Author: Blog

Diwrnod Ymwybyddiaeth Awtistiaeth y Byd, 2 Ebrill 2019

 

sarah
Sarah Morgan
 

 

Wrth i ni nodi Wythnos Ymwybyddiaeth Awtistiaeth y Byd, daw ein herthygl gwadd gan Sarah A Morgan, Uwch Swyddog Ymgysylltu Cangen Cymru o’r Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol. 

NAS WAAW 2019
Llun y Gymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth o godwyr arian gyda’r pennawd Mae Wythnos Ymwybyddiaeth Awtistiaeth y Byd yn ôl

 

Fel sefydliad sydd wedi ennill gwobr am ei waith ym maes awtistiaeth, rydym yn falch o nodi Wythnos Ymwybyddiaeth Awtistiaeth y Byd. Mae’r wobr hon yn dangos ein hymrwymiad i fod yn safle hygyrch i ymwelwyr sydd ar y sbectrwm awtistiaeth.

Dyma rai o’r camau a gymerodd y Cynulliad i ennill y Wobr hon:

  • neilltuo adran ar ein gwefan ar gyfer ymwelwyr ag awtistiaeth.  Mae’r adran yn cynnwys lincs at adnoddau sydd wedi’u cynllunio’n arbennig ar eu cyfer ac sydd ar gael mewn fformatau gwahanol;
  • creu mannau tawel dynodedig i bobl ag awtistiaeth orffwys ac ymdawelu;
  • sicrhau bod staff perthnasol yn cael hyfforddiant i ymdrin yn hyderus â phobl anabl, sy’n cynnwys adran ar awtistiaeth;
  • creu cysylltiadau â’r Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol a gweithio’n agos gyda’r Gymdeithas i sicrhau ein bod yn sefydliad sy’n ymgysylltu â phawb yng Nghymru, gan gynnwys pobl ag awtistiaeth.

Rydym yn hoffi meddwl ein bod yn gorff seneddol modern, hygyrch y gall pobl o bob cefndir ymwneud ag ef yn hawdd ac yn ystyrlon, gan fod ein cyfleusterau ein gwasanaethau a’n gwybodaeth ar gael i bawb. Fodd bynnag, peidiwch â chymryd ein gair ni, dyma ddywedodd Sarah o’r Gymdeithas Awstisiaeth Genedlaethol ar ôl ymweld â’r Senedd gyda grŵp o wirfoddolwyr a defnyddwyr gwasanaethau.

NAS_Cymru_FullColour_CMYK
Logo’r Gymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth

“Rwyf wedi bod i’r Senedd droeon. Yn ystod fy ymweliad diwethaf cefais i a grŵp o gwirfoddolwyr a defnyddwyr gwasanaethau fy nhywys ar daith o amgylch yr adeilad. Cynhaliwyd y daith honno yn ystod Diwrnod Mynediad i Bobl Anabl, a chafodd ei threfnu’n benodol ar gyfer grŵp o unigolion sy’n awtistig.

 

Roeddwn yn ymwybodol bod y Senedd wedi ennill Gwobr Awtistiaeth Gyfeillgar y Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol, felly roedd yn gyfle i weld a oedd y sefydliad yn rhoi ei arfer gorau ar waith.

Roedd y daith yn hawdd iawn i’w threfnu, ac roedd y wefan yn cynnwys disgrifiad clir a chynhwysfawr o’r hyn a allai ddigwydd ar y diwrnod. Felly, wrth gyrraedd yr adeilad, roeddem yn  gwybod y byddai’n rhaid mynd drwy’r system ddiogelwch, ond roedd y staff o gymorth mawr. Yna, yn y dderbynfa, roedd y staff unwaith eto o gymorth mawr ac yn hynod gyfeillgar. Roedd yn brofiad da iawn a, chyn bo hir, roedd y tywysydd yno i gynnig cymorth.

Roedd y tywysydd mor wybodus, ac roedd yn deall anghenion penodol y grŵp hefyd. Roedd yn teilwra’r daith er mwyn bodloni anghenion yr unigolion, ac er mwyn sicrhau bod y profiad yn rhyngweithiol iawn a bod pawb yn ei fwynhau. Roedd bob amser yn sicrhau bod y grŵp yn fodlon ac yn addasu pethau yn unol â hynny.

Mwynhaodd pawb y daith, ac roedd yn llwyddiant mawr. Credaf ein bod ni i gyd wedi dysgu llawer o ganlyniad i’r ymweliad.

Mae’r Senedd yn gwneud gwaith arbennig o dda o ran helpu pawb i fwynhau eu profiad. Ymddengys bod y staff yn ymwybodol iawn o awtistiaeth a sut y gallent helpu i sicrhau bod aelodau’r grŵp yn mwynhau eu hymweliad. Mae bob amser yn braf cael gwybod bod busnes yn gyfeillgar i bobl ag awtistiaeth, ond roedd yn wych cael profiad uniongyrchol o hynny.”

