Author: Blog

Galwadau Twyll CThEM a’r Cynulliad – Yr hyn mae angen i chi ei wybod

Efallai eich bod wedi gweld adroddiadau newyddion am alwyr twyllodrus yn esgus bod yn CThEM, gan ddefnyddio rhifau cyswllt Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Roeddem am esbonio ychydig am yr hyn sy’n digwydd a’r hyn y gallwch ei wneud os byddwch yn derbyn un o’r galwadau hyn.

Ynglŷn â galwadau ffug

Mae negeseuon yn cael eu gadael gyda bygwth â chamau cyfreithiol, a gofynnir i’r derbynydd ffonio’r rhif yn ôl. Mae’r rhif wedyn yn arwain at un ohonom yma yn y Cynulliad. Yn anffodus, nid yw hyn yn gwbl gysylltiedig ag unrhyw un o’n systemau ac ni allwn atal hyn rhag digwydd.

Gelwir y math hwn o dwyll yn Saesne yn ‘spoofing ’- lle gall twyllwr dwyllo’r rhwydwaith ffôn i roi ID galwr ffug i’r person sy’n derbyn yr alwad.

Mae’n fater sydd hefyd yn cael ei brofi gan sefydliadau eraill sydd â rhifau ffôn tebyg. Rydym wedi hysbysu’r Asiantaeth Troseddau Cenedlaethol ac Action Fraud o’r mater ac rydym hefyd yn gweithio gyda CThEM.

Beth i’w wneud os ydych chi’n derbyn galwad ffug

Os ydych chi wedi derbyn un o’r galwadau hyn, peidiwch â ffonio’r rhif yn ôl. Os ydych chi’n pryderu, gallwch gysylltu â CThEM efo’r manylion yn y neges isod:


Cysylltu efo’r Cynulliad Cenedlaethol

Os oes angen i chi cysylltu gyda’r Cynulliad Cenedlaethol, gallwch neud trwy:

Ffôn: 0300 200 6565 – rydym yn croesawu galwadau gan bobl sy’n defnyddio’r gwasanaeth Next Generation Text (NGT)

SMS: 07970 493958

Ebost: cysylltu@cynulliad.cymru

Llenwi ein ffurflen gysylltu ar-lein

Facebook 

Twitter 

Diwrnod Gwenyn y Byd: Gwenyn y Pierhead

Treuliodd y gwenyn yr hydref yn lleihau niferoedd a’n cynyddu eu stoc bwyd er mwyn sicrhau bod y broses aeafu mor effeithlon â phosibl.

Ar ôl bwrw golwg arnyn nhw’r tro diwethaf ym mis Tachwedd, roedd hi’n bwysig peidio ag agor y cwch gwenyn fel na fyddai’n oeri gormod.  Treuliodd y gwenyn y gaeaf yn defnyddio’r bwyd yr oedden nhw wedi’i storio yn y celloedd, sef mêl blasus gan fwyaf.  Mewn haid glos yn y cwch gwenyn, yn ysgwyd eu hadenydd i gadw’n gynnes, maen nhw’n llwyddo i gadw tymheredd craidd o 35 gradd!  Bydd y gwenyn hyd yn oed yn troi mewn cylch fel grŵp – i gadw’r frenhines yn gynnes yn y canol a sicrhau bod pob gwenynen yn treulio cyfnod teg o amser ar y tu allan.

Er mwyn helpu’r gwenyn drwy’r gaeaf hir a dechrau’r gwanwyn pan nad oes digon o fwyd naturiol ar gael, rhoesom rywfaint o ffondant iddyn nhw, sef math o fwyd siwgwraidd sy’n debyg i siwgr eisin .  Gallwch weld yn y lluniau isod sut y gwnaethon nhw ei ddefnyddio drwy fis Chwefror, mis Mawrth a dechrau mis Ebrill.

Cymerwyd rhai camau eraill hefyd i ofalu am y cychod gwenyn dros y gaeaf.  Yn ogystal â gwneud yn siŵr bod digon o fwyd, clymwyd y cychod yn sownd yn eu lle i’w amddiffyn rhag gwyntoedd uchel, a gosodwyd gardiau llygod hefyd.  Byddai llygod wrth eu bodd mewn cwch gwenyn sych a chynnes yng nghanol y gaeaf, yn enwedig os yw’n llawn mêl!

Oherwydd ein hymdrechion bach ni a sgiliau naturiol y gwenyn, mae’r ddau gwch wedi goroesi’n ddiogel i fwynhau’r gwanwyn.  Rydym ni wedi bwrw golwg i wneud yn siŵr bod y gwenyn yn iach a bod ganddyn nhw ddigon o fwyd, gan aildrefnu rhywfaint ar y fframiau i sicrhau bod digon o le.  Maen nhw allan yn chwilota o gwmpas y Bae nawr – yn mwynhau’r cyfoeth o goed blodeuog a blodau sydd wedi blaguro ers iddi gynhesu.

