Category: Amrywiaeth a Chynnwys

Cael gwared o’r rhwystrau i annog cynulleidfa amrywiol a chynrychioliadol i fywyd cyhoeddus

Daw ein herthygl blog gwadd gan y Dirprwy Lywydd, Ann Jones AC wrth inni nodi Diwrnod Rhyngwladol Pobl ag Anableddau ar 3 Rhagfyr.

A minnau wedi bod yn wleidydd ers nifer o flynyddoedd, rwyf wedi gorfod wynebu nifer o rwystrau. Mae rhai ohonynt yn sgil fy anabledd ac rwyf wedi gweithio’n galed i oresgyn y rhwystrau hyn. Rwyf wedi bod yn ddigon lwcus i gael llawer o gefnogaeth gan fy nheulu, cydweithwyr ac yn y gweithlu, sydd wedi cael effaith fawr ar fy mywyd.Rwy’n gwybod o fy mhrofiad fy hun bod y rhwystrau sy’n wynebu pobl anabl yn gallu bod yn annymunol a gall rhwystro pobl rhag cymryd rhan mewn bywyd cyhoeddus a gwleidyddiaeth. Mae’n rhaid i ni gael gwared ar y rhwystrau hyn er mwyn annog cynulleidfa amrywiol a chynrychioliadol i fywyd cyhoeddus.

Gall y rhwystrau y mae pobl anabl ddod ar eu traws gynnwys:

  • Canfyddiadol – yn seiliedig ar safbwynt hygyrchedd neu safbwynt pobl o bobl anabl;
  • Amgylcheddol – yn seiliedig ar hygyrchedd ofod corfforol; neu
  • Gweithdrefnol – yn seiliedig ar y polisïau a gweithdrefnau ar waith.

Fy mam oedd fy ysbrydoliaeth i mi, ac fe wnaeth hi’n siŵr fy mod i’n cael yr holl gyfleoedd ag yr oedd pobl heb anabledd yn eu cael. Dyma beth sydd angen i ni ei wneud ar gyfer y cyhoedd ehangach, drwy gael gwared ar y rhwystrau hyn.

Ymrwymiad i hyrwyddo amrywiaeth

Rwy’n teimlo hi’n fraint fawr cael bod yn Ddirprwy Lywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Rwy’n awyddus i ddefnyddio fy rôl i dynnu sylw at faterion o bwys. Y ddwy thema rwyf wedi bod yn canolbwyntio arnynt hyd yma yw ‘Menywod mewn Gwleidyddiaeth’ a ‘Hyrwyddo Cynulliad Hygyrch’. Dros y blynyddoedd, mae’r Cynulliad wedi ennill nifer o wobrau nodedig am ei ymrwymiad i gynhwysiant ac amrywiaeth.

Mae’r rhain yn cynnwys y canlynol, ond nid ydynt yn gyfyngedig iddynt:

  • Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall, lle mae’r Cynulliad wedi’i gydnabod fel y Cyflogwr Gorau yn y DU yn 2018 ac mae wedi bod yn un o Gyflogwyr Gorau’r DU ar gyfer pobl LGBT bob blwyddyn ers 2009
  • Gwobr Awtistiaeth Gyfeillgar y Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol
  • Mae’n un o deg cyflogwr gorau’r DU, wedi’i achredu gan y sefydliad Cyflogwyr Gorau i Deuluoedd sy’n Gweithio
  • Statws Cyflogwr sy’n Gadarnhaol am Heneiddio
  • Marc siarter ‘Yn Uwch na Geiriau’ Action on Hearing Loss, a Gwobrau Rhagoriaeth Gwasanaeth.

Mae’r Cynulliad wedi ymrwymo i hyrwyddo amrywiaeth, cynhwysiant a chyfle cyfartal i staff a phobl Cymru. Mae tîm Amrywiaeth a Chynhwysiant ymroddedig yng Nghomisiwn y Cynulliad ynghyd â Phwyllgor yn y Cynulliad (y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau) sy’n mynd i’r afael â’r materion hyn o bob dydd. Yn ychwanegol at hyn, mae adroddiad wedi’i gomisiynu gan Fwrdd Taliadau’r Cynulliad i nodi rhwystrau a chymhellion i bobl anabl sefyll mewn etholiad.

Rydym yn falch bod gennym adeilad hygyrch a’r polisïau, gweithdrefnau a hyfforddiant ar waith i sicrhau y gall pobl anabl gymryd rhan lawn yn ein democratiaeth. Boed yn Aelod Cynulliad, aelod o staff neu’n ymwelydd.

Ond mae wedi bod yn dipyn o daith. Rydym wedi gweithio’n galed dros nifer o flynyddoedd i barhau i wella hygyrchedd ein hadeiladau a’r cymorth sydd gennym i bobl anabl.

Dylunio cartref cynhwysol o’r tu mewn i’r tu allan

Pan roedd pensaer y Senedd yn rhoi ei gynlluniau ar waith, sylwais nad oedd rhai o’r nodweddion dylunio yn ystyried anableddau. Roedd y waliau gwydr mawr yn gwbl dryloyw, gan ei gwneud hi’n anodd iawn i berson â nam ar y golwg weld. Cyflwynais fy syniad i gynnwys cymhorthion gweledol fel dotiau mawr ar yr arwyneb gwydr. Roedd yn rhaid i mi wthio’r syniad nifer o weithiau cyn y cytunwyd arno. Wedi’r cyfan, os yw’n iawn i berson ag anabledd, mae’n iawn i bawb. Dyma’r newidiadau bach sy’n gwneud gwahaniaeth mawr.