WAAD
Llun o logo Diwrnod Awtistiaeth y Byd

Bil Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru)

Blog gwadd gan Llyr Gruffydd, Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid, Cynulliad Cenedlaethol Cymru . Wnaeth yr erthygl yma dangos cyntaf yn y Western Mail

View this post in English

Llyr Gruffydd AC/ AM
Llyr Gruffydd AC/ AM

Y prynhawn yma, bydd y Cynulliad Cenedlaethol yn pleidleisio i gymeradwyo Bil Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru). Os caiff y Bil ei gymeradwyo, caiff ei gyflwyno ar gyfer Cydsyniad Brenhinol a daw’r darpariaethau ynddo yn gyfraith yng Nghymru.

Mae gan yr Ombwdsmon yng Nghymru rôl hanfodol wrth sicrhau bod unrhyw un sy’n credu ei fod wedi dioddef anghyfiawnder, caledi neu fethiant gwasanaeth oherwydd corff cyhoeddus yn gallu gwneud cwyn. Darperir gwasanaeth yr Ombwdsmon yn rhad ac am ddim, yn ddiduedd ac yn annibynnol ar Lywodraeth Cymru. 

Mae’r mathau o gwynion a wneir i’r Ombwdsmon yn cynnwys ambiwlansys yn cymryd gormod o amser i gyrraedd; methu dod o hyd i’r addysg iawn i blant sydd ag anghenion ychwanegol; tai cymdeithasol nad ydynt yn cael eu hatgyweirio yn iawn, a llawer o faterion eraill.

Cyflwynodd y Pwyllgor Cyllid y Bil hwn am ein bod yn credu y dylid cryfhau rôl yr Ombwdsmon er mwyn gwella cyfiawnder cymdeithasol ac amddiffyn y bobl fwyaf bregus yn y gymdeithas. Mae hyn yn arbennig o berthnasol mewn cymdeithas lle mai’r bobl fwyaf bregus yn aml yw’r rhai sy’n dibynnu fwyaf ar wasanaethau cyhoeddus.

Bydd y Bil yn gwneud hyn trwy ei gwneud yn haws i bobl gwyno, a hynny drwy ddileu’r rhwystr bod rhaid i gŵyn gael ei chyflwyno yn ysgrifenedig. Ni ddylid gwahaniaethu yn erbyn pobl na pheri iddynt beidio â chwyno. Bydd pobl yn gallu gwneud cwynion ar lafar neu drwy gyfrwng Iaith Arwyddion Prydain ac efallai, yn y dyfodol, drwy dechnolegau digidol eraill. Bydd hyn yn helpu aelodau bregus a difreintiedig o’r gymdeithas.

Hefyd, lle mae tystiolaeth yn awgrymu bod mater ehangach yn effeithio ar fudd y cyhoedd, bydd y Bil yn galluogi’r Ombwdsmon i ddechrau ei ymchwiliadau ei hun heb iddo orfod cael cwyn ffurfiol. Yn aml, mae pobl yn amharod i wneud cwyn, neu’n ofni gwneud hynny, felly bydd modd iddynt gwyno’n ddienw, ac os bodlonir y meini prawf llym, bydd yr Ombwdsmon yn gallu ymchwilio.

Ar hyn o bryd, lle mae triniaeth iechyd cyhoeddus a thriniaeth iechyd preifat yn gorgyffwrdd, mae’n rhaid i rywun wneud cwynion ar wahân i wahanol sefydliadau. Mae’r Bil yn caniatáu i’r Ombwdsmon ymdrin â’r elfennau preifat a chyhoeddus gyda’i gilydd lle na fyddai fel arall yn gallu ymchwilio i’r camau perthnasol a gymerwyd gan ddarparwr y gwasanaeth cyhoeddus. Bydd hon yn broses decach a fydd yn rhoi atebion i gwestiynau ynghylch a gafodd unigolyn driniaeth feddygol briodol drwy gydol ei lwybr gofal iechyd.

Y prif newid arall yw y bydd yr Ombwdsmon yn gallu datblygu proses enghreifftiol i gyrff gwasanaethau cyhoeddus ar gyfer ymdrin â chwynion. Y nod yn hyn o beth yw ysgogi gwelliannau a helpu i sicrhau cysondeb ar draws y sector cyhoeddus.

Mae’r Bil hwn yn ffrwyth llawer o waith caled a wnaed dros nifer o flynyddoedd a phroses graffu drwyadl gan bwyllgorau’r Cynulliad.

Gobeithiaf y bydd y Cynulliad yn cymeradwyo’r Bil heddiw; mae arnom angen Cymru sy’n darparu gwasanaethau cyhoeddus rhagorol. Os nad yw gwasanaeth yn bodloni disgwyliadau unigolion, bydd ganddynt hyder yng ngallu’r Ombwdsmon i ymchwilio a gwneud pethau’n iawn.