Jamborî yn y Senedd: Nodi 20 mlynedd o ddatganoli

Roedd y Senedd fel ffair ddydd Llun gŵyl y banc, 6 Mai 2019, wrth inni gynnal jamborî llawn hwyl i nodi 20 mlynedd o ddatganoli yng Nghymru.

I gychwyn, cawsom orymdaith liwgar o amgylch y Bae i gyfeiliant Samba Galez; gellid clywed eu drymiau’n atseinio dros forglawdd Bae Caerdydd draw ym Mhenarth.

Yn yr adeilad, cafodd ymwelwyr groeso gan Dewi, draig 8 troedfedd a adeiladwyd o dros 185,00 o frics LEGO®. I fyny’r grisiau, cafodd plant gyfle i ddefnyddio briciau i “greu eu Cymru nhw” ar fap anferth ar lawr y Senedd, i gwblhau darn o fosäig LEGO® y Senedd, neu i chwarae gyda’r DUPLO®.

Roedd gweithdai gyda’r bitbocsiwr dwyieithog Mr Phormula, ac roedd No Fit State yn helpu ymwelwyr i ymarfer jyglo, cylchyn hwla a sgiliau syrcas eraill. Mwynhaodd yr ymwelwyr iau gael dwyno eu dwylo gydag arbrofion llysnafeddog y Science Boffins. 

I lawr y grisiau, cafodd y dorf ei swyno gan sioe ddawns syfrdanol y perfformwyr hynod boblogaidd hynny, KLA Dance.

Roedd cerddoriaeth Gymraeg yn canu drwy’r dydd, diolch i ddisgo pedlo Ynni Da, ac roedd cyfle i glywed hanes yr iaith Gymraeg mewn sioe gan y cwmni theatr addysgol Mewn Cymeriad.

I helpu i nodi ugainmlwyddiant datganoli, gofynnwyd i ymwelwyr i rannu eu syniadau ar gyfer llunio dyfodol Cymru. Ar hysbysfwrdd, gofynnwyd: Beth yw’ch gobeithion a’ch dyheadau ar gyfer eich ardal chi erbyn 2039? Cawsom gyfraniadau gan bobl o bob oed.

Roedd materion amgylcheddol yn amlwg iawn, gyda llawer o bobl yn nodi eu bod yn gobeithio gweld llai o wastraff plastig erbyn 2039. Roedd creu llwybrau beicio mwy diogel hefyd yn bwnc poblogaidd, yn ogystal â hyrwyddo ffordd iachach a mwy heini o fyw, i wella llesiant corfforol a meddyliol y genedl.

Erbyn diwedd y dydd, roedd dros 1,350 o bobl wedi dod trwy’r drysau i ddathlu gyda ni a dysgu ychydig mwy am waith Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

___

Ond mae mwy i ddod!

Dros fisoedd yr haf, byddwn yn cynnal cyfres o ddigwyddiadau i nodi 20 mlynedd o ddatganoli. Bydd yr amserlen lawn yn gorffen gyda gŵyl ddemocratiaeth ddiwedd mis Medi, gyda phobl adnabyddus o fyd y celfyddydau, chwaraeon, newyddiaduraeth a gwleidyddiaeth yn dod ynghyd ym Mae Caerdydd.

Dilynwch @CynulliadCymru ar Twitter neu CynulliadCenedlaetholCymru ar Facebook i gael y newyddion diweddaraf.

Cwrdd â’r tîm: Swyddogion Diogelwch

Mae ein Swyddogion Diogelwch yn gyfrifol am ddiogelwch pawb sy’n ymweld â Chynulliad Cenedlaethol Cymru ac yn gweithio yma.  Dyma rai ohonynt yn siarad am y rôl…

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Shazad

Shahzad, Swyddog Diogelwch

“Rwyf wedi bod yn gweithio ym maes Diogelwch ers chwe mis bellach. Rwyf wedi cael y profiadau mwyaf anhygoel a rhyfeddol.  Mae gallu gweithio yn y Cynulliad Cenedlaethol a bod yn aelod o’i staff yn anrhydedd ynddo’i hun ac destun balchder imi.

Mae amrywiaeth ac ethos amlddiwylliannol yn werthoedd craidd i’r Cynulliad Cenedlaethol . Rwyf wedi gweld plant ysgol lleol o Gymru, elusennau, gwahanol gefndiroedd ethnig a sefydliadau o bob cefndir yn fy swydd fel Swyddog Diogelwch. O bobl leol o’r Gymdeithas Gweithwyr Proffesiynol Mwslimaidd i’r Gymdeithas Awtistiaeth i’r fforwm menywod lleol i enwi dim ond rhai. Teimlaf fod gennym gymaint i’w gynnig yn ein hadeiladau eiconig sef Tŷ Hywel, y Senedd a’r Pierhead. 

