Clywed Lleisiau Pobl Ifanc Sydd Wedi Bod Mewn Gofal

Ar #DyddGofal18, roeddem yn meddwl y buasem yn edrych ar y sesiynau tystiolaeth diweddar o’n hymchwiliad i Blant a Phobl Ifanc Sydd Wedi Bod Mewn Gofal. Roedd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus am glywed yn uniongyrchol gan bobl ifanc a oedd wedi cael profiad o fod mewn gofal ac roeddem yn falch iawn bod dau grŵp wedi cytuno i siarad â ni, a rhannu eu profiadau.

Roeddem yn arbennig o awyddus i glywed am:

  • y cymorth a’r gefnogaeth a gawsant mewn gofal;
  • faint o Weithwyr Cymdeithasol a lleoliadau a gawsant, a faint o ddewis, os o gwbl, oedd ganddynt yn y penderfyniadau hyn;
  • A oedd bod mewn gofal wedi effeithio ar eu haddysg;
  • A oeddent yn barod pan ddaeth yn amser gadael gofal; a
  • Beth y byddent yn ei newid i wneud y profiad o fod mewn gofal yn well i eraill

Roedd y bobl ifanc yn wirioneddol agored a didwyll gyda ni am eu profiadau a chawsom ddigon ganddynt i gnoi cil drosto. Y negeseuon allweddol a gododd yn y sesiynau oedd bod angen i blant fod yn ganolog i’r system, ac ei bod yn hanfodol nad yw gofal yn rhywbeth sy’n cael ei wneud i bobl ifanc, ond yn cael ei wneud gyda phobl ifanc.

Yr angen am sefydlogrwydd ym mywyd pobl ifanc sydd wedi bod mewn gofal

Roedd pawb a ddaeth i siarad â’r Pwyllgor wedi cael nifer o leoliadau, rhai ohonynt yn ormod i’w cofio.  Roeddent hefyd wedi cael nifer o Weithwyr Cymdeithasol.  Clywsom nad oedd y penderfyniad i newid gweithwyr cymdeithasol neu hyd yn oed leoliadau (eu cartrefi mewn gwirionedd) y bobl ifanc yn cael ei drafod gyda nhw. Dywedodd un person ifanc wrthym ei bod wedi darganfod ddydd Gwener y byddai’n cael ei symud ddydd Llun, ond bod y maethwyr yn gwybod ers dros fis ei bod yn dod.  Dywedodd un arall wrthym sut roedd wedi cael pum newid i’w thîm cefnogi yn ystod y mis diwethaf – a oedd yn golygu ei bod wedi gorfod ailadrodd ei stori ar sawl achlysur, a oedd yn peri gofid a chryn drawma iddi.  Mae’r angen am gysondeb ym mywydau’r rhai sydd mewn gofal yn hanfodol, a dylid ystyried yr hawl i ymgynghori a chyfathrebu am eu bywydau yn hawl sylfaenol.

Yr effaith y mae bod mewn gofal yn ei chael ar addysg

Clywsom am yr effaith negyddol a gafodd newid lleoliadau ar addysg un person ifanc, gan olygu ei bod wedi colli tua dwy flynedd a hanner o’r ysgol uwchradd. Dywedwyd wrthym hefyd am stigmateiddio disgyblion mewn gofal fel un achlysur pan gafodd un o’r bobl ifanc ei ddal yn camymddwyn yn yr ysgol gyda disgybl arall, a chanfod bod y disgybl arall wedi cael cosb, ac nid oedd hi wedi cael cosb am ei bod mewn gofal.  Fodd bynnag, clywsom hefyd mai atgofion da un o’r bobl ifanc oedd ennill 14 TGAU A* i C er gwaethaf awgrymiadau na fyddai hyn yn bosibl. Ysbrydolwyd y Pwyllgor gan yr hyn yr oedd y person ifanc yma wedi’i gyflawni, ond fe’i digalonwyd bod hyn y tu hwnt i’r hyn a ddisgwylid ohono. Mae’n rhaid inni fel cymdeithas sicrhau bod y dyheadau a osodwn ar bobl ifanc yr un fath waeth pwy ydynt. Mae uchelgais plant mewn gofal yr un mor ddilys ag uchelgais unrhyw blentyn arall ac felly mae angen inni sicrhau eu bod yn cael eu cyflawni.

Cymorth ar gyfer y sawl sydd ar fin gadael gofal

Clywsom lawer am y ffaith mai ychydig iawn o gefnogaeth sydd ar gael i’r rhai sydd ar fin gadael gofal – dywedwyd wrthym:

“They are quick enough to take us off our parents but not quick enough to help us stand on our own two feet”.

Clywsom nad oedd llawer o bobl ifanc yn gwybod sut i ddefnyddio peiriant golchi, neu ariannu mynd i siopa am fwyd wrth adael gofal.