Jocelyn Davies, Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid yn y Pedwerydd Cynulliad:

“Dechreuais weithio ar ehangu pwerau’r Ombwdsmon yn ôl yn y Pedwerydd Cynulliad. Rwy’n gobeithio y bydd y Bil yn pasio heddiw gan fy mod yn edrych ymlaen at ddyfodol lle mae gennym wasanaethau cyhoeddus rhagorol, ond pan fydd pethau’n mynd o’u lle, bydd yr Ombwdsmon yn gallu ymchwilio, gwneud iawn i unigolion, a gwneud gwelliannau i wasanaethau cyhoeddus er lles pawb.”


Os hoffech ragor o wybodaeth am y Pwyllgor Cyllid, neu os hoffech gael yr wybodaeth ddiweddaraf amdano, ewch i dudalen y Pwyllgor ar y we.

Gallwch hefyd ddilyn y Pwyllgor ar Twitter: @SeneddCyllid

Wythnos Genedlaethol Prentisiaethau 2019

Tri o gyn-brentisiaid y Cynulliad yn sefyll y tu allan i’r Senedd
Tri o gyn-brentisiaid y Cynulliad yn sefyll y tu allan i’r Senedd

Emily Morgan, sydd bellach yn gweithio i’r tîm Rheoli Ystadau a Chyfleusterau yn siarad am ei phrofiadau yn y Cynulliad…

Ar ôl cwblhau diploma sylfaen mewn celf ym Mhrifysgol Morgannwg, cymerais flwyddyn allan i geisio sefydlu gyrfa. Roeddwn yn ystyried mynd i’r brifysgol i astudio celf pan ddysgais am y cyfle i fod yn brentis yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru. Roeddwn yn gwybod yn syth y dylwn wneud cais gan fy mod yn ymwybodol bod y Cynulliad yn gyflogwr enghreifftiol.

Llenwais y ffurflen gais gan ddefnyddio’r dechneg ‘STAR’, sef ‘sefyllfa’, ‘tasg’, ‘camau a gymerwyd’ a ‘chanlyniad’ yn y Gymraeg, a’i hanfon yn y gobaith y byddwn yn llwyddiannus. Er llawenydd mawr i mi, cefais fy ngwahodd i fynd i ganolfan asesu, lle’r oedd yn rhaid i mi gwblhau nifer o asesiadau a oedd yn benodol i’r swydd.  Yr eiliad y cyrhaeddais, gwnaeth y tîm Adnoddau Dynol i mi deimlo bod croeso i mi. I ddechrau, roeddwn yn nerfus iawn, ond cafodd fy nerfau eu lleddfu’n gyflym iawn gan y staff cyfeillgar o’m cwmpas. Ar ôl mynd i’r ganolfan asesu, cefais fy ngwahodd i gael cyfweliad. Cefais fy nghyfweld gan banel am y tro cyntaf, a gwnaeth y panel sicrhau fy mod yn teimlo’n gartrefol yn syth. Wythnos yn ddiweddarach, cefais lythyr yn rhoi gwybod i mi fy mod wedi bod yn llwyddiannus a fy mod bellach yn Brentis! Yn naturiol, roeddwn wrth fy modd ac wedi cyffroi’n llwyr!

Yn ystod y cyfnod cynefino, cefais fy nghroesawu gan bennaeth y gwasanaeth, fy nhîm a’m rheolwr llinell. Cefais fy rhoi yn y grŵp Adnoddau, sy’n cynnwys y timau Adnoddau Dynol, Llywodraethu ac Archwilio a Gwasanaethau Ariannol. Yn bennaf, rwyf wedi gweithio o fewn y tîm Adnoddau Dynol, a bûm yn rhan o’r timau dysgu a datblygu a’r tîm recriwtio y rhan fwyaf o’r amser. 

Drwy gydol fy Mhrentisiaeth, rwyf wedi magu sgiliau hanfodol, cymhwyster NVQ, profiad gwaith gwerthfawr ac atgofion gwych. Gwneud cais am y cynllun Prentisiaeth yw’r penderfyniad gorau a wnes i erioed. Rwyf wedi cael llwyth o brofiad gweinyddol ac wedi gwneud cyfeillion am oes. Ar ôl pasio fy nghymhwyster NVQ a fy nghyfweliad cymorth tîm, cefais fy nghyflogi yn y Gwasanaeth Cymorth i’r Comisiwn ac Aelodau fel aelod o staff cymorth tîm. Ers hynny, rwyf wedi cael dyrchafiad pellach ac rwyf nawr yn ymgyfarwyddo â’m rôl fel Swyddog Gweithredol yn y tîm Rheoli Ystadau a Chyfleusterau. 

Am y tro cyntaf, rwyf wedi sylweddoli nad y Brifysgol yw’r unig lwybr i gyflogaeth o reidrwydd. Mae’r cynllun Prentisiaeth wedi fy nhywys ar hyd llwybr gwahanol. Does dim amheuaeth mai dyna oedd y llwybr cywir i mi.