Yn 2017, roeddwn i’n ddigon ffodus i fynd i gynhadledd agoriadol i seneddwyr ag anableddau Cymdeithasol Seneddol y Gymanwlad yn Nova Scotia, Canada. Roedd yn ysbrydoliaeth gweld y brwydrau a’r llwyddiannau roedd pobl o bob rhan o’r Gymanwlad wedi’u profi. Roeddwn i’n falch iawn o roi sylw i Gymru a dangos ein hadeilad Seneddol gwych. Mae hwn wedi’i sefydlu bellach fel rhwydwaith annibynnol yn enw Seneddwyr y Gymanwlad ag Anableddau (CPwD). Rwy’n gobeithio y bydd hyn yn ysgogi newid cadarnhaol drwy’r Gymanwlad ac yn wir, yn y byd, mewn gwleidyddiaeth a bywyd cyhoeddus i gyd.

Ann Jones gyda Kevin Murphy, llefarydd Cynulliad Nova Scotia yng Nghanada
Ann Jones AC gyda Kevin Murphy, MLA, llefarydd Cynulliad Nova Scotia yng Nghanada

Byddwn yn annog pob person anabl sy’n darllen y blog hwn i ystyried pa rôl y gallwch ei chwarae mewn bywyd cyhoeddus, p’un a ydych chi’n gwirfoddoli yn eich cymuned, gwneud cais am rôl gyhoeddus neu drwy sefyll fel Aelod Cynulliad.

Mae’n bwysig, ar Ddiwrnod Rhyngwladol Pobl ag Anabledd, ein bod ni’n cofio bod gan bobl anabl lais sydd angen ei glywed, ac y dylid herio a chael gwared ar unrhyw rwystrau rhag cymryd rhan. Mae gan bob un ohonom ran i’w chwarae i helpu i nodi rhwystrau i bobl anabl a chael gwared arnynt.

Mae gan Aelodau etholedig rôl bwysig i’w chwarae, p’un a ydynt yn anabl neu beidio, i roi llais i anghenion pobl anabl.  Mae cael ymgyrchwyr ac eiriolwyr yn bwysig iawn hefyd ond mae gwerth cael cynrychiolwyr etholedig sydd wedi profi anawsterau ac wedi’u trechu yn amhrisiadwy. Dyna pam bod angen gwneud mwy, i ymdrechu ar gyfer cydraddoldeb a chynhwysiant ym mhob agwedd ar fywyd.

Mis Hanes Pobl Dduon 2018: Eleni bydd 50 mlynedd ers i Ddeddf Cysylltiadau Hiliol 1968 ddod i rym

Map cy
Logo Mis Hanes Pobl Dduon Cymru

Mae eleni’n arwyddocaol, gan y bydd yn nodi 50 mlynedd ers i Ddeddf Cysylltiadau Hiliol 1968 ddod i rym.

 

no_irish_no_blacks
Llun o arwydd ‘No irish no blacks no dogs’ mewn ffenestr tŷ

Roedd Deddf 1968 yn olynu Deddf Cysylltiadau Hiliol 1965, y ddeddfwriaeth Cysylltiadau Hiliol gyntaf erioed, a oedd yn ei gwneud yn drosedd sifil, ond nid yn drosedd, i wahaniaethu “ar sail lliw, hil, neu darddiad ethnig neu genedlaethol” mewn mannau cyhoeddus fel gwestai a bwytai, tafarndai, llyfrgelloedd, ar drafnidiaeth gyhoeddus ac ati. Roedd hefyd yn deddfu ar gyfer cosbi am ysgogi casineb hiliol. Nid oedd Deddf 1965 yn berthnasol i wahaniaethu o fewn cyflogaeth na thai, sef dau faes amlwg lle’r oedd gwahaniaethu’n gyffredin. Roedd yr arwyddion enwog “Dim pobl dduon, dim cŵn, dim Gwyddelod” yn dal i fod yn gyfreithlon ar ôl Deddf Cysylltiadau Hiliol 1965. Sefydlodd Deddf 1965 y Bwrdd Cysylltiadau Hiliol i orfodi’r Ddeddf. Fodd bynnag, unig rym y Bwrdd oedd cyfeirio’r mater at y Twrnai Cyffredinol ac ni allai yntau wedyn wneud dim mwy na cheisio gwaharddeb llys sirol i atal gwahaniaethu yn y dyfodol. Am y rhesymau hyn, barnwyd fod Deddf 1965 yn aneffeithiol ac yn rhy gul.

Ehangodd Deddf 1968 gwmpas deddfwriaeth gwrth-wahaniaethu i gynnwys tai, cyflogaeth a darparu gwasanaethau. Rhoddodd rym i’r Bwrdd Cysylltiadau Hiliol ei hun ofyn am iawndal yn y llys sirol. Gallai iawndal hefyd gynnwys dyfarnu iawndal yn ogystal â gwaharddebau i atal gwahaniaethu yn y dyfodol.

Fel cyflogwr, rydym yn gwerthfawrogi amrywiaeth a chynhwysiant ac rydym wedi ymrwymo i ddatblygu a chynnal diwylliant sefydliadol cynhwysol.