Mae tystiolaeth yn dangos y gall y newid i fod yn oedolyn fod yn fwy anodd i bobl sy’n gadael gofal na llawer o’u cyfoedion o oed tebyg. Mewn system lle rydym yn disgwyl i’r grŵp hwn o bobl ifanc fynd allan ar eu pen eu hunain yn 18 oed (er bod hyn yn dechrau newid gyda’r cynllun ‘pan fydda i’n barod’), mae angen i garreg filltir o’r fath fod yn broses a gefnogir.

Camau nesaf ymchwiliad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus

Roedd y sesiynau tystiolaeth hyn yn rhan allweddol o’r ymchwiliad i sicrhau bod yr holl leisiau perthnasol yn cael eu clywed. Rydym am ymgorffori’r diwylliant fod pobl ifanc yn ganolog i wneud penderfyniadau sy’n effeithio arnyn nhw, ac ni fyddem wedi gallu cyflawni hyn heb barodrwydd yr unigolion hyn i dreulio amser yn siarad â ni, a helpu ein dealltwriaeth o’r materion y maent yn eu hwynebu.

Mae ymchwiliad y Pwyllgor yn parhau a bydd yn ymestyn drwy gydol y Pumed Cynulliad, gan ein bod yn benderfynol o gadw’r grŵp hwn o blant a phobl ifanc yn uchel ar yr agenda wleidyddol, nes bod y canlyniadau y maent yn eu haeddu yn cael eu cyflawni.

Fel aelod o leiafrif – a yw eich hanes o bwys?

Fel rhan o’n gwaith i goffáu mis Hanes LGBT, mae ein blog gwadd wedi’i ysgrifennu gan Norena Shopland (@NorenaShopland), awdur Forbidden Lives: LGBT Stories from Wales.

Pan gyhoeddwyd fy llyfr Forbidden Lives: LGBT stories from Wales ddiwedd y llynedd, un o’r cweistynau a ofynnwyd i mi oedd pam wnes i ei ysgrifennu.

Ni ofynnwyd y cwestiwn fel mater o ragfarn, ond oherwydd pryder am ba mor ddefnyddiol oedd gwaith a oedd yn canolbwyntio ar leiafrif o fewn lleiafrif gyda chynulleidfa yr oedd pobl yn tybio iddi fod yn gyfyngedig.

Ar yr olwg gyntaf, roedd yn ymddangos bod ganddynt bwynt – mae Cymru yn wlad fechan, gyda 4.8 y cant o boblogaeth y DU yn unig; ac o ystyried hanes, a yw hyd yn oed yn angenrheidiol diffinio bob person neud digwyddiad i fod yn Gymreig neu’n Seisnig? Wedi’r cyfan, mae cyfreithiau’r DU yn effeithio ar bawb, ac mae pawb mwy neu lai yn cael yr un profiadau o dan y cyfreithiau hynny.

Gellir gofyn yr un cwestiwn i leiafrifoedd eraill sy’n fwy, sydd prin yn fwy nag 20 y cant o’r boblogaeth megis pobl dduon a phobl o dras Asiaidd sydd tua 13 y cant. Er y gallwn gysylltu hanesion amrywiol ynddynt eu hunain, a oes angen trafod, er enghraifft, bobl Gymreig a phobl Seisnig sy’n ddu neu o dras Asiaidd mewn categorïau gwahanol?

Cyn ateb, hwyrach ei bod yn ddefnyddiol ystyried sut y gellid mynd o amgylch canfod yr unigolion ar y cofnod ysgrifenedig, a all fod yn dasg fawr ynddi’i hun, ac mae hyn yn rhywbeth y gwnes i daro arno wrth ysgrifennu Forbidden Lives. Un o’r rhesymau y mae gennyf ddiddordeb yn hanes LGBT fy ngwlad, sy’n 6-10 y cant o’r boblogaeth yn dibynnu ar ba ystadegau a gaiff eu defnyddio, yw gan i bobl o Gymru gael eu defnyddio yn hanes y DU heb unrhyw gyfeiriad at eu gwlad brodorol. Roedd hyn yn arbennig o amlwg wrth ddathlu Mis Hanes LGBT ym mis Chwefror wrth i bobl fel Ivor Novello, Menywod Llangollen, Leo Abse, a nifer o bobl eraill gael eu cynnwys yn y DU, neu’n amlach na hynny, y cyd-destun Seisnig.

Prin y mae llyfrau hanes LGBT yn cynnwys gwlad frodorol unigolyn, nac unrhyw gyfeiriad at Gymru neu bobl Cymru – rhywbeth sydd hefyd yn wir am wledydd eraill. Er enghraifft, bydd hanes LGBT llawer o wledydd yn cynnwys cyfeiriadau at, er enghraifft, waith ar rywoleg a wnaed yn yr Almaen ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ond ni fydd yr Almaen yn ymddangos yn y mynegai fel y cyfryw. Pe hoffech sefydlu hanes yr Almaen o hanes yn gyffredinol, ni ellid gwneud hynny.