Mwy o wybodaeth:Prentisiaethau yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru​​​

Diwrnod Cofio’r Holocost 2018 – Grym Geiriau

logo Diwrnod Cofio’r Holocost
Logo Diwrnod Coffáu’r Holocost

Yr wythnos hon, bydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn nodi Diwrnod Cofio’r Holocost, sy’n ddigwyddiad a nodir ar 27 Ionawr bob blwyddyn. Cydlynir y trefniadau gan yr Ymddiriedolaeth Diwrnod Cofio’r Holocaust, yr elusen a sefydlwyd ac a ariennir gan Lywodraeth y DU i hyrwyddo a chefnogi Diwrnod Cofio’r Holocost yn y DU.

Nodi Diwrnod Cofio’r Holocost

Mae Diwrnod Cofio’r Holocost yn amser i gofio’r miliynau o bobl a gollodd eu bywydau fel rhan o’r Holocost yn ystod yr Ail Ryfel Byd, a’r hil-laddiadau pellach yn Cambodia, Rwanda, Bosnia a Darfur. Y 27 Ionawr oedd y diwrnod y rhyddhawyd Auschwitz-Birkenau yng Ngwlad Pwyl, sef gwersyll rhyfel mwyaf y blaid Natsïaidd.

Eleni, mae Diwrnod Cofio’r Holocost hefyd yn nodi 25 mlynedd ers Hil-laddiad Rwanda, a 40 mlynedd ers diwedd Hil-laddiad Cambodia.

Mae Diwrnod Cofio’r Holocost yn cynnig y cyfle i anrhydeddu goroeswyr y digwyddiadau hyn, i ddysgu gwersi o’u profiadau, ac i ddylanwadu ar ein cymdeithas heddiw. Gyda’u gwreiddiau wedi’u plannu mewn casineb, gwahaniaethu a hiliaeth, gwyddwn fod y rhain yn bethau y gellir eu hatal, ond mae llawer o waith i’w wneud o hyd i sicrhau dyfodol mwy diogel i bawb. Mae Diwrnod Cofio’r Holocost yn gyfle i ddechrau’r gwaith hwn.

Cipio o Gartref

Thema Diwrnod Cofio’r Holocost eleni yw ‘Cipio o Gartref’. Mae cartref, wrth gwrs, yn fan cynnes a diogel sy’n bwysig iawn i’r bobl yr effeithiwyd arnynt gan y digwyddiadau hyn, fel i bawb, ac mae colli ‘cartref’ yn un o’r ffyrdd y gall effeithiau trychinebus yr hil-laddiadau a’r erledigaeth hon ddylanwadu ar unigolion, ar gymunedau ac ar deuluoedd.

Mae’r thema eleni yn gofyn i bobl fyfyrio ar ganlyniadau posibl ‘cipio o gartref’  i’r rheiny yr effeithir arnynt, yn ogystal â’r rhwystrau a wynebwyd wrth iddynt geisio dychwelyd adref, neu geisio dechrau o’r dechrau i greu bywydau a chartrefi newydd, ar ôl i’r digwyddiadau ddod i ben.

“Ni ddylem byth anghofio erchyllterau’r Holocost”

Yr wythnos hon, casglodd Aelodau’r Cynulliad a staff ar risiau’r Senedd i nodi Diwrnod Cofio’r Holocost. Amlygodd y Datganiad 90 Eiliad gan Dawn Bowden AC ymdrechion pobl o un o gymunedau Merthyr Tudful, a gasglodd ynghyd yr wythnos hon i nodi cwblhau gardd goffa’r Holocost, gyda chymorth Ymddiriedolaeth Goffa’r Holocost. Eglurodd fod yr hyn a ddechreuodd fel menter gan gymuned a chnewyllyn o  wirfoddolwyr bellach yn rhan o’r ymdrech goffa ryngwladol, o’r ymchwil ac o’r addysg yn ymwneud â’r Holocost. Dywedodd “ni ddylem byth anghofio erchyllterau’r Holocost, a dylem ddefnyddio’r amser hwn i fyfyrio ar amodau a oedd yn caniatáu i weithredoedd barbaraidd fel hyn ddigwydd.” 

Datganiad 90 Eiliad Dawn Bowden AC

Aelodau Cynulliad, staff ac aelodau’r cyhoedd yn ymgynyll ar steps y Senedd
Julie Morgan AC mewn digwyddiad ar gyfer Diwrnod Cofio’r Holocost yn y Senedd

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn sefydliad cynhwysol, lle mae ein cyfleoedd cyflogaeth yn agored i bawb a lle gall pobl Cymru gymryd rhan weithredol yn ein gwaith. Drwy nodi dyddiau fel Diwrnod Cofio’r Holocost, cawn ein hysbrydoli i barhau i ymgorffori amrywiaeth a chynhwysiant i mewn i bopeth a wnawn. Gallwch gael rhagor o wybodaeth am ein gwaith ar ein gwefan.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am Ymddiriedolaeth Diwrnod Cofio’r Holocost yn: www.hmd.org.uk.