“Rwy’n credu ei bod yn bwysig bod y Cynulliad yn arwain y ffordd o ran hyrwyddo diwylliant sefydliadol cynhwysol, a’i fod yn gorff seneddol modern a hygyrch y gall pobl o ystod amrywiol o gefndiroedd, ryngweithio yn hawdd ac yn ystyrlon ag ef. Mae’n ddyletswydd arnom ni yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru i arwain yn hyn o beth, i rannu ein profiadau, ac i sicrhau bod gwerthoedd cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant yn cael eu parchu a’u harfer gan bawb,”

Elin Jones AC, Llywydd, Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Felly, byddai’n ymddangos yn rhyfedd i gofio Mis Hanes Pobl Dduon a pheidio â myfyrio ar y Ddeddf Cysylltiadau Hiliol, darn o ddeddfwriaeth a oedd yn rhagflaenydd i Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Mae gennym ddyletswydd gyffredinol o dan y Ddeddf i ddileu gwahaniaethu, aflonyddu ac erlid anghyfreithlon ar sail nodweddion gwarchodedig[1].

Rydym yn falch o fod yn gyflogwr hygyrch, sy’n denu ac yn cadw ystod eang o dalent, yn ogystal â bod yn ddarparwr gwasanaeth hygyrch. Rydym wedi ymrwymo i werthfawrogi amrywiaeth, hyrwyddo cynhwysiant a mynd i’r afael ag anghydraddoldebau, nid yn unig oherwydd:

  • fel corff cyhoeddus sydd heb ei ddatganoli, mae gennym ddyletswydd gyffredinol o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 i: ddileu gwahaniaethu, aflonyddu, erlid; hybu cyfle cyfartal a meithrin perthynas dda rhwng pobl sy’n rhannu nodwedd warchodedig berthnasol a phobl nad ydynt yn ei rhannu;
  • bod tystiolaeth ymchwil yn dangos bod sefydliadau cynhwysol, sy’n denu ac yn datblygu unigolion o’r pwll mwyaf eang o dalent, yn perfformio’n well yn gyson;

ond oherwydd mai dyna yw’r peth iawn i’w wneud yn foesol, fel y dywedodd y Farwnes McGregor-Smith CBE, yn adolygiad McGregor-Smith[2]:

“We should live in a country where every person, regardless of their ethnicity or background, is able to fulfil their potential at work”.

Rydym yn ymwybodol ein bod yn sicrhau nad oes lle i wahaniaethu yn y broses recriwtio ac mae polisi dim goddefgarwch ar gyfer gwahaniaethu sy’n cael ei brofi gan unrhyw un o’n gweithwyr. Mae gennym nifer o bolisïau cefnogol ar gyfer staff, fel ein:

  • ‘Polisi Urddas a Pharch’ – sydd wedi’i ategu gan gysyniadau tegwch, urddas a pharch,
  • ‘Strategaeth pobl’ – sy’n cydnabod bod pob aelod o staff, waeth beth fo’i gefndir, yn haeddu’r cyfle i wireddu ei botensial llawn a llwyddo yn ei yrfa,
  • ‘Polisi recriwtio’ – sy’n amlinellu ein hymrwymiad i recriwtio ar sail teilyngdod, tegwch a gonestrwydd.
REACH logo
Logo rhwydwaith gweithle Pobl Dduon, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig y Cynulliad

Mae gennym rwydwaith cydraddoldeb yn y gweithle Hil, Ethnigrwydd a Threftadaeth Ddiwylliannol gweithgar a elwir yn REACH. Mae’n gweithio’n agos gyda’r rheolwyr i ddatblygu diwylliant sefydliadol cynhwysol. Rydym yn ddiolchgar iawn i’n staff am y gwaith a wnânt i’n helpu i fod yn sefydliad cynhwysol. Gwyddom mai ein staff yw ein hased gorau ac rydym am sicrhau eu bod yn gweithio mewn amgylchedd cefnogol a diogel.

 

Rydym eisiau parhau i fod yn sefydliad sy’n esiampl i eraill o ran rhoi gwerth ar amrywiaeth, hyrwyddo cynhwysiant ac ymgorffori cydraddoldeb, fel cyflogwr ac fel sefydliad seneddol. Ein gweledigaeth yw bod yn sefydliad sy’n hygyrch ac sy’n ymgysylltu â phobl Cymru ac yn eu parchu. Rydym yn ymgysylltu ag ystod mor amrywiol o grwpiau â phosibl yn y gred y gall hyn ond arwain at well sefydliad democrataidd a deddfwrfa sy’n darparu’n effeithiol ar gyfer holl bobl Cymru.

I gael rhagor o wybodaeth am weithio i Gynulliad Cenedlaethol Cymru, ewch i’n tudalennau Recriwtio.

Mae rhagor o wybodaeth am ein hymrwymiad i Amrywiaeth a Chynhwysiant wedi’i nodi yn ein Strategaeth Amrywiaeth a Chynhwysiant 2016-21.

[1] Nodweddion gwarchodedig: oedran, anabledd, ailbennu rhywedd, priodas a phartneriaeth sifil, beichiogrwydd a mamolaeth, hil, crefydd a chred, rhyw a thueddfryd rhywiol.

[2] Mae’r Amser i Siarad drosodd. Nawr yw’r amser i weithredu. Hil yn y gweithle ‘

Diwrnod Gwelededd Deurywiol 2018

Gan Rhayna Mann

Ugain mlynedd yn ôl roeddwn i newydd orffen yn y brifysgol, roeddwn i’n teithio, yn cael anturiaethau, yn cwrdd â phobl newydd ac yn dechrau ystyried fy nyfodol. Onid yw hynny’n swnio’n ddelfrydol? Yr ochr arall i’r stori hon yw fy mod i hefyd yn dod allan fel menyw ddeurywiol. Pam ydw i’n rhoi arlliw negyddol ar hynny? Oherwydd ei fod yn ddigwyddiad dryslyd a heriol na ddigwyddodd dros nos.

