ogystal ag ymwelwyr â chyflyrau ar y sbectrwm awtistiaeth, rydym yn ymdrechu i wneud ein hadeiladau yn hygyrch i bob ymwelydd. Mae ein cyfleusterau yn cynnwys:

  • Rampiau a lifftiau
  • Labelu sy’n gyfeillgar i awtistiaeth
  • Systemau dolenni clyw
  • Llogi cadeiriau olwyn
  • Amrywiaeth o gyfleusterau toiled gan gynnwys toiledau niwtral o ran rhywedd, toiledau hygyrch, cyfleuster Newid Lleoedd gyda theclyn codi i oedolion, a thoiledau i bobl â phroblemau symudedd. Mannau parcio i’r anabl.

Mae rhagor o wybodaeth am y pethau yr ydym wedi’u cynnwys wrth ddylunio ein hystâd i sicrhau bod yr adeilad yn cyrraedd ei darged o fod yn esiampl o ran hygyrchedd, ar gael ar ein gwefan: Diogelwch a Mynediad.

Gobeithiwn y byddwch yn mwynhau eich ymweliad, ac rydym yn croesawu adborth ar unrhyw welliannau y gallem eu gwneud.


Mae rhagor o wybodaeth am ein hymrwymiad i Amrywiaeth a Chynhwysiant wedi’i nodi yn ein Strategaeth Amrywiaeth a Chynhwysiant 2016-21.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau gallwch gysylltu â ni ar 0300 200 6565 neu anfonwch neges e-bost at cyswllt@cynulliad.cymru.


Beth am gael y Canllaw? (PDF, 140 KB)

‘The Soldier’s Own Diary’ – darlun llawn cyfrinachau

Mae’r artistiaid Scarlett Raven a Marc Marot ymhlith yr artistiaid cyntaf yn y byd i arbrofi â realiti estynedig, wrth iddynt gymysgu celf gain â thechnoleg er mwyn adrodd straeon dwys ynghylch y Rhyfel Mawr drwy farddoniaeth, animeiddiadau a cherddoriaeth.

“The Soldiers Own Diary”

Mae Scarlett yn angerddol ynglŷn â lliw, ac mae ei dull dynamig yn aml yn golygu ei bod yn defnyddio ei dwylo yn hytrach na brwsh i baentio paent olew. Mae ei llinellau ysgubol yn creu symudiad a chyfeiriad, gyda’r artist yn cael ei chymharu ag Anselm Kiefer a Jackson Pollock. Dywed Scarlett:

“Mae’r paent yn cael ei daflu, ei dasgu a’i fflicio. Pan fydd yn glanio, mae’n dal y blodau sy’n chwythu yn y gwynt. Rhaid i’r symudiad fod ym mhob haen, felly pan fyddwch chi’n camu’n ôl, byddwch chi’n teimlo bod y tirlun yn fyw. Mae’n creu byd o hud a lledrith.”

Dywed Marc Marot, a gafodd yrfa lwyddiannus fel rheolwr label cyn ymuno â’r peintiwr olew Scarlett:

“Mae ein gwaith yn cael ei yrru’n fawr gan emosiwn, a’r pŵer yw galluogi ein cynulleidfa i ymdrochi ei hun mewn teimladau pwerus iawn. Mae’n eu cymryd nhw allan o’r presennol. Nid arddangosfa sydd gennym, ond profiad gweledol.”

Eu creadigaeth ddiweddaraf yw ‘The Soldier’s Own Diary’, sef paentiad olew unigryw sydd, wrth edrych arno drwy app Blippar, yn adrodd stori arbennig carcharor rhyfel o’r enw Robert Phillips o Gwmbrân.

Bydd derbyniad byr a chyfle i weld y ddwy arddangosfa sy’n ategu ein Darlith Goffa:

Ganed Robert Phillips yn Nhredegar Newydd ym 1893. Ymunodd â’r Gatrawd Gymreig ym 1914, ond wedi ymosodiad nwy cafodd ei ddal yn Ypres a’i anfon i weithio mewn gwersyll 200 milltir i ffwrdd yn Homburg yng Ngorllewin yr Almaen.

Ym 1916, ar ôl cael ei ddal yn yr Almaen am 15 mis, fe lwyddodd i ddianc gan gychwyn cerdded tuag adref i Gymru. Roedd un o’i gyd-garcharorion yn astrolegydd, a dysgodd Robert sut i wneud ei ffordd am y gogledd tua’r Iseldiroedd gan ddefnyddio’r sêr i’w arwain.  Bu wrthi am fisoedd yn cerdded gyda’r nos, gan ddwyn ieir a wyau i oroesi’r siwrne, cyn cyrraedd Cymru o’r diwedd yng ngaeaf 1916.