Mae diwylliannau lleol a’r cyhoedd yn gyffredinol o bob cefndir yn ymweld â ni bob dydd ac rydym yn gymaint o arwydd o obaith a ffyniant. Yn ystod y chwe mis diwethaf rwyf wedi gweld newid cadarnhaol ynof fy hun ac rwyf wedi ffynnu o ran gwydnwch i ymrwymiad a’r gallu i addasu yn ôl anghenion a gofynion busnes. Rwyf wedi datblygu ynof fy hun ac mae pob dydd yn broses o ddysgu.

Rwyf yn dysgu Cymraeg ar hyn o bryd ac wedi bod ar nifer o gyrsiau.  Mae cymaint o gyfleoedd i wella sgiliau a datblygu o fewn fy swydd.  Rwyf hefyd yn gallu rhoi amser i’m teulu oherwydd gwahanol batrymau gwaith a chydbwysedd rhwng bywyd a gwaith.  Teimlaf fod y gallu i siarad gwahanol dafodieithoedd o gefndir Asiaidd, a’r llawenydd y mae’n ei roi i’r cyhoedd a minnau, yn ddefnyddiol iawn.  Dim ond tra fy mod yn gweithio i’r Cynulliad Cenedlaethol y buhyn yn bosibl.

Mae’r diwylliant cadarnhaol a’r agwedd broffesiynol gyfeillgar, ynghyd â gwaith caled, wrth wraidd yr hyn a wnawn ym maes Diogelwch. Felly rydym yn gadarn ond mewn cysylltiad â’n gwasanaeth cwsmeriaid ar yr un pryd, gan gadw at gôd proffesiynol bob amser.

Y cymorth personol yr wyf yn ei gael yw’r gorau yr wyf wedi’i weld yn fy ngyrfa gyfan.  Mae’r gefnogaeth a’r cymorth a gaf gan fy nghydweithwyr, fy rheolwyr a’m huwch reolwyr wedi bod yn wych. Rwy’n falch o fod yn rhan o dîm Diogelwch y Cynulliad Cenedlaethol ac edrychaf ymlaen at yrfa hir.”


Chris

Chris, Swyddog Diogelwch

“Mae fy nghyfrifoldebau fel Swyddog Diogelwch yn amrywio o ddydd i ddydd.  Mae’n rôl heriol sy’n gofyn am wyliadwriaeth a pwyll cyson sy’n anodd ond yn werth chweil. Mae gwaith tîm yn amlwg yn yr adran bob dydd, ac mae yno gysondeb sy’n hanfodol ar gyfer sicrhau diogelwch y cyhoedd. Mae’n wych gweithio ochr yn ochr â’r heddlu ac asiantaethau allanol i gynnal lles yr holl ymwelwyr a staff ar ystâd y Cynulliad.

Mae amlder digwyddiadau a chylchdroi rolau yn gwneud bob dydd yn ddiddorol, o Gyfarfod Llawn wythnosol i’r Eisteddfod Genedlaethol, Cynghrair y Pencampwyr i ddathliadau’r Gamp Lawn.  Mae digon o gyfleoedd i ddatblygu sgiliau trwy gael mynediad i hyfforddiant neu gyrsiau ar y safle ac edrychaf ymlaen at ddatblygu fy rôl ymhellach yn y Cynulliad.”

Stacey

Stacey, Swyddog Diogelwch

“Mae gweithio fel rhan o’r tîm diogelwch yn swydd amrywiol ac nid oes dau ddiwrnod yr un fath. Rydym yn cael y cyfle i ymgysylltu â rhanddeiliaid ar draws y sefydliad cyfan ac ag aelodau o’r cyhoedd o bob cefndir. Rydym hefyd yn cael ymwneud â rheoli’r amgylchedd gwleidyddol yn y Cynulliad gan weithio’n agos gyda’r Aelodau eu hunain. Rydym yn gweithio patrwm sifft amrywiol sy’n well na gweithio’r un oriau gwaith dinod bob wythnos.

Mae elfen hyfforddi i’r swydd hefyd, sy’n annog y tîm i gael hyfforddiant mewn cymorth cyntaf, rheoli gwrthdaro a gweithdrefnau gwacáu i enwi dim ond rhai.

Rydym hefyd yn cael y cyfle i weithio mewn digwyddiadau mawreddog fel digwyddiadau i groesawu tîm rygbi Cymru, Geraint Thomas a thimau Olympaidd Prydain Fawr.

Mae cyfle i fod yn rhan o ryw ddigwyddiad o hyd a’r amrywiaeth sydd ynghlwm â’r swydd sy’n ei gwneud mor ddiddorol.”


Swyddogion Diogelwch yw’r pwynt cyswllt cyntaf ar gyfer Aelodau’r Cynulliad, staff a phawb sy’n ymweld â’r Senedd, y Pierhead ac adeiladau Tŷ Hywel.  Rhaid iddynt allu darparu gwasanaeth cwsmeriaid o’r radd flaenaf, ynghyd â’r sgiliau angenrheidiol i amddiffyn y bobl, yr eiddo a’r offer o fewn yr ystâd. 