Iechyd meddwl amenedigol: flwyddyn yn ddiweddarach

Tîm Ymgysylltu â Dinasyddion, Ionawr 2019

Faint o gynnydd sydd wedi’i wneud?

Wythnos yma, bydd Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg y Cynulliad yn clywed oddi wrth Gweinidog Llywodraeth Cymru dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Vaughan Gething AC, am y gwaith sydd wedi ei wneud mewn ymateb i ymchwiliad y Pwyllgor blwyddyn diwethaf i wasanaethau iechyd meddwl amenedigol.

Mae iechyd meddwl amenedigol yn ymwneud â’r cyfnod rhwng beichiogi a diwedd y flwyddyn gyntaf ar ôl i babi gael ei eni. Mae a wnelo iechyd meddwl amenedigol â lles emosiynol menywod beichiog a’u plant, eu partneriaid a’u teuluoedd.

Lansiodd y Pwyllgor ei adroddiad ar ganfyddiadau’r ymchwiliad yn yr hydref y llynedd ac addawodd olrhain y cynnydd a wnaed gan Lywodraeth Cymru o ran y newidiadau arfaethedig flwyddyn ar ôl hynny.

Fel rhan o ymchwiliad y Pwyllgor, gofynnwyd barn rhai sydd â phrofiad uniongyrchol o’r gwasanaethau a gynigir ar gyfer iechyd meddwl amenedigol yng Nghymru. Gyfrannodd eu straeon onest, weithiau anodd, at lunio argymhellion y Pwyllgor i Lywodraeth Cymru.

Yr hyn a glywsom

“Rydym i gyd yn byw mewn gwahanol ardaloedd ac roedd yn rhaid inni geisio cael help mewn ffyrdd gwahanol.”

Er mwyn sicrhau bod y Pwyllgor wedi clywed gan y rhai yr effeithiwyd arnynt gan y mater, cymerodd 30 o bobl o bob cwr o Gymru rhan mewn digwyddiad ym Mae Caerdydd. Roedd amrywiaeth o famau, aelodau o’r teulu a staff yn gweithio gyda’r rhai yr effeithir arnynt. Siaradwyd am eu profiadau – beth, yn eu barn hwy, oedd wedi gweithio, yr hyn y teimlent y gellid ei wella, a pha newidiadau y byddent yn hoffi eu gweld yn cael eu gwneud i’r cymorth sydd ar gael.

“Cysondeb gofal – bydwraig â hyfforddiant ym maes iechyd meddwl. Wyneb cyfeillgar.”

Roedd y prif faterion a nodwyd yn cynnwys:

  • Prinder Unedau Mamau a Babanod yng Nghymru
  • Pwysigrwydd yr hyfforddiant ar gyfer gweithwyr proffesiynol ym maes gofal iechyd
  • Anghysondebau o ran y gwasanaethau iechyd meddwl amenedigol cymunedol a ddarperir
  • Yr angen i sicrhau parhad y gofal
  • Yr angen i ddileu’r stigma sydd ynghlwm wrth gyflyrau iechyd meddwl amenedigol a normaleiddio profiad y fam

Gallwch wylio fideo byr yn crynhoi’r materion a godwyd yn ystod y digwyddiad yma:

“Mae’r fideo yn brydferth ac emosiynol. Diolch. Rwy’n falch fy mod wedi gallu rhannu fy mhrofiadau i wneud gwahaniaeth.”

Roedd amseriad y digwyddiad, a gynhaliwyd yn gynnar yn ystod yr ymchwiliad, yn golygu y gallai aelodau’r Pwyllgor ddefnyddio profiadau a barn y rhai a oedd yn bresennol i lywio’r ymchwiliad, a chyfeirio’r cwestiynau tuag at faterion a godwyd gan y rhai gyda profiad uniongyrchol.

“Roeddem yn teimlo bod Aelodau’r Cynulliad wedi gwrando arnom ni. Roeddem yn teimlo bod yr hyn a ddioddefwyd gennym yn bwysig i eraill, ond yn y pen draw mae’n gwneud i chi deimlo y bydd rhywbeth yn newid er gwell. Mae’n beth cyffrous i wybod bod pobl eraill yn teimlo’n gryf am yr un pethau.”

Defnyddiwyd materion a godwyd yn ystod y digwyddiad yn ystod cyfarfodydd ffurfiol â chyrff cynrychioliadol perthnasol a Llywodraeth Cymru, a chyfrannodd profiadau nifer o’r rhai a oedd yn bresennol ar adroddiad y Pwyllgor:

Iechyd meddwl amenedigol yng Nghymru (PDF, 5.1MB)

Beth wnaeth y Pwyllgor ei argymell?

Gwnaeth y Pwyllgor nifer o argymhellion gan gynnwys mwy o fuddsoddiad mewn gwasanaethau cymunedol arbenigol, sefydlu Uned Mamau a Babanod yn agosach i adre ar gyfer pobl ar draws Cymru, a sicrhau mynediad amserol i gymorth seicolegol i ferched beichiog ac ôl-enedigol a’u partneriaid.