Hoffai’r artistiaid Scarlett a Marc ddiolch i wyres Robert, Lynda Osbourne, am ganiatau iddynt ymweld â’i chartref er mwyn dysgu amdano a chymryd ffotograffau o arteffactau grweiddiol. Ymhlith yr arteffactau oedd ei ddyddiadur, yr ysgrifennodd ynddo ym 1917 ar ôl dychwelyd i Gymru ac a esgorodd ar enw’r paentiad.

Roedd mam Marc yn hanu o Wrecsam, a chyn iddi farw yn 2015 gofynnodd i Marc addo y byddai’n creu paentiad â Chymru’n ganolbwynt iddo, ac felly mae ‘The Soldier’s Own Diary’ er cof amdani hi ac am aberth y gwŷr dewr o Gymru.

Mae Castle Fine Art yng Nghaerdydd, sy’n cynrychioli’r artistiaid, yn garedig iawn wedi benthyg y darn i ni yn barod ar gyfer Dydd y Cofio i’w weld gan bobl Cymru, y gall llawer ohonynt uniaethu â stori’r Milwr Phillips.

____________________________________________

Mae ‘The Soldier’s Own Diary’ yn rhan o’n rhaglen Dydd y Cofio 2018, ynghyd â ‘Mudiad y Bleidlais i Fenywod yng Nghymru’.

Roedd mudiad y bleidlais i fenywod yn gweithredu am dros 60 mlynedd ym Mhrydain, ac enillwyd etholfraint rannol ym 1918 a hawliau pleidleisio cyfartal â dynion, o’r diwedd, 10 mlynedd yn ddiweddarach.  Nod yr arddangosfa hon yw rhoi cipolwg ar ran Cymru yn yr ymgyrch hirfaith, amlbwrpas hon, y ffotograffau, y delweddau a’r arteffactau sy’n ceisio dangos rhai o’i phrif elfennau.

Arddangosfeydd: ‘The Soldier’s Own Diary’ gan Scarlett Raven a Marc Marot / ‘Mudiad y Bleidlais i Fenywod yng Nghymru’

Dyddiad: 1-25 Tachwedd 2018

Lleoliad: Y Senedd, Bae Caerdydd

O’r chwith i’r dde: Cynghrair Rhyddid i Fenywod, cangen Caerydd; Gorymdaith Fawr y Swffragetiaid, Llundain 1918
O’r chwith i’r dde: Cynghrair Rhyddid i Fenywod, cangen Caerydd; Gorymdaith Fawr y Swffragetiaid, Llundain 1918. Copyright: MediaWales

Ar hyn o bryd, mae’r Senedd ar agor:

Rhwng dydd Llun a dydd Gwener 09.30 – 16:30

Dydd Sadwrn, dydd Sul a gwyliau banc (drwy’r flwyddyn) 10:30-16:30.

Mae rhagor o wybodaeth i ymwelwyr, gan gynnwys gwybodaeth i’r rhai sydd â chyflwr ar y sbectrwm Awtistig ar gael ar ein gwefan.

Tudalen Trip Advisor ar Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

Tudalen Facebook y Senedd.

 

Kyffin yn y Senedd

 

Image of Llanddwyn Beach/Traeth Llanddwyn by/gan Kyffin Williams private collection of Eryl Nikopoulos

Daw ein herthygl blog gan David Meredith, Cadeirydd Ymddiriedolaeth Kyffin Williams, cyn lansio Arddangosfa Kyffin Williams yn y Senedd. 

Mae arddangosfa Kyffin yn y Senedd, drwy baentiadau a phrintiau, sy’n cynrychioli gwaith celfyddydol helaeth Kyffin, yn deyrnged addas i athrylith Syr John Kyffin Williams.

Yn paentio am dros 60 mlynedd, daeth Kyffin yn arbenigwr wrth ddefnyddio’r gyllell balet ar gyfer ei weithiau creadigol pwerus, ei dirluniau, ei forluniau a’i bortreadau mewn olew. Roedd hefyd yn baentiwr gogoneddus a sensitif mewn dyfrlliw fel y dangosir yn ei baentiad o flodau. Roedd Kyffin hefyd yn hoff iawn o brintiau.