Fel menyw ifanc, roeddwn i’n cael fy nenu i fenywod yn ogystal â dynion, ond yn tyfu i fyny mewn pentref cloddio bach yn y cymoedd, roedd y meddyliau hyn yn cael eu hystyried yn annaturiol. Roedd bod yn hoyw yn rhywbeth i wgu arno, ac roedd yn ofnus imi fel plentyn ifanc weld sut yr oedd rhai dynion hoyw (gan nad oedd dim menywod hoyw amlwg) yn cael eu hosgoi a’u trafod. Cefais fy magu yn meddwl bod rhywbeth o’i le gyda mi, ond parhaodd y teimladau a oedd gennyf tuag at ddynion a menywod.

Erbyn imi fod yn ddeunaw oed, roedd y naratif cyhoeddus o ran pobl hoyw yn newid. Roedd yn iawn bod yn hoyw – cyn belled â’ch bod yn byw mewn dinas gosmopolitaidd neu’n enwog! Ond yr hyn a’m tarodd i fwyaf oedd y bobl a oedd yn hysbys yn y cyfryngau fel pobl ddeurywiol, fel David Bowie, Marlon Brando, James Dean, Freddie Mercury a Janis Joplin. Roeddwn i’n edrych i fyny at y bobl hyn, roeddwn nhw’n fy llenwi ag ysbrydoliaeth…ac roedden nhw’n ddeurywiol.

Mae gallu uniaethu â rhywun y gallwch edrych i fyny iddo yn bwerus iawn.

Yn ddeunaw oed mi ddes allan. Roedd yn ddigynnwrf iawn, ac roeddwn i ychydig yn siomedig. Ymatebodd fy ffrindiau gyda ‘roeddwn i wedi amau’ a gwnaethant barhau i fod yn ffrindiau imi. Fodd bynnag, dangosodd fy rhieni imi beth yw deuffobia goddefol; roedden nhw’n credu nad yw bod yn ddeurywiol yn rhywbeth go iawn ac yn ei wfftio fel ‘rhywbeth a fyddai’n pasio’.

Digwyddodd fy ail brofiadau o ddeuffobia drwy gydol fy ugeiniau; wrth ddechrau perthynas newydd â dyn, roedden nhw’n aml yn gweld fy neurywioldeb yn fygythiad neu’n newyddbeth. Pan fyddwn i’n gweld menyw hoyw, byddwn i’n cael fy ystyried fel twyllwr.

Fy mhrofiad olaf o ddeuffobia yw fy anallu parhaus i gadw rhai ffrindiau benywaidd. Rwyf wedi canfod yn bersonol fod rhai menywod syth yn ystyried menywod deurywiol yn fygythiad, a dyna un o’r pethau sydd wedi peri’r gofid mwyaf i fi.

Fodd bynnag, unwaith i fi fod yn gyffyrddus gyda fy hunaniaeth, fe wnes i ganfod bod pobl eraill yn gyffyrddus hefyd gan fwyaf. Dros yr ugain mlynedd diwethaf, mae agweddau cadarnhaol a chael fy nerbyn gan bobl wedi bod yn drech na’r profiadau negyddol. Wrth siarad â ffrindiau am rywioldeb, mae eu gonestrwydd a’u hiwmor wedi bod yn hyfryd ac wedi fy helpu i symud o fod yn fenyw ddeurywiol i fod yn fenyw… sy’n digwydd bod yn ddeurywiol.

Ond y profiad mwyaf arwyddocaol yr wyf wedi’i gael oedd cael derbyniad cadarnhaol heb ragfarn gan fy mhlant hyfryd, fy ffrindiau, fy nheulu a’m cydweithwyr. Mae hyn wedi rhoi’r nerth imi fod yn hapus ac yn gyfforddus gyda phwy ydw i.

Felly dyma ddathlu Diwrnod Gwelededd Deurywiol. Beth am barhau i gwestiynu stereoteipiau a helpu i greu amgylchedd lle’r ydym yn cael cyfle i ffynnu ac esblygu i’r bobl yr ydym ni mewn gwirionedd.

2018-WEI-graphic-welsh

Bi_flag

2018 top-employer-black-bilingual

Out-Naw

Fel aelod o leiafrif – a yw eich hanes o bwys?

Fel rhan o’n gwaith i goffáu mis Hanes LGBT, mae ein blog gwadd wedi’i ysgrifennu gan Norena Shopland (@NorenaShopland), awdur Forbidden Lives: LGBT Stories from Wales.

Pan gyhoeddwyd fy llyfr Forbidden Lives: LGBT stories from Wales ddiwedd y llynedd, un o’r cweistynau a ofynnwyd i mi oedd pam wnes i ei ysgrifennu.

Ni ofynnwyd y cwestiwn fel mater o ragfarn, ond oherwydd pryder am ba mor ddefnyddiol oedd gwaith a oedd yn canolbwyntio ar leiafrif o fewn lleiafrif gyda chynulleidfa yr oedd pobl yn tybio iddi fod yn gyfyngedig.