Rydym yn recriwtio ar gyfer Swyddogion Diogelwch newydd ar hyn o bryd.

Am fwy o wybodaeth ac i wneud ffuflen gais, ewch yma i fynd i’n tudalenau recriwtio.

Ymweliad Pwyllgor â Gwlad y Basg ar ffurf lluniau

Aelodau Pwyllgor y Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu
gyda chynrychiolwyr Senedd Gwlad y Basg.

Diben

Ymwelodd y Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu â Gwlad y Basg ym mis Mawrth. Diben yr ymweliad oedd edrych yn fanwl ar y ffyrdd y mae cymdeithas sifil a deddfwriaeth yng Ngwlad y Basg yn hyrwyddo ac yn gwella caffael iaith. Bydd yr enghreifftiau hyn o arfer gorau o wledydd eraill, sy’n debyg o ran maint i Gymru, yn cael eu defnyddio i lywio’r ymchwiliad i ‘Gefnogi’r Gymraeg’.

Y pynciau allweddol yr oedd y Pwyllgor am edrych yn fanwl arnynt oedd:

  • Edrych ar effaith datganoli rhannol darlledu yng Ngwlad y Basg, sef y manteision a’r anfanteision, a materion ariannu.
  • Edrych yn fanwl ar effeithiau nifer yr allfeydd darlledu a gynigir yn yr iaith Fasgeg.
  • Cael gwell dealltwriaeth o bolisïau a strategaethau iaith a fabwysiadwyd ac a weithredwyd yng Ngwlad y Basg, yn enwedig o ran addysg, yr economi a gweinyddiaeth gyhoeddus.
  • Sut mae Llywodraeth y Basg wedi mynd ati i gynllunio iaith yn y rhanbarth.
  • Edrych yn fanwl ar effaith ac effeithiolrwydd polisïau addysg yn y rhanbarth, o’r blynyddoedd cynnar i addysg alwedigaethol ac addysg prifysgol.
  • Hyrwyddo a hwyluso’r iaith yn y gymuned a chyda’r sector preifat.
  • Y cydbwysedd rhwng hyrwyddo iaith a deddfwriaeth

EiTB – Darlledwr Teledu a Radio Basgeg

Ymwelodd yr aelodau â EiTB (Euskal Irrati Telebista), sef y darlledwr a ariennir yn gyhoeddus ar gyfer allbwn teledu a radio Basgeg a Sbaeneg yng Ngwlad y Basg. Rhoddodd yr ymweliad gyfle i Aelodau’r Pwyllgor deithio o gwmpas y prif swyddfeydd a’r cyfleusterau darlledu.

Cyfarfu’r Pwyllgor â Maite Iturbe, Cyfarwyddwr Cyffredinol EiTB, ac Odile Kruzeta, Cyfarwyddwr Radio a Chydlynu Golygyddol. Amlinellodd y Cyfarwyddwr Cyffredinol gefndir y sefydliad a’r ddarpariaeth a’r allbwn presennol a gynigir.

Canolfan Addysgol CEIP – Ysgol Elfennol Siete Campas Zorrozgoiti

Yn dilyn yr ymweliad â EiTB, ymwelodd yr Aelodau ag ysgol drochi Basgeg mewn ardal o Bilbao o’r enw Zorrotza, sef ardal ag amddifadedd cymdeithasol mawr, ac sydd hefyd yn gartref i lawer o fewnfudwyr Bilbao. Bu’r Aelodau yn gweld ystafell ddosbarth oedran cyn-ysgol, lle y gwelsant boster ac arno ddihareb yn y Fasgeg, a oedd hefyd wedi’i chyfieithu i’r Gymraeg. Yna aethpwyd â’r Aelodau i ystafell ddosbarth cynradd i weld sut mae’r plant yn dysgu yn yr iaith Fasgeg.

Academi Frenhinol yr Iaith Fasgeg

Ymwelodd yr Aelodau ag Academi Frenhinol y Fasgeg yn Bilbao, a chyfarfod ag Erramun Osa, yr Is-Ysgrifennydd. Academi Frenhinol y Fasgeg yw’r corff swyddogol sy’n gyfrifol am yr iaith, ac mae’n gyfrifol am gynnal gwaith ymchwil a safoni’r iaith.

Cyflwynodd yr Is-Ysgrifennydd gopi o Linguae Vasconum Primitiae i Bethan Sayed, Cadeirydd y Pwyllgor – Ffrwythau cyntaf yr iaith Fasgeg.  Cyhoeddwyd y copi cyntaf ym 1545.