Mae’r blog hwn, a gyhoeddwyd gan Wasanaeth Ymchwil y Cynulliad, yn crynhoi’r 27 o argymhellion a wnaed gan y Pwyllgor, gyda 23 ohonynt wedi eu derbyn, neu derbyn mewn egwyddor, gan Lywodraeth Cymru: Blog y Gwasanaeth Ymchwil yngylch Iechyd Meddwl Amenedigol

“Mae’r allbwn hwn yn gwneud y pryder o siarad am fy mhrofiadau yn werth chweil.  Hyd yn oed os na dderbyniwyd yr holl argymhellion, mae hyn yn dal i fod yn fwy nag a gawsom y llynedd neu pan oeddwn i’n sâl.”

Cyfeiriodd Aelodau’r Cynulliad hefyd at y materion a godwyd gan y bobl gyda profiad uniongyrchol yn ystod y ddadl yn y Cyfarfod Llawn ar 31 Ionawr 2018. Gallwch wylio’r ddadl yma: Dadl y Cyfarfod Llawn ar yr adroddiad Iechyd Meddwl Amenedigol.

Beth fydd yn digwydd nesaf?

Yn ei adroddiad, gofynnodd y Pwyllgor i Lywodraeth Cymru roi’r wybodaeth ddiweddaraf am y cynnydd a wnaeth erbyn diwedd Hydref 2018. Gallwch weld yr wybodaeth ddiweddaraf yma.

Gofynnwyd i’r rhai a fu’n rhan o’r ymchwiliad gwreiddiol roi sylwadau ar yr wybodaeth ddiweddaraf i hysbysu cyfarfod y Pwyllgor a’r Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol wythnos yma (10 Ionawr 2019), lle bydd yn ateb cwestiynau ar y cynnydd y mae’r Llywodraeth wedi’i wneud.

Gallwch wylio’r sesiwn ar Senedd TV, neu ddal i fyny yn nes ymlaen.


Mae eich barn yn llywio ein gwaith

Eich Cynulliad chi ydym ni, ac rydym yn eich cynrychioli chi. 

Os hoffech wybod ragor am gymryd rhan yng ngwaith y Cynulliad, ewch i’n gwefan.

Aberystwyth: Cymuned, Bwyd a Gweledigaeth

Senedd Aber Logo

Rydyn ni’n dod â’r Cynulliad i chi

Fel rhan o’n cynllun Senedd@ rydym wedi bod yn cyfarfod â grwpiau cymunedol ac ymgyrchwyr ledled Aberystwyth i gael gwybod mwy am eu gweledigaethau ar gyfer dyfodol y dref a’r cymunedau cyfagos. O iechyd i addysg, yr amgylchedd a bwyd, mae’r Cynulliad yn gyfrifol am wneud penderfyniadau sy’n effeithio ar ein bywydau o ddydd i ddydd. Rydyn ni’n meddwl ei bod yn bwysig, ble bynnag rydych chi’n byw yng Nghymru, i chi gael gwybod sut mae’r rhain yn cael eu gwneud ac yn bwysicaf oll – sut gallwch chi ddweud eich dweud.

Ar 28 Tachwedd, gwnaethom ymuno â Bwyd Dros Ben Aber i greu llwyfan cymunedol lle gall pobl fwyta, cyfarfod a dweud wrthym am y pethau sy’n bwysig iddyn nhw.

Bwyd Dros Ben Aber – Pwy ydyn nhw a beth maen nhw’n ei wneud

Bwyd Dros Ben Aber
Bwyd Dros Ben Aber

Mae Bwyd Dros Ben Aber yn cymryd camau i leihau gwastraff bwyd yn Aberystwyth. Maen nhw’n casglu bwyd mae busnesau lleol yn ei daflu ac yn ei ailddosbarthu o fewn y gymuned. Drwy brydau “Pay As You Feel”, mae’r cyd-sylfaenwyr Chris Woodfield, Chris Byrne a Heather McClure yn dod â phobl leol at ei gilydd ac yn dangos bod “gwastraff” da yn gallu bod yn flasus ac yn faethlon. Eu gweledigaeth yw i Aberystwyth fod yn enghraifft arloesol o gynaliadwyedd bwyd. Yn rhywle lle caiff bwyd ei dyfu, ei ddosbarthu a’i fwyta mewn ffordd deg ac yn gynaliadwy o ran yr amgylchedd – lle mae pobl o bob oedran a chefndir yn dod at ei gilydd i fwynhau.

Pobl yn mynychu Bwyd Dros Ben Aber

Buom yn siarad â Chris Woodfield i gael rhagor o wybodaeth.

Beth wnaeth dy ysbrydoli i ddechrau Bwyd Dros Ben Aber?

Gweithredu’n lleol ar newid amgylcheddol gyda phobl debyg. Rydym i gyd yn angerddol ynghylch effaith gwastraff bwyd ar yr amgylchedd ac roeddem yn awyddus i wneud ein gorau i sicrhau newid ar lawr gwlad i’r broblem fyd-eang hon ac ar yr un pryd i rannu hyn â’n cymuned a gweld sut y gallwn ni oll gydweithio i gyfrannu’n gadarnhaol at ein hamgylchedd lleol.