Ar yr olwg gyntaf, roedd yn ymddangos bod ganddynt bwynt – mae Cymru yn wlad fechan, gyda 4.8 y cant o boblogaeth y DU yn unig; ac o ystyried hanes, a yw hyd yn oed yn angenrheidiol diffinio bob person neud digwyddiad i fod yn Gymreig neu’n Seisnig? Wedi’r cyfan, mae cyfreithiau’r DU yn effeithio ar bawb, ac mae pawb mwy neu lai yn cael yr un profiadau o dan y cyfreithiau hynny.

Gellir gofyn yr un cwestiwn i leiafrifoedd eraill sy’n fwy, sydd prin yn fwy nag 20 y cant o’r boblogaeth megis pobl dduon a phobl o dras Asiaidd sydd tua 13 y cant. Er y gallwn gysylltu hanesion amrywiol ynddynt eu hunain, a oes angen trafod, er enghraifft, bobl Gymreig a phobl Seisnig sy’n ddu neu o dras Asiaidd mewn categorïau gwahanol?

Cyn ateb, hwyrach ei bod yn ddefnyddiol ystyried sut y gellid mynd o amgylch canfod yr unigolion ar y cofnod ysgrifenedig, a all fod yn dasg fawr ynddi’i hun, ac mae hyn yn rhywbeth y gwnes i daro arno wrth ysgrifennu Forbidden Lives. Un o’r rhesymau y mae gennyf ddiddordeb yn hanes LGBT fy ngwlad, sy’n 6-10 y cant o’r boblogaeth yn dibynnu ar ba ystadegau a gaiff eu defnyddio, yw gan i bobl o Gymru gael eu defnyddio yn hanes y DU heb unrhyw gyfeiriad at eu gwlad brodorol. Roedd hyn yn arbennig o amlwg wrth ddathlu Mis Hanes LGBT ym mis Chwefror wrth i bobl fel Ivor Novello, Menywod Llangollen, Leo Abse, a nifer o bobl eraill gael eu cynnwys yn y DU, neu’n amlach na hynny, y cyd-destun Seisnig.

Prin y mae llyfrau hanes LGBT yn cynnwys gwlad frodorol unigolyn, nac unrhyw gyfeiriad at Gymru neu bobl Cymru – rhywbeth sydd hefyd yn wir am wledydd eraill. Er enghraifft, bydd hanes LGBT llawer o wledydd yn cynnwys cyfeiriadau at, er enghraifft, waith ar rywoleg a wnaed yn yr Almaen ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ond ni fydd yr Almaen yn ymddangos yn y mynegai fel y cyfryw. Pe hoffech sefydlu hanes yr Almaen o hanes yn gyffredinol, ni ellid gwneud hynny.

Y benbleth o ran hanes LGBT Cymru

Oll y mae hyn yn ei olygu yw bod rhaid chwilio ymhell a thrwy sawl cyfrwng i sefydlu hanes LGBT Cymru. Rhywbeth arall sy’n anodd mewn perthynas â Chymru, yn annhebyg i wledydd eraill megis yr Almaen, yw bod pobl Cymru am lawer o’r bedwaredd ganrif a’r bymtheg a thu hwnt wedi cael eu cyfeirio atynt i fod yn Saeson.

Fodd bynnag, wedi imi oresgyn sawl rhwystr i sefydlu’r bywydau a’r digwyddiadau sydd i’w cael yn Forbidden Lives, beth am y cwestiwn gwreiddiol sef ‘pam mynd i’r holl drafferth’? Wedi’r cyfan, mae rhai o’r bobl yr wyf yn eu cynnwys eisoes yn ymddangos yn hanes y DU a, thra bod nifer o fy storïau i naill ai’n amlygu hanesion na wyddys amdanynt yn eang, neu sy’n gwbl newydd, pam na allent gael eu hychwanegu yn syml at hanes y DU?

Wel, mi ellid gwneud hynny. Ond mae cwestiynau llawer pellach i’w cael. Dangosodd y llyfr fod pobl o Gymru wedi bod yn hynod o ddylanwadol wrth siapio hanes LGBT, megis Wolfenden a’r Ddeddf Troseddau Rhywiol – dau beth a newidiodd y gymdeithas gyfan. Beth a achosodd y Cymry hyn i fod mor ddylanwadol? Mewn gwirionedd, mae’r llyfr wedi codi cyfres gyfan o gwestiynau na ellir eu trafod yn fanwl yma, ond sy’n ymwneud â phrofiadau gwahanol i’r rhai a gafwyd yn Lloegr.

Mae hefyd angen inni ymgysylltu’n fwy ag amgueddfeydd, archifdai, ysgolion a gyda phobl sy’n rhan o hanes LGBT, ac mae angen inni gael unigolion lleol i wneud hynny – po fwyaf o Gymry LGBT y gallwn ymgysylltu â nhw y gorau. Mae rhagor o ymgysylltu yn arwain at ddealltwriaeth well o amrywiaeth a llai o wahaniaethu.

Felly, yn y diwedd, beth oedd fy ateb – pam mynd i’r holl drafferth?

Oherwydd ar wahân i’r hanes a’r wleidyddiaeth, maent yn storïau da iawn – ac wedi’r cyfan, mae pawb yn hoff o stori dda!

**********************************************************************************

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru wedi ymrwymo i hyrwyddo cydraddoldeb LGBT. Rydym wedi cael ein henwi gan Stonewall fel y Prif Gyflogwr yn y DU i bobl LGBT, Prif Gyflogwr i bobl Trawsryweddol, ac mae ein rhwydwaith gweithle wedi cael Cymeradwyaeth Uchel am eu gwaith. Os hoffech gael rhagor o wybodaeth am ein gwaith yn hyrwyddo cydraddoldeb LGBT, cysylltwch â’r Tîm Amrywiaeth a Chynhwysiant.