Llywodraeth y Basg

Ar ddiwrnod olaf yr ymweliad, ymwelodd yr Aelodau â Vitoria-Gasteiz, Prifddinas Cymuned Ymreolaethol y Basg a phencadlys y Llywodraeth. Yma, cyfarfu’r Aelodau â Miren Dobaran, yr Is-Weinidog Polisi Ieithyddol, ac Eugenio Jimenez, y Cyfarwyddwr Canolfannau a Chynllunio.

Clywodd yr Aelodau ar ôl diwedd unbennaeth Franco, agorodd tua 40 o ysgolion trochi Basgeg – lle’r oedd y plant yn yr ysgol yn bennaf o’r teuluoedd hynny a barhaodd i siarad yr iaith Fasgeg yn y cartref yn ystod cyfnod Franco, er bod yr iaith wedi’i gwahardd.

Clywodd yr Aelodau fod ysgolion cudd o’r enw Ikastola yn bodoli yn ystod unbennaeth Franco, a bod y rhain wedi helpu i gadw’r iaith yn fyw yn ystod y cyfnod hwn.

Mae darparu addysg yn y Fasgeg wedi bod yn hanfodol i oroesiad yr iaith, ac mae wedi profi mai dyma’r elfen fwyaf llwyddiannus o’r gwaith o gynllunio’r Fasgeg. Bu’n llwyddiannus o ran maint y gweithgaredd a nifer y cyfranogwyr. Mae hefyd wedi cael symiau sylweddol o gyllid gan y Llywodraeth dros y tri degawd diwethaf.

Mae cynllun economaidd-cymdeithasol hirdymor i gynyddu’r defnydd o’r Fasgeg yn y sector preifat, a hefyd i ddatblygu cyfryngau digidol a chynyrchiadau yn yr iaith.

Bu’r Pwyllgor yn cwrdd â Maite Alonso, yr Is-Weinidog Addysg, Eugenio Jimenez, Cyfarwyddwr Canolfannau a Chynllunio, Miren Dobaran, Is-weinidog Polisi Ieithyddol Llywodraeth y Basg.

Senedd Gwlad y Basg

Cyn gadael Gwlad y Basg, ymwelodd yr Aelodau â Senedd y Basg. Yma, cawsant eu cyfarch gan Bakartxo Tejeria, Llywydd Senedd y Basg, ac Aelodau eraill o’r Senedd.

Llofnododd holl Aelodau’r Pwyllgor y llyfr anrhydedd i nodi eu hymweliad â’r Senedd, a chyflwynodd y Llywydd Senedd Gwlad y Basg gerfiad pren o goeden (sy’n symbolaidd i bobl y Basg) i Gadeirydd y Pwyllgor i nodi ymweliad y Pwyllgor.

Ar ôl y cyflwyniad, eisteddodd yr Aelodau mewn ystafell bwyllgora, lle cynhaliwyd sesiwn ar y cyd ag Aelodau o’r Pwyllgor Materion Ewropeaidd a Chysylltiadau Allanol.

Yn ystod y cyfarfod, clywodd yr Aelodau y gwnaed ymdrech a buddsoddiad mawr i hyrwyddo’r iaith, ond mai’r cam nesaf oedd cynyddu defnydd o’r Fasgeg, a phrif ffrydio’r iaith ar draws holl gyrff y llywodraeth, gan gynnwys y gwasanaeth iechyd.

I gael rhagor o wybodaeth am yr ymchwiliad hwn, ewch i dudalen we’r Pwyllgor.

Wythnos Ymwybyddiaeth Awtistiaeth 2019


Wrth i Wythnos Ymwybyddiaeth Awtistiaeth 2019 ddod i ben, dyma ein blogiwr gwadd, Emma Durman, Cyfarwyddwr Autside, yw ein blogiwr gwadd a fydd yn sôn am ei phrofiadau ag awtistiaeth..

Gofynnwyd i mi ysgrifennu’r blog gwadd hwn ar ôl eistedd ar ddigwyddiad diweddar ‘Panel Arweinwyr Anabledd’ ym Mhrifysgol Caerdydd gydag Abi Lasebikan, Swyddog Amrywiaeth a Chynhwysiant yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru.

Mae llawer o agweddau ar bwy ydw i, dim ond yn un ohonynt yw anabledd. Nid yw’n cyfyngu arnaf, mae’n agor fy llygaid!

Mae’n eironig i mi sut mae’r byd yn gweithio, sut mae ffawd yn troi a throsi. Mae’n syndod am mai’r holl resymau a oedd wedi arwain at sefyllfa mor freintiedig i mi yn y pen draw oedd yr holl resymau yr oeddwn i’n arfer credu na fyddwn byth yn gwneud hynny. 