Pa effaith mae Bwyd Dros Ben Aber wedi’i chael ar y gymuned leol?

Credwn fod Bwyd Dros Ben Aber wedi cael effaith gadarnhaol ar y gymuned leol drwy ddarparu prydau bwyd “Pay As You Feel” iachus yn rheolaidd yn ogystal ag ailddosbarthu tua 300kg o wastraff bwyd bob wythnos. Rydym yn parhau i ysbrydoli a grymuso gwirfoddolwyr i weithredu’n lleol a chynnig cyfleoedd gwirfoddoli ystyrlon a buddiol.

Beth yw eich uchelgeisiau ar gyfer y dyfodol?

Mae ein cynlluniau ar gyfer y dyfodol yn canolbwyntio ar hwyluso’r broses o greu canolfan gymunedol ac amgylcheddol greadigol yng nghanol Aberystwyth. Rydym yn angerddol ynghylch cefnogi ein heconomi leol, gan ddarparu cyflogaeth ystyrlon ar lefel graddedigion a chefnogi ein cymuned i ffynnu.  Yn y pen draw, credwn y gall Aberystwyth ddod yn astudiaeth achos enghreifftiol ac yn dref arloesol o ran bod yn gymuned dim gwastraff bwyd ac yn lle llewyrchus i fyw, dysgu a thyfu.

Os hoffech chi gymryd rhan a chofrestru ar gyfer ein digwyddiadau Senedd@, ewch i www.cynulliad.cymru/seneddaber

Os hoffech gael rhagor o wybodaeth am waith y Cynulliad, pwy sy’n eich cynrychioli chi a lleisio eich barn, ewch i www.cynulliad.cymru neu dewch o hyd i ni ar Facebook @CynulliadCenedlaetholCymru Twitter @CynulliadCymru

Cael gwared o’r rhwystrau i annog cynulleidfa amrywiol a chynrychioliadol i fywyd cyhoeddus

Daw ein herthygl blog gwadd gan y Dirprwy Lywydd, Ann Jones AC wrth inni nodi Diwrnod Rhyngwladol Pobl ag Anableddau ar 3 Rhagfyr.

A minnau wedi bod yn wleidydd ers nifer o flynyddoedd, rwyf wedi gorfod wynebu nifer o rwystrau. Mae rhai ohonynt yn sgil fy anabledd ac rwyf wedi gweithio’n galed i oresgyn y rhwystrau hyn. Rwyf wedi bod yn ddigon lwcus i gael llawer o gefnogaeth gan fy nheulu, cydweithwyr ac yn y gweithlu, sydd wedi cael effaith fawr ar fy mywyd.Rwy’n gwybod o fy mhrofiad fy hun bod y rhwystrau sy’n wynebu pobl anabl yn gallu bod yn annymunol a gall rhwystro pobl rhag cymryd rhan mewn bywyd cyhoeddus a gwleidyddiaeth. Mae’n rhaid i ni gael gwared ar y rhwystrau hyn er mwyn annog cynulleidfa amrywiol a chynrychioliadol i fywyd cyhoeddus.

Gall y rhwystrau y mae pobl anabl ddod ar eu traws gynnwys:

  • Canfyddiadol – yn seiliedig ar safbwynt hygyrchedd neu safbwynt pobl o bobl anabl;
  • Amgylcheddol – yn seiliedig ar hygyrchedd ofod corfforol; neu
  • Gweithdrefnol – yn seiliedig ar y polisïau a gweithdrefnau ar waith.

Fy mam oedd fy ysbrydoliaeth i mi, ac fe wnaeth hi’n siŵr fy mod i’n cael yr holl gyfleoedd ag yr oedd pobl heb anabledd yn eu cael. Dyma beth sydd angen i ni ei wneud ar gyfer y cyhoedd ehangach, drwy gael gwared ar y rhwystrau hyn.

Ymrwymiad i hyrwyddo amrywiaeth

Rwy’n teimlo hi’n fraint fawr cael bod yn Ddirprwy Lywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Rwy’n awyddus i ddefnyddio fy rôl i dynnu sylw at faterion o bwys. Y ddwy thema rwyf wedi bod yn canolbwyntio arnynt hyd yma yw ‘Menywod mewn Gwleidyddiaeth’ a ‘Hyrwyddo Cynulliad Hygyrch’. Dros y blynyddoedd, mae’r Cynulliad wedi ennill nifer o wobrau nodedig am ei ymrwymiad i gynhwysiant ac amrywiaeth.