Logo Stonewall - Cyflogwr Y Flwyddyn Logo stonewall - Prif Gyflogwr Traws

Logo Stonewall - Canmoliaeth Perfformwyr Disglair Logo Stonewall - Grwp Rhwydwaith Cymeradwyaeth Uchel

Dathlu Dydd Miwsig Cymru

Heddiw, rydym yn dathlu Dydd Miwsig Cymru (Welsh Language Music Day), sef digwyddiad blynyddol a gynhelir ledled Cymru i godi ymwybyddiaeth am gerddoriaeth o Gymru. Eleni, bydd aelodau o staff Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn manteisio ar y cyfle i ddathlu Dydd Miwsig Cymru, a hynny fel rhan o’n hymrwymiad parhaus i hyrwyddo’r defnydd o’r Gymraeg yn y sefydliad. Drwy gydol yr wythnos ddiwethaf, mae dysgwyr Cymraeg yn y Cynulliad wedi bod yn dysgu’r geiriau i Hen Wlad fy Nhadau, sef yr anthem genedlaethol.

Rhestr o hoff ganeuon Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Fel rhan o’n dathliadau ar gyfer Dydd Miwsig Cymru, mae Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, wedi creu rhestr o’i hoff ganeuon Cymraeg er mwyn rhoi blas o’r arlwy cyfoethog sy’n bodoli yn y diwydiant.

1. Ethiopia Newydd – Geraint Jarman a’r Cynganeddwyr
2. Tyrd Olau Gwyn – Cowbois Rhos Botwnnog
3. Sebona Fi – Yws Gwynedd
4. Cymru, Lloegr a Llanrwst – Y Cyrff
5. Cwcwll – Beganifs
6. Rhedeg i Paris – Yr Anhrefn
7. Harbwr Diogel – Elin Fflur
8. Julia Gitar – Jess
9. Cân i Gymry – Datblygu
10. Coffi Du – Gwibdaith Hen Frân

Wrth siarad am ei detholiad, dywedodd y Llywydd:

“Rwy’n hynod falch o gefnogi’r ymdrech hon i sicrhau y gall pobl Cymru glywed y gerddoriaeth amrywiol sydd ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg. Tyfais i fyny yn gwrando ar fandiau Cymraeg, ac rwyf wedi llunio detholiad o’m hoff gerddoriaeth Gymraeg, gan gynnwys rhai o’r caneuon yr oeddwn yn gwrando arnynt pan oeddwn yn ifanc iawn, a rhai o’r caneuon mwy diweddar yn niwydiant bywiog cerddoriaeth bop Cymru”.

Y Senedd yn paratoi i gynnal gig arbennig ar Ddydd Gŵyl Dewi


Gan barhau â thema Dydd Miwsig Cymru, rydym yn cyfri’r dyddiau tan 1 Mawrth, pan fydd y Senedd yn cynnal gig arbennig iawn i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi. Bydd GDSD yn gyfle gwych i ddathlu talent gerddorol orau Cymru, gyda pherfformiadau gan:

Adwaith
Hannah Grace
Mellt
Reuel Elijah a Mace
Roughion (set DJ)

Cynhelir y digwyddiad mewn partneriaeth â phrosiect Horizons y BBC a’r Selar.

I gael rhagor o wybodaeth am y gig, cliciwch yma.

Bydd mynediad i’r gig yn RHAD AC AM DDIM, ac mae tocynnau ar gael yma.

 

Rydym ar frig Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall UK ar gyfer 2018

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru wedi cael ei gydnabod fel cyflogwr blaenllaw y DU ar gyfer 2018 ar gyfer pobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol ym Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle diweddaraf Stonewall.

Dyma’r tro cyntaf inni fod ar frig y rhestr a daw ddeng mlynedd ers inni gael ein cynnwys yn y mynegai am y tro cyntaf. Ers hynny, rydym wedi gweithio’n ffordd i fyny’n raddol ac wedi ymddangos yn y deg uchaf am y pedair blynedd diwethaf.

Logo Stonewall - Cyflogwr Y Flwyddyn    Logo stonewall - Prif Gyflogwr Traws

Logo Stonewall - Canmoliaeth Perfformwyr Disglair        Logo Stonewall - Grwp Rhwydwaith Cymeradwyaeth Uchel

Arweinydd ar gyfer cydraddoldeb yn y gweithle

Mae Stonewall hefyd wedi canmol ein gwaith yn hyrwyddo, cydnabod a chefnogi cydraddoldeb trawsryweddol, gan ein nodi fel un o ddim ond 11 o sefydliadau enghreifftiol yn y DU.

At hynny, mae ein rhwydwaith gweithle LHDT, OUT-NAW, wedi cael Cymeradwyaeth Uchel fel Grŵp Rhwydwaith ac rydym wedi sicrhau statws sefydliad sy’n Perfformio’n Rhagorol oherwydd ein perfformiad rhagorol cyson yn y Mynegai.

Rydym yn falch o fod yn arwain y ffordd nid yn unig yng Nghymru ond ledled y DU.

Gweithio tuag at ffyrdd mwy blaengar o weithio

Cawsom ein cynnwys yn y mynegai am y tro cyntaf yn 2008, lle’r oeddem yn safle 208 yn y DU. Ers hynny, rydym wedi gwneud newidiadau cynyddol i’n polisïau a’n gweithgareddau ymgysylltu sydd wedi arwain at ein gwelliant parhaus a’n hymagwedd tuag at gynhwysiant LHDT ac felly, ein cynnydd yn y Mynegai.