Gadewch i mi esbonio ychydig yn fwy.  Rwy’n llawer o bethau.  Rwy’n fam, yn bartner, yn ofalwr, yn ffrind, yn chwaer, yn fenyw Gymreig falch o dref ddiwydiannol fach lle mae’r arogl o sylffwr yn aml yn eich croesawu adref. Rwy’n awdur, yn ddarllenydd, yn academydd, yn frwdfrydig dros deledu a ffilmiau, yn ‘geek’, yn hoff o anifeiliaid ac yn dwli ar gaws! Ar hyn o bryd rwy’n gyd-gyfarwyddwr Autside, cwmni hyfforddi ac ymgynghori sy’n arbenigo mewn awtistiaeth a niwroamrywiaeth, ac yn fyfyriwr blwyddyn olaf MSc Awtistiaeth a Chyflyrau Cysylltiedig ym Mhrifysgol Abertawe.

Fi yw’r rhain i gyd – a dwi hefyd yn digwydd bod yn anabl. Rwy’n awtistig, ac mae gen i anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd (ADHD), CFS/ME, ffibromyalgia, IBS, asthma, iselder, gorbryder, anhwylder, straen wedi trawma (PTSD), poen penodol cronig yn y cefn a’r glun a phoen nerfol ar led, a syndrom gorsymudedd Ehler Danlos tebygol.

Mae pobl yn aml yn dweud na ddylai anabledd eich diffinio, ond rwy’n anghytuno.  Mae fy anableddau/fy nghyflyrau yn diffinio fi’n llwyr, ond mae hyn hefyd yn wir o ran y pethau eraill yr oeddwn i wedi’u rhestru’n gyntaf.

Fodd bynnag, nid ydynt o reidrwydd yn CYFYNGU arnaf. Maent yn llywio fy mywyd, fy nghymeriad, fy nodau, fy niddordebau a hyd yn oed fy ngalluoedd a’m heriau. Pan ddechreuais groesawu’r holl bethau hyn amdanaf fy hun yn y pen draw, i weithio gyda nhw yn hytrach nag yn eu herbyn, i ddechrau gollwng dipyn wrth dipyn yr holl ddarnau o gywilydd ac euogrwydd a oedd wedi cronni drwy gydol fy oes, fe wnaeth popeth ddechrau gwella. Dechreuais ddod o hyd i gymuned o bobl a oedd yn fy neall ac a oedd yn gallu edrych arnaf mewn ffordd fwy cyfannol, gan gynnwys fy mhartner busnes Donna, oedd heb ystyried bod fy anabledd yn mynd i fod yn rhwystr. Mewn gwirionedd, mae’n anodd i mi gredu’n aml iawn ar ôl oes o anabledd lle mai dyma yw’r peth cyntaf ac weithiau’r unig beth y mae pobl yn ei weld, ei bod hi ddim yn gweld anabledd o gwbl. Rwy’n eithaf siŵr ei bod yn gweld ABLEDD, a dyna pam rydym yn gweithio mor dda gyda’n gilydd yn fy marn i, a pham mae ei pharch yn llywio fy hyder sy’n tyfu o ddydd i ddydd.

Fy nhaith addysg a chyflogaeth.

Cefais gryn drafferth gydag addysg ac yn ystod fy nghyflogaeth drwy gydol fy mywyd. Er y dywedwyd wrthyf fod gen i’r ddealltwriaeth i gyfrannu doeddwn i ddim yn gallu cyrraedd yr un lefel â phawb arall. Prin i mi ddod allan o’r ysgol â 6 TGAU ar ôl cyfnod hir o absenoldeb, gan ddychwelyd ar amserlen wedi’i lleihau. Fe es i i’r coleg ond roeddwn i’n ei chael hi’n anodd mynd i ddarlithoedd bob dydd, ac ar ôl i fy mentor, er bod fy ngraddau’n uchel, ddweud ei fod yn dda i ddim i mi fod yno am fod fy iechyd yn golygu na allwn fyth ddilyn unrhyw un o’r llwybrau gyrfa yr oeddwn i wedi’u dewis, penderfynais roi’r gorau i addysg.

Felly, dechreuais gylch o gael swyddi yr oeddwn i wedi gweithio’n andros o galed ynddynt ac yn aml fe wnes i’n dda iawn, tan yr adegau gwael. Byddai blinder nerfus yn codi’n raddol dro ar ôl tro, wrth i mi wthio fy hun nes bod fy mywyd yn cynnwys gwaith a chwsg, a phrin y gallu i olchi, bwyta, a glanhau fy nillad.   Byddwn yn cwtogi ar ofynion cymdeithasol a hobïau, yn brwydro’n i ymdopi, nes y byddwn i’n chwalu, yn feddyliol, yn gorfforol, ac yn emosiynol.

Rwyf wedi gweithio fel goruchwyliwr manwerthu, cynorthwyydd personol, i uwch bartner mewn cwmni cyfreithiol ac yn adran brif weithredwr yr awdurdod lleol hefyd.  Rwyf wedi bod yn weithredwr cyfreithiol dan hyfforddiant.   Swyddi yr oeddwn i’n dwli arnynt ac yn eu gwerthfawrogi, a oedd yn rhoi ymdeimlad o werth, ac y bu’n rhaid i mi roi’r gorau iddynt yn y pen draw. 