Arlunydd, athro a dylanwadwr 

I Kyffin, roedd paratoi a phrintio printiau du a gwyn a rhai lliw o’i baentiadau olew – ynghyd â’i ddarluniau golch inc campus, yn arbennig o atyniadol – yn golygu bod cynifer o bobl â phosibl yn cael mynediad at gelf: roedd yr athro yn Kyffin bob amser yn y blaen. Cyn symud adref i Ynys Môn yng Nghymru ym 1974, roedd Kyffin wedi bod yr uwch-feistr celf yn Ysgol Highgate yn Llundain ers 30 mlynedd. Fel artist, sylweddolodd Kyffin yn gynnar yn ei yrfa nad dim ond rhoi delweddau ar bapur neu gynfas oedd paentio, ond bod cariad a hwyliau’n ymwneud â’r weithred o baentio.

Cymaint oedd dylanwad celfyddydol, statws ac apêl Kyffin, nad dim ond o orielau ac amgueddfeydd yw’r paentiadau a arddangosir yn y Senedd ond hefyd o swyddfeydd y Llywodraeth, o gartrefi unigolion mewn rhannau gwahanol o Gymru, o ganolfannau darlledu (ITV Cymru a BBC Cymru) ac o gasgliadau prifysgol (Prifysgol Aberystwyth). Gogoniant yr arddangosfa hon yw bod y rhan fwyaf o’r paentiadau a welir yma’n rhan o fywydau cyffredin pobl, paentiadau sydd o gwmpas pobl yn y gweithle ac yn y tŷ, yn ogystal ag yn y byd academaidd ac mewn orielau celf.

Kyffin Williams - Dr Huw T Williams portrait

Trysor cenedlaethol 

Roedd Syr Kyffin wir yn drysor cenedlaethol ac yn gymwynaswr mawr i Gymru, yn arlunydd a oedd, yn ôl ei gyfaddefiad ei hun, yn paentio yn Gymraeg!

Mewn cyfweliad teledu yn 2004, dywedodd Syr Kyffin ei fod wedi paentio miloedd o baentiadau. Ychydig o flynyddoedd ynghynt, roedd wedi’i feirniadu am baentio gormod, dim ond i ymateb i’w feirniaid gyda limrig nodedig:

‘They said that enough was enough,
The output of work by old Kyff,
So they finally put strictures
On his output of pictures
So the output of Kyffin was nothing!’

Roedd gan Kyffin synnwyr digrifwch rhyfeddol!

Yn ffodus i ni, parhaodd i baentio. Fel y dywedodd yr Athro Tony Jones, hefyd o Fôn a Chyfarwyddwr Sefydliad Celf Dinas Kansas:

‘Mae ffordd Kyffin o baentio, golwg ac arddull ei waith, yn neilltuol, yn bersonol, yn unigryw – ond mae hefyd o fewn cyrraedd hawdd i gynulleidfa eang … mae’n cofnodi’r hanfod, efallai hyd yn oed DNA tirwedd Cymru ac mae’n rhoi’r cyfan yn y paentiad.’

Unwaith, dywedodd Gareth Parry, ffrind Kyffin a’i gyd-artist, am ddefnydd rhyddfrydol Kyffin o baent ei fod yn ddigon da i’w fwyta! Roedd Gareth bob amser yn annog pobl i roi eu trwyn ynddo bron a gorfoleddu ym marciau cyllell balet Kyffin.

David Meredith

Gallwch ymweld ag Arddangosfa Kyffin Williams yn y Senedd rhwng 4 ac 31 Hydref 2018.

Gallwch ddysgu mwy am ymweld â’r Senedd yma

Kyffin Williams - "Cwmglas"

 

Steddfod yn y Senedd

Yn ystod mis Awst 2018, roedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn falch o chwarae rhan hanfodol yn yr Eisteddfod Genedlaethol eleni drwy gynnal amrywiaeth o arddangosfeydd, trafodaethau a digwyddiadau a oedd yn ymdrin â bywyd Cymru.

Wedi’i galw’n Eisteddfod heb ffens, daeth y Senedd yn gartref i’r Lle Celf a Phafiliwn y Cymdeithasau.

Eisteddfod yn y Senedd

Mae’r Eisteddfod wedi cynnal arddangosfa celf a chrefft ar ryw ffurf ers 1865. Y dyddiau hyn, mae’r Lle Celf yn cynnwys arddangosfa aml-gyfrwng o gelfyddyd gain a chelfyddyd gymhwysol gyfoes, a dathliad o bensaernïaeth yng Nghymru.