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
208 73 47 42 20 26 11 4 3 5 1

Rydym yn senedd fodern ac rydym yn croesawu ffyrdd creadigol o feddwl. Rydym wedi bod yn rhagweithiol ac yn flaengar yn ein hymagwedd tuag at gydraddoldeb LHDT erioed, gan greu amgylchedd a diwylliant cynhwysol drwy wneud newidiadau ystyrlon bach.

Rydym wedi defnyddio dull cynyddol tuag at gynhwysiant LHDT, gan ddefnyddio adborth gan Stonewall ac arfer gorau i fod yn sefydliad blaengar. Mae bod yn gynhwysol yn ein DNA. Roedd Deddf Llywodraeth Cymru 2006 a sefydlodd Comisiwn y Cynulliad fel corff corfforaethol yn nodi bod yn rhaid i’r Cynulliad wneud trefniadau priodol o ran cadarnhau bod ei swyddogaethau’n cael eu harfer gan ystyried yr egwyddor y dylid sicrhau cyfle cyfartal i bawb. Felly mae’n rhan o bopeth rydym yn ei wneud.

Arwain newid drwy arweinyddiaeth gref

Rydym yn falch o gael arweinyddiaeth ymroddedig a chadarn ar draws y sefydliad ac ar wahanol lefelau yn y sefydliad, o’r Llywydd, y Prif Weithredwr a’r Cyfarwyddwyr, i’n tîm Amrywiaeth a Chynhwysiant a chynghreiriad ac aelodau’r rhwydwaith ar draws y Cynulliad.

Mae ein hymagwedd gynhwysol yn weladwy i staff ac ymwelwyr. Rydym yn chwifio baner yr enfys ar adegau penodol drwy gydol y flwyddyn, mae ein tystysgrif a’n gwobrau Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle gan Stonewall wedi’u harddangos yn ein derbynfa, mae cynghreiriad ac aelodau’r rhwydwaith yn gwisgo cortynnau gwddf lliwiau’r enfys ac mae gan ein cynghreiriad arwydd ar eu desg sy’n cyhoeddi eu cefnogaeth i Gydweithwyr LHDT.

Pan ymunodd un cydweithiwr â’r sefydliad, roedd yn falch iawn o’n hymagwedd tuag at gynhwysiant LHDT, gan nodi “cymerodd dair blynedd imi ddod allan yn fy hen swydd; ac fe gymerodd lai na thair wythnos imi wneud yr un peth yma. Roedd hi’n glir ar unwaith fod pawb yn derbyn pawb arall fel y maen nhw.”

photo - LGBT staff and allies with the rainbow flag

Dywedodd Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru:

“Mae’n anrhydedd mawr cael ein cydnabod gan Stonewall fel cyflogwr blaenllaw y DU ar gyfer pobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol.

“Mae gan y Cynulliad Cenedlaethol amrywiaeth a chynhwysiant wrth wraidd ei rôl yn cynrychioli pobl Cymru.

“Rydym yn falch o gefnogi ein rhwydwaith staff LHDT a pharhau i weithio i greu diwylliant cynhwysol – nid yn unig i’r bobl sy’n gweithio yma ond i’r bobl yr ydym yn eu cynrychioli ar draws cymunedau amrywiol Cymru gyfan.

“Fel senedd Cymru, mae’n iawn y dylem arwain drwy esiampl i ddangos yr hyn y gellir ei gyflawni gyda’r agweddau, yr arweinyddiaeth a’r penderfyniad cywir.

“Mae hwn nid yn unig yn ddiwrnod gwych i’r Cynulliad, ond mae hefyd yn newyddion da i staff yn y nifer o sefydliadau eraill yng Nghymru a gynrychiolir yn y 100 o gyflogwyr gorau. Mae hyn yn dangos bod Cymru yn amlwg yn deall gwerth darparu gwasanaethau a pholisïau cynhwysol ac rwy’n llongyfarch pawb.”

Dywedodd Joyce Watson AC, Comisiynydd y Cynulliad sy’n gyfrifol am amrywiaeth a chynhwysiant:

“Mae hwn yn gyflawniad rhagorol sy’n dod ddeng mlynedd ers i’r Cynulliad gael ei gydnabod am y tro cyntaf ym Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall.

“Mae’n brawf o ymroddiad ein staff, yn enwedig ein tîm amrywiaeth a chynhwysiant, yn croesawu ac yn cynnwys cydraddoldeb LHDT ym mhob agwedd ar ein gwaith yn cynrychioli pobl Cymru.

“Mae ein llwyddiant yn dangos y gall newidiadau cynyddol mewn polisi ac ymagwedd barod tuag at newid agweddau gyflawni llawer iawn a bod yn enghraifft i eraill.”

 

I gael rhagor o wybodaeth am weithio i Gynulliad Cenedlaethol Cymru, ewch i’n tudalennau Recriwtio.

Diwrnod Rhyngwladol Pobl Anabl – 3 Rhagfyr

Cynhelir Diwrnod Rhyngwladol Pobl Anabl (IDDP) bob blwyddyn i hyrwyddo cydraddoldeb i bobl anabl, i helpu i dorri rhwystrau ac i gefnogi urddas, hawliau a lles pobl anabl.

Yn y Cynulliad, rydym yn falch o fod yn gyflogwr hygyrch ac yn ddarparwr gwasanaethau hygyrch. Rydym yn gwerthfawrogi cyfraniad ein staff anabl ac yn cydnabod manteision ymgysylltu â phobl anabl ledled Cymru wrth wneud ein gwaith.