I mi roedd y broses gyfweld yn hawdd bob amser. Felly hefyd roedd y ffurflenni cais. Y broblem bob tro oedd cynnal y swydd.

Gwersi a ddysgwyd ac awgrymiadau i oresgyn rhwystrau i gyflogaeth.

Cefais ddiagnosis o awtistiaeth ddim ond tair blynedd yn ôl yn dilyn genedigaeth a diagnosis dilynol ein merch, a dynnodd fy sylw at y posibilrwydd fy mod innau’r un fath. Doeddwn i ddim hyd yn oed yn gwybod bod gen i anghenion synhwyraidd, cymdeithasol a phrosesu gwahanol, felly sut allwn i ddechrau esbonio pa gymorth neu baratoadau y gallai fod arnaf eu hangen?

Mae rhwystrau cymdeithasol i’w beio cymaint am unrhyw un o fy anawsterau a’m methiannau ag unrhyw beth sy’n gynhenid i mi.  Pe bawn wedi cael diagnosis a chefnogaeth yn gynharach, efallai y byddwn i wedi ffynnu bell yn ôl fel fy mod i’n ddigon ffodus o gael gwneud yn awr. Sefydlwyd y model cymdeithasol o anabledd dros dri degawd yn ôl ac eto mae gennym lawer i’w wneud o ran cydnabod sut y gall rhwystrau cymdeithasol effeithio ar lefel yr anabledd y mae rhywun yn ei brofi.

Gall lleihau gofynion amgylcheddol, darparu cymorth cymdeithasol a hyfforddiant sy’n gwella ymwybyddiaeth ar draws y gweithlu helpu i wneud y ffiniau hynny’n ehangach ac yn llai cyfyngol, gan ganiatáu i ni gyflawni mwy mewn ffordd ddiogel nad yw’n niweidio ein hiechyd a’n lles cyffredinol. Gyda’r amrywiaeth gynyddol o dechnoleg anhygoel sydd gennym, mae’n haws nag erioed i weithio’n hyblyg neu o gartref, naill ai’n barhaol neu am ran o’r amser, a all gael effaith enfawr ar gynhyrchiant a chynhwysiant i lawer o bobl, gan gynnwys fy hun. Os yw fy stori i’n profi unrhyw beth, efallai mai ffrindiau yn y gweithle yw’r peth pwysicaf un, gan mai nhw yw’r fynedfa at bopeth arall. 

I gloi

Mae angen i ni ddeall bod y gymuned anabl, awtistig a niwroamrywiol yr un mor hyfryd o amrywiol ac eclectig â gweddill dynol ryw, gyda chryfderau amrywiol a rhyfeddol nad ydym yn manteisio digon arnynt, er anfantais i ni.

Yn wir, mae anabledd yn aml yn ysgogi cymaint ag y mae’n herio. Mae’n gallu gwella eich gwydnwch, dyfalbarhad, cryfder ac angerdd. Yn fy achos i, mae wedi fy ngwneud yn ddiolchgar am y cyfleoedd sy’n dod ataf, mewn modd na fyddai wedi bod yn bosibl fel arall. Rwy’n ffyddlon, ac yn weithgar, ac rwy’n dipyn o berffeithydd, sy’n sgil ac yn her ar yr un pryd!

Rwy’n hynod o ffodus am fy mod wedi dod o hyd i bartner busnes cefnogol, sy’n gweld fy nghryfderau, fy ngwerthoedd, a’m doniau AC sy’n cydnabod fy anawsterau, fy nhrafferthion a’m terfynau, yn lle anwybyddu’r naill ochr. Mae llawer o bobl anabl yn gweld bod eu cryfderau a’u hannibyniaeth, neu eu hanghenion a’u terfynau yn cael eu hesgeuluso a’u hanwybyddu. Mae angen i ni wella wrth daro’r cydbwysedd sy’n ein galluogi i weld y ddwy ochr heb negyddu’r llall. Ni ddylai terfynau fod yn dabŵ.  Yn wir, gall cydnabod a pharchu ein terfynau, a phwyso ein hunain yn unol â hynny fod yn allweddol i fywyd ystyrlon, a’r gyflogaeth gorau posibl.

Mae llwyddiannau diweddar fel ennill Gwobr Tai Cymru am ein gwaith gyda mi-space, contractwr sy’n arbenigo yn y sector tai cymdeithasol, a siarad mewn cynhadledd Gwrthderfysgaeth Cymru Gyfan yn ymddangos yn groes i’r fersiwn ohonof i sy’n cael trafferth codi o’r gwely, ymolchi, bwyta a meddwl yn glir, ond mae’r ddau yn rhan ohonof.   Rwy’n lwcus fy mod wedi dod o hyd i’r gefnogaeth a’r hyblygrwydd yr oeddwn arnaf eu hangen i ffynnu. Dychmygwch pe bai pawb, fel fi, yn gallu cael mynediad at yr un math o gefnogaeth. Dychmygwch yr hyn y gellid ei gyflawni a’r cyfraniadau a fyddai’n cael eu gwneud. Mae angen i ni wneud yn well, fel cyflogwyr, fel cymdeithas.  Oherwydd byddai methu â gwneud hynny yn wastraff cywilyddus o botensial, a gallai gwneud hynny arwain at bethau anhygoel.