Mae’r rhain yn cynnwys y canlynol, ond nid ydynt yn gyfyngedig iddynt:

  • Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall, lle mae’r Cynulliad wedi’i gydnabod fel y Cyflogwr Gorau yn y DU yn 2018 ac mae wedi bod yn un o Gyflogwyr Gorau’r DU ar gyfer pobl LGBT bob blwyddyn ers 2009
  • Gwobr Awtistiaeth Gyfeillgar y Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol
  • Mae’n un o deg cyflogwr gorau’r DU, wedi’i achredu gan y sefydliad Cyflogwyr Gorau i Deuluoedd sy’n Gweithio
  • Statws Cyflogwr sy’n Gadarnhaol am Heneiddio
  • Marc siarter ‘Yn Uwch na Geiriau’ Action on Hearing Loss, a Gwobrau Rhagoriaeth Gwasanaeth.

Mae’r Cynulliad wedi ymrwymo i hyrwyddo amrywiaeth, cynhwysiant a chyfle cyfartal i staff a phobl Cymru. Mae tîm Amrywiaeth a Chynhwysiant ymroddedig yng Nghomisiwn y Cynulliad ynghyd â Phwyllgor yn y Cynulliad (y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau) sy’n mynd i’r afael â’r materion hyn o bob dydd. Yn ychwanegol at hyn, mae adroddiad wedi’i gomisiynu gan Fwrdd Taliadau’r Cynulliad i nodi rhwystrau a chymhellion i bobl anabl sefyll mewn etholiad.

Rydym yn falch bod gennym adeilad hygyrch a’r polisïau, gweithdrefnau a hyfforddiant ar waith i sicrhau y gall pobl anabl gymryd rhan lawn yn ein democratiaeth. Boed yn Aelod Cynulliad, aelod o staff neu’n ymwelydd.

Ond mae wedi bod yn dipyn o daith. Rydym wedi gweithio’n galed dros nifer o flynyddoedd i barhau i wella hygyrchedd ein hadeiladau a’r cymorth sydd gennym i bobl anabl.

Dylunio cartref cynhwysol o’r tu mewn i’r tu allan

Pan roedd pensaer y Senedd yn rhoi ei gynlluniau ar waith, sylwais nad oedd rhai o’r nodweddion dylunio yn ystyried anableddau. Roedd y waliau gwydr mawr yn gwbl dryloyw, gan ei gwneud hi’n anodd iawn i berson â nam ar y golwg weld. Cyflwynais fy syniad i gynnwys cymhorthion gweledol fel dotiau mawr ar yr arwyneb gwydr. Roedd yn rhaid i mi wthio’r syniad nifer o weithiau cyn y cytunwyd arno. Wedi’r cyfan, os yw’n iawn i berson ag anabledd, mae’n iawn i bawb. Dyma’r newidiadau bach sy’n gwneud gwahaniaeth mawr.

Yn 2017, roeddwn i’n ddigon ffodus i fynd i gynhadledd agoriadol i seneddwyr ag anableddau Cymdeithasol Seneddol y Gymanwlad yn Nova Scotia, Canada. Roedd yn ysbrydoliaeth gweld y brwydrau a’r llwyddiannau roedd pobl o bob rhan o’r Gymanwlad wedi’u profi. Roeddwn i’n falch iawn o roi sylw i Gymru a dangos ein hadeilad Seneddol gwych. Mae hwn wedi’i sefydlu bellach fel rhwydwaith annibynnol yn enw Seneddwyr y Gymanwlad ag Anableddau (CPwD). Rwy’n gobeithio y bydd hyn yn ysgogi newid cadarnhaol drwy’r Gymanwlad ac yn wir, yn y byd, mewn gwleidyddiaeth a bywyd cyhoeddus i gyd.

Ann Jones gyda Kevin Murphy, llefarydd Cynulliad Nova Scotia yng Nghanada
Ann Jones AC gyda Kevin Murphy, MLA, llefarydd Cynulliad Nova Scotia yng Nghanada

Byddwn yn annog pob person anabl sy’n darllen y blog hwn i ystyried pa rôl y gallwch ei chwarae mewn bywyd cyhoeddus, p’un a ydych chi’n gwirfoddoli yn eich cymuned, gwneud cais am rôl gyhoeddus neu drwy sefyll fel Aelod Cynulliad.

Mae’n bwysig, ar Ddiwrnod Rhyngwladol Pobl ag Anabledd, ein bod ni’n cofio bod gan bobl anabl lais sydd angen ei glywed, ac y dylid herio a chael gwared ar unrhyw rwystrau rhag cymryd rhan. Mae gan bob un ohonom ran i’w chwarae i helpu i nodi rhwystrau i bobl anabl a chael gwared arnynt.

Mae gan Aelodau etholedig rôl bwysig i’w chwarae, p’un a ydynt yn anabl neu beidio, i roi llais i anghenion pobl anabl.  Mae cael ymgyrchwyr ac eiriolwyr yn bwysig iawn hefyd ond mae gwerth cael cynrychiolwyr etholedig sydd wedi profi anawsterau ac wedi’u trechu yn amhrisiadwy. Dyna pam bod angen gwneud mwy, i ymdrechu ar gyfer cydraddoldeb a chynhwysiant ym mhob agwedd ar fywyd.