Eleni, rydym yn ymfalchïo y byddwn yn ymuno â chymuned o weithwyr anabl, rhwydweithiau a sefydliadau anabledd, i ddathlu Diwrnod Rhyngwladol Pobl Anabl drwy oleuo’r Senedd yn borffor.

Y Senedd wedi'i goleuo'n borffor
Y Senedd wedi’i goleuo’n borffor

Fel cyflogwr, rydym yn cefnogi anghenion ein staff anabl yn llawn drwy ddarparu addasiadau yn y gweithle, fel amrywiol opsiynau ar gyfer gweithio’n hyblyg, yn darparu offer penodol i ddiwallu eu hanghenion neu’n addasu eu sbardunau absenoldeb oherwydd salwch. Mae gennym hefyd bolisïau staff cefnogol fel y polisi iechyd meddwl, a mynediad at Nyrs Iechyd Galwedigaethol ar y safle, rhwydwaith staff anabledd prysur, sef EMBRACE, a mynediad at wasanaethau cwnsela a chynghori.

Drwy gydol y flwyddyn byddwn yn dathlu ac yn hyrwyddo cydraddoldeb i bobl anabl, gan gynnwys y Diwrnod Mynediad i Bobl Anabl a’r Diwrnod Ymwybyddiaeth o Iechyd Meddwl. Lansiwyd ein Rhwydwaith Iechyd Meddwl yn ddiweddar i’n helpu i hyrwyddo iechyd meddwl a lles yn ein sefydliad.

Llun o Karen, cyd-Gadeirydd Rhwydwaith Mindful y Cynulliad, gydag Alex a Dora, y ci therapi.
Llun o Karen, cyd-Gadeirydd Rhwydwaith Mindful y Cynulliad, gydag Alex a Dora, y ci therapi.

Dyma ddyfyniadau gan rai o’n staff anabl sy’n amlinellu’r gefnogaeth a gânt:

• “Dydw i ddim yn teimlo’n anabl pan rwy’n dod i’r gwaith am fy mod i’n cael fy mharchu ac mae fy sgiliau’n cael eu gwerthfawrogi.”
• “Mae parodrwydd y Cynulliad i ymgysylltu â’r rhwydwaith staff i bobl anabl yn gwneud imi deimlo ei fod wir yn gwerthfawrogi fy marn a’m profiadau. Rwy’n teimlo fy mod yn helpu i wneud gwahaniaeth go iawn i’r sefydliad a’i staff.”
• “Mae cefnogaeth barhaus y tîm iechyd a diogelwch wedi ei gwneud yn haws i mi ddod i’r gwaith.”

Mae ein hymrwymiad i gydraddoldeb a chynhwysiant ar gyfer pobl anabl wedi cael ei gydnabod gan nifer o gyrff allanol. Rydym wedi:

• ein henwi yn gyflogwr anabledd Hyderus,
• ennill y Marc Siarter yn Uwch na Geiriau gan Action on Hearing Loss, a chael un o’u Gwobrau Rhagoriaeth Cymru, a
• ein hachredu gan y Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol fel sefydliad Awtistiaeth Gyfeillgar.

 

Autisim-Friendly-Senedd-image
Llun o’r Senedd a logo bod yn ystyriol o bobl ag awtistiaeth’

Yn ddiweddar, cawsom ein hachredu fel sefydliad sy’n Gyfeillgar i Awtistiaeth. Dywedodd Joyce Watson AC, yr Aelod Cynulliad sy’n gyfrifol am gydraddoldeb yng Nghomisiwn y Cynulliad:

 

“Rydym wrth ein bodd o gael ein cydnabod unwaith eto fel sefydliad sy’n mynd i’r afael â mynediad cyfartal yn ddifrifol iawn. Rydyn ni yma i gynrychioli holl bobl Cymru ac mae gennym ddyletswydd i sicrhau bod ein cyfleusterau, ein gwasanaethau a’n gwybodaeth yn hygyrch i bawb. ”

Comisiwn Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw’r corff sy’n darparu eiddo, staff a gwasanaethau ar gyfer y Cynulliad a’i Aelodau.

Meddai Ann Jones AC, Dirprwy Lywydd y Cynulliad:

“Mae cydweithio ag Embrace a’n partneriaid allanol yn hanfodol bwysig, gan ei fod yn ein helpu i gadw at yr arferion gorau o ran dileu rhwystrau o ran mynediad a chynhwysiant. Mae hyn yn ein helpu ni fel sefydliad i sicrhau y byddwn yn gwneud gwelliannau cynaliadwy ac ystyrlon ar gyfer ein staff a phobl Cymru.”

Os hoffech wybod mwy am y Cynulliad, gallwch edrych ar ein gwefan, neu dilynwch ni ar Twitter neu Facebook. Mae gwybodaeth am weithio yn y Cynulliad ar gael hefyd ar ein gwefan. Mae gwybodaeth i ymwelwyr sydd â chyflwr ar y sbectrwm awtistiaeth ar gael ar ein tudalennau pwrpasol.

Os hoffech gysylltu â’r Tîm Amrywiaeth, gallwch gysylltu â ni drwy e-bost yn Amrywiaeth@cynulliad.cymru neu dros y ffôn ar 0300 200 7455. Rydym yn croesawu galwadau drwy gyfnewidfa testun a gallwn ddarparu gwybodaeth mewn fformatau eraill ar gais.