Ymysg yr arddangosion eleni oedd serameg ddeniadol Jin Eui Kim, enillydd Gwobr Tony Globe 2018, paentiadau Philip Watkins o fywyd y cymoedd a darnau seramig a phren Zoe Preece, enillydd Medal Aur 2018 a gwobr Dewis y Bobl, ynghyd â llawer o ddarnau eraill a oedd yn ysgogi meddwl.

Gan orchuddio llawer o lawr y Senedd, gallwch wylio gosodiad enfawr André Stitt yn cael ei adeiladu yn y fideo treigl amser hwn:

Cynhaliodd Pafiliwn y Cymdeithasau yn y Cynulliad drafodaethau ar faterion a oedd yn cynnwys cyni, rôl menywod ym maes gwleidyddiaeth, pleidleisio yn 16 oed, democratiaeth a’r celfyddydau, diwygio etholiadol a chyfiawnder yng Nghymru.

Os gwnaethoch eu colli y tro cyntaf, gallwch eu gwylio eto yma:

Democratiaeth a’r Celfyddydau: effaith y naill ar y llall
Mae Democratiaeth a’r Celfyddydau yn chwarae rôl ganolog ym mywydau pobl Cymru – ond sut maent yn effeithio ar ei gilydd?
Cadeiriodd Elin Jones AC, Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol, banel trafod yng nghwmni Bethan Sayed AC, sef Cadeirydd Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu’r Cynulliad, yr arlunydd Elin Meredydd, ac Eddie Ladd, cyflwynydd ac artist dawnsio a pherfformio blaenllaw.

Mae democratiaeth a'r celfyddydau

Barod am y bleidlais?
Digwyddiad mewn partneriaeth â’r Comisiwn Etholiadol yw hwn, yn trafod gostwng yr oedran pleidleisio i 16 mewn etholiadau yng Nghymru. Cafodd y drafodaeth ei chadeirio gan Elan Closs Stephens, Comisiynydd Etholiadol Cymru, yng nghwmni’r panelwyr: Elin Jones AC, y Llywydd; Sally Holland, Comisiynydd Plant Cymru; a phobl ifanc gan gynnwys Ethan Williams, Is-lywydd Urdd Gobaith Cymru ac Is-gadeirydd Bwrdd Syr IfanC, Fforwm Ieuenctid Genedlaethol yr Urdd.

Rôl Menywod mewn Gwleidyddiaeth
Nodwyd 100 mlynedd ers yr ymgyrch lwyddiannus i sicrhau’r bleidlais i fenywod, ac ymunodd Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, â Dr Elin Jones yr hanesydd, i drafod dylanwad menywod ar wleidyddiaeth yng Nghymru, yn y gorffennol a’r presennol. Bethan Rhys Roberts, y newyddiadurwr a’r cyflwynydd teledu, oedd yn cadeirio.

Rôl Menywod mewn Gwleidyddiaeth

Aeth 6,948 o bobl i ddigwyddiadau ym Mhafiliwn y Cymdeithasau yn ystod yr wythnos.

I bobl nad ydynt yn siarad Cymraeg yn rhugl, daeth y Pierhead yn gartref i Shw’mae Caerdydd – y ganolfan i gael gwybodaeth am y Gymraeg – yn ystod yr ŵyl. Roedd y sesiynau’n cynnwys trafodaeth am dafodieithoedd Cymru, yn ogystal â gweithdai o ddawnsio’r glocsen i wneud hetiau.

Ddydd Gwener 10 Awst, roedd Elin Jones, y Llywydd, ymhlith y rhai a anrhydeddwyd gan Orsedd y Beirdd, yn ogystal â Jamie Roberts, chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymru, a Geraint Jarman, y cerddor, a chyflwynwyd y wisg las iddi am ei gwasanaeth i’r wlad.

Y Lle Celf yn y Senedd, Barod am y bleidlais? Gorsedd y Beirdd

Un o’r gweithgareddau mwyaf poblogaidd yn y Senedd yn ystod yr wythnos oedd y cyfle i ymweld â Siambr drafod y Cynulliad lle, am y tro cyntaf, y gallai ymwelwyr gael llun ohonynt eu hunain yn sedd y Llywydd. Manteisiodd mwy na 5,595 o bobl ar y cyfle unigryw hwn i gymryd rôl y Llywydd dros dro, a phrofi sut beth y gallai goruchwylio trafodion yn y Siambr fod.