Ymweld â Chynulliad Cenedlaethol Cymru: Wythnos ymwybyddiaeth awtistiaeth y byd

Yma yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru rydym yn falch o hyrwyddo cydraddoldeb i bawb.

Untitled design (1)
Ch-D: Ty Hywel, Y Senedd, Y Pierhead

Rydym yn gweithio i sicrhau bod ein hadeiladau yn hygyrch i ymwelwyr ag awtistiaeth.

Y Senedd yw prif adeilad cyhoeddus Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae’n cynnwys siambr drafod eiconig, pensaernïaeth syfrdanol a golygfeydd dros Fae Caerdydd, ac hefyd gall y cyhoedd ymweld ag ef drwy gydol y flwyddyn am ddim.

Y Pierhead yw’r adeilad brics coch gyda thŵr cloc, sy’n agos at y Senedd. Un o’r adeiladau hynaf a harddaf ym Mae Caerdydd, mae’n agored i’r cyhoedd ddod draw i’w weld bob dydd.

Tŷ Hywel yw’r adeilad lle mae Aelodau’r Cynulliad a staff Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn gweithio. Er nad yw hwn yn atyniad i ymwelwyr, gall pobl fynd i mewn i’r adeilad i ymweld ag Aelod Cynulliad neu aelod o staff. Rydym hefyd yn cynnig gweithdai addysgol yn yr adeilad hwn, lle mae gennym siambr drafod arbennig ar gyfer plant a phobl ifanc yn unig.

Rydym wedi creu tudalen we i ddarparu gwybodaeth i ymwelwyr ag awtistiaeth, a chanllawiau sy’n cwmpasu pob adeilad yn fanwl. Ar y dudalen hon, edrychwn ar y Senedd, adeiladau’r Pierhead a Thŷ Hywel, a rhai o’r pethau y gall ymwelwyr fod yn poeni amdanynt, gan gynnwys:

  • Gwiriadau diogelwch, a beth sy’n digwydd pan fyddwch chi’n mynd i mewn i’r adeiladau;
  • Sŵn i’w ddisgwyl a recordiadau o’r synau y gallech eu clywed;
  • Materion synhwyraidd fel goleuo ac arogleuon;
  • Gwybodaeth am ein Hystafelloedd Tawel, y gellir eu defnyddio ar gyfer gweddi, myfyrio; tawel, neu seibiant tawel i bobl sy’n cael trafferth gyda gorlwytho synhwyraidd.

Gallwch hefyd ofyn am unrhyw un o’r canllawiau ar ffurf:

  • Copi caled
  • Fersiwn hawdd ei darllen
  • Print bras

Gallwch ddod o hyd i’r holl ganllawiau, recordiadau sain a rhagor o wybodaeth ar ein tudalen Ymwelwyr â Chyflwr ar y Sbectrwm Awtistiaeth.

Yn ogystal ag ymwelwyr â chyflyrau ar y sbectrwm awtistiaeth, rydym yn ymdrechu i wneud ein hadeiladau yn hygyrch i bob ymwelydd. Mae ein cyfleusterau yn cynnwys:

  • Rampiau a lifftiau
  • Labelu sy’n gyfeillgar i awtistiaeth
  • Systemau dolenni clyw
  • Llogi cadeiriau olwyn
  • Amrywiaeth o gyfleusterau toiled gan gynnwys toiledau niwtral o ran rhywedd, toiledau hygyrch, cyfleuster Newid Lleoedd gyda theclyn codi i oedolion, a thoiledau i bobl â phroblemau symudedd. Mannau parcio i’r anabl.

Mae rhagor o wybodaeth am y pethau yr ydym wedi’u cynnwys wrth ddylunio ein hystâd i sicrhau bod yr adeilad yn cyrraedd ei darged o fod yn esiampl o ran hygyrchedd, ar gael ar ein gwefan: Diogelwch a Mynediad.

Gobeithiwn y byddwch yn mwynhau eich ymweliad, ac rydym yn croesawu adborth ar unrhyw welliannau y gallem eu gwneud.


Mae rhagor o wybodaeth am ein hymrwymiad i Amrywiaeth a Chynhwysiant wedi’i nodi yn ein Strategaeth Amrywiaeth a Chynhwysiant 2016-21.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau gallwch gysylltu â ni ar 0300 200 6565 neu anfonwch neges e-bost at cyswllt@cynulliad.cymru.


Beth am gael y Canllaw? (PDF, 140 KB)