 

 

 

Yn ddiweddarach yn yr wythnos, cynhaliwyd digwyddiad hefyd i groesawu Geraint Thomas adref, gan ddathlu ei gyflawniad rhyfeddol o fod y Cymro cyntaf erioed i ennill y Tour de France.

Cafodd Geraint ei groesawu gan Elin Jones, y Llywydd, yn ei derbyniad blynyddol yn yr Eisteddfod, cyn cael ei gyfarch gan Catrin Heledd, Band Pres Llareggub, y band Siddi ac, yn olaf, y miloedd o gefnogwyr cyffrous a oedd wedi ymgynnull ar risiau’r Senedd.

Geraint-Thomas-Senedd

Yn ystod yr Eisteddfod, croesawyd mwy na 18,000 o ymwelwyr i’r Senedd, ac nid oedd mwy na hanner ohonynt wedi ymweld â’r Cynulliad o’r blaen, ac rydym yn gobeithio eu bod wedi gadael ag ychydig mwy o wybodaeth am sut y mae datganoli yng Nghymru yn gweithio.

Diolch yn fawr i’n partneriaid, sef y Comisiwn Etholiadol, Cyngor Celfyddydau Cymru, Academi Morgan, Canolfan Llywodraethiant Cymru ac, wrth gwrs, yr Eisteddfod am wneud y digwyddiadau yn ystod yr wythnos mor llwyddiannus.

Fe’ch gwelwn yn Llanrwst!

 

Artistiaid Y Lle Celf eleni oedd: Justine Allison, Billy Bagilhole, Jo Berry, Kelly Best, Zena Blackwell, Steve Buck, Ray Church, Nerea Martinez de Lecea, Cath Fairgrieve, Mark Houghton, Gethin Wyn Jones, Jin Eui Kim, Anna Lewis, Laura Lillie, Gweni Llwyd, James Moore, Marged Elin Owain, Zoe Preece, Glyn Roberts, John Rowley, André Stitt, Caroline Taylor, Jennifer Taylor, Sean Vicary, Adele Vye, Philippa Watkins a Casper White

 

Dathlu Ymrwymiad y Cynulliad i Gynaliadwyedd ar gyfer Awr Ddaear

‘Gwnewch addewid i’r blaned’ yw’r thema ar gyfer Awr Ddaear eleni, a gynhelir ddydd Sadwrn 24 Mawrth rhwng 20:30 a 21:30. Bydd y Cynulliad yn cymryd rhan yn Awr Ddaear eleni drwy ddiffodd goleuadau’r Senedd, Ty Hywel a’r Pierhead. Mae llawer o’n Haelodau hefyd wedi gwneud addewid i WWF (Cronfa Bywyd Gwyllt y Byd) i gefnogi’r ymgyrch.

Mae cynaliadwyedd yn bwysig i ni yn y Cynulliad, ac rydym wedi gosod cyfrifoldeb i ni leihau ein heffaith ar yr amgylchedd a gweithredu mewn ffordd sy’n gyfrifol yn amgylcheddol yn ein holl weithgareddau. Darllenwch fwy am sut yr ydym yn ymdrechu i wneud y Cynulliad yn gynaliadwy nawr ac yn y dyfodol.

Sut rydym yn sicrhau bod y Senedd yn gynaliadwy

Gwresogi

System gwresogi geothermig sy’n cael ei defnyddio i helpu i wresogi’r Senedd. Mae dŵr yn cael ei bwmpio 100 metr i lawr drwy 27 o dyllau turio lle mae gwres naturiol y ddaear yn ei dwymo. Yna, caiff y dŵr ei bwmpio yn ôl i help i yn ein system gwresogi. Cefnogir y broses hon gan boeler biomas sy’n defnyddio pren sy’n gynaliadwy o bob cwr o’r DU i ddarparu ffynhonnell tanwydd gymharol garbon niwtral.

Ym misoedd twymaf y flwyddyn, mae’r system yn gweithio fel arall. Wrth i’r dŵr gael ei bwmpio i lawr, mae’r ddaear yn gweithredu fel dalfa gwres. Yna, bydd y dŵr oer yn cael ei bwmpio’n ôl i oeri’r adeilad.

Casglu dŵr glaw

Mae system casglu dŵr glaw y Senedd yn cael ei defnyddio yn y toiledau ac i lanhau’r adeilad. Mae hyn yn gweithio mor dda bod yr adeilad angen gwerth tua £40 o ddŵr y prif gyflenwad yn unig bob mis.

Caiff dŵr glaw sy’n disgyn ar do’r Senedd ei sianelu i du blaen yr adeilad. Yna mae dwy bibell yn ei gludo i danc lle mae’n cael ei hidlo trwy oleuadau uwchfioled (UV). Yna mae’r dŵr yn cael ei ddefnyddio yn y toiledau neu i lanhau’r ffenestri.

Mae rhagor o wybodaeth am ein harferion cynaliadwy ar gael yma.

Ymrwymo i ddefnyddio llai o blastig

Ar 1 Hydref 2011, cyflwynodd Cymru ofyniad i godi tâl am y rhan fwyaf o fagiau siopa untro. Hi oedd y wlad gyntaf yn y DU i wneud hynny. Mae defnyddio llai o blastig yn fater byd-eang pwysig ac mae’r Cynulliad wedi ymrwymo i hyn. Rydym eisoes yn gwneud cynnydd da iawn yn hyn o beth, ac rydym eisoes wedi rhoi’r gorau i ddefnyddio cwpanau coffi plastig ar ystâd y Cynulliad, tra’n ymrwymo i gael gwared â phlastigau tafladwy eraill dros y 6 mis nesaf lle bynnag y bo modd.

Prif bwyntiau cynaliadwyedd y Senedd

  • Dyfarnwyd safon ardderchog BREEAM i’r Senedd am ei nodweddion amgylcheddol yn y cyfnod dylunio.
  • Caiff y Senedd ei gwresogi gan gyfuniad o bwmp gwres o’r ddaear a sglodion pren a geir yn gynaliadwy, gyda nwy wrth gefn.
  • Mae’r pwmp gwres o’r ddaear yn y Senedd yn cynnwys 27 o dyllau turio wedi’u drilio 100m i’r ddaear – maent yn caniatáu i ni dynnu rhywfaint o wres ar ddiwedd yr haf, a gwrthdroi’r broses i helpu i oeri’r adeilad yn y gwanwyn.
  • Mae’r system casglu dŵr glaw yn golygu bod angen prynu gwerth tua £40 o ddŵr o’r prif gyflenwad yn unig bob mis.
  • Mae defnyddio’r system gwresogi biomas wedi arbed mwy na 500 tunnell o allyriadau carbon deuocsid rhag cael eu cynhyrchu ers adeiladu’r Senedd.
  • Mae’r Senedd yn cael ei hawyru’n naturiol; mae’r ffenestri’n agor eu hunain i newid tymheredd yr aer neu roi mwy o ocsigen i’r ystafelloedd.
  • Mae’r cwfl ar do’r Senedd yn creu gwasgedd aer negyddol. Mae hyn yn caniatáu i awyr iach gael ei dynnu i fyny drwy’r adeilad, ac yn golygu nad oes angen ei oeri’n artiffisial yn ystod y misoedd cynhesach.
  • Mae gosod goleuadau LED yn lle llawer o hen oleuadau’r Senedd yn y blynyddoedd diwethaf wedi arbed mwy na 50 tunnell o CO2.
  • Mae’r ffaith bod llawer o wydr ac arwynebau adlewyrchol yn y Senedd yn golygu bod angen llai o oleuadau artiffisial. Os edrychwch i fyny pan fyddwch chi’n ymweld â’r Neuadd neu’r Oriel, ac mae’n eithaf tebygol y gwelwch fod y goleuadau i ffwrdd yn ystod y dydd.


Rydym wedi cael gwared â chwpanau coffi tafladwy, ac rydym yn defnyddio ffynonellau ynni adnewyddadwy gan gynnwys biomas, pwmp gwres ddaearol, ac yn fuan yn newid i drydan tariff gwyrdd.


Rydym yn gosod pwyntiau codi cerbydau trydan yr wythnos hon, ac yn archwilio’r posibilrwydd o gar pwll trydan.


Rydym wedi ymrwymo i gyflwyno’r plastig tafladwy yn raddol lle bynnag y bo modd dros y 6 mis nesaf, a chompostio ein holl wastraff bwyd, gan gynnwys hynny o ddigwyddiadau.

Ymunwch â’r sgwrs yn ystod Awr Ddaear eleni gan ddefnyddio #AwryDdaear / #EarthHourWales a chadwch lygad am y diffodd byd-eang am 8.30pm ddydd Sadwrn 24 Mawrth.

Os oes gennych ddiddordeb mewn gwybod mwy am yr agweddau amgylcheddol ar waith y Cynulliad, ewch i dudalennau’r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig, neu dilynwch y Pwyllgor ar Twitter @SeneddNHAMG.