Y benbleth o ran hanes LGBT Cymru

Oll y mae hyn yn ei olygu yw bod rhaid chwilio ymhell a thrwy sawl cyfrwng i sefydlu hanes LGBT Cymru. Rhywbeth arall sy’n anodd mewn perthynas â Chymru, yn annhebyg i wledydd eraill megis yr Almaen, yw bod pobl Cymru am lawer o’r bedwaredd ganrif a’r bymtheg a thu hwnt wedi cael eu cyfeirio atynt i fod yn Saeson.

Fodd bynnag, wedi imi oresgyn sawl rhwystr i sefydlu’r bywydau a’r digwyddiadau sydd i’w cael yn Forbidden Lives, beth am y cwestiwn gwreiddiol sef ‘pam mynd i’r holl drafferth’? Wedi’r cyfan, mae rhai o’r bobl yr wyf yn eu cynnwys eisoes yn ymddangos yn hanes y DU a, thra bod nifer o fy storïau i naill ai’n amlygu hanesion na wyddys amdanynt yn eang, neu sy’n gwbl newydd, pam na allent gael eu hychwanegu yn syml at hanes y DU?

Wel, mi ellid gwneud hynny. Ond mae cwestiynau llawer pellach i’w cael. Dangosodd y llyfr fod pobl o Gymru wedi bod yn hynod o ddylanwadol wrth siapio hanes LGBT, megis Wolfenden a’r Ddeddf Troseddau Rhywiol – dau beth a newidiodd y gymdeithas gyfan. Beth a achosodd y Cymry hyn i fod mor ddylanwadol? Mewn gwirionedd, mae’r llyfr wedi codi cyfres gyfan o gwestiynau na ellir eu trafod yn fanwl yma, ond sy’n ymwneud â phrofiadau gwahanol i’r rhai a gafwyd yn Lloegr.

Mae hefyd angen inni ymgysylltu’n fwy ag amgueddfeydd, archifdai, ysgolion a gyda phobl sy’n rhan o hanes LGBT, ac mae angen inni gael unigolion lleol i wneud hynny – po fwyaf o Gymry LGBT y gallwn ymgysylltu â nhw y gorau. Mae rhagor o ymgysylltu yn arwain at ddealltwriaeth well o amrywiaeth a llai o wahaniaethu.

Felly, yn y diwedd, beth oedd fy ateb – pam mynd i’r holl drafferth?

Oherwydd ar wahân i’r hanes a’r wleidyddiaeth, maent yn storïau da iawn – ac wedi’r cyfan, mae pawb yn hoff o stori dda!

**********************************************************************************

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru wedi ymrwymo i hyrwyddo cydraddoldeb LGBT. Rydym wedi cael ein henwi gan Stonewall fel y Prif Gyflogwr yn y DU i bobl LGBT, Prif Gyflogwr i bobl Trawsryweddol, ac mae ein rhwydwaith gweithle wedi cael Cymeradwyaeth Uchel am eu gwaith. Os hoffech gael rhagor o wybodaeth am ein gwaith yn hyrwyddo cydraddoldeb LGBT, cysylltwch â’r Tîm Amrywiaeth a Chynhwysiant.

Logo Stonewall - Cyflogwr Y Flwyddyn Logo stonewall - Prif Gyflogwr Traws

Logo Stonewall - Canmoliaeth Perfformwyr Disglair Logo Stonewall - Grwp Rhwydwaith Cymeradwyaeth Uchel

‘Methiant cenedl’ i ddathlu a nodi cyfraniad merched – Y Llywydd, Elin Jones AC

Cyhoeddwyd yr ethygl hon yn wreiddiol ar BBC Cymru Fyw ar 6 Chwefror 2018. Mae’r erthygl wreiddiol ar gael yma.

Mae gen i deimladau cymysg wrth nodi’r canmlwyddiant pwysig hwn.

Cymysg yn yr ystyr ei bod hi’n dal i fod yn gwbl anghredadwy i mi mai dim ond canrif sydd ers i fenywod gael unrhyw lais yn y broses ddemocrataidd – a hyd yn oed wedyn, dim ond rhai menywod enillodd y bleidlais ym 1918.

Mae’n fy rhyfeddu hefyd bod menywod yn dal yn gorfod brwydro a gwrthdystio dros gydraddoldeb yn y byd gwleidyddol.

Mae datblygiadau cadarnhaol wedi bod wrth gwrs, a nifer yma yng Nghymru.

Roedd yr egwyddor o sicrhau cyfleoedd cyfartal wrth wraidd sefydlu’n Cynulliad Cenedlaethol ym 1999, cymaint felly nes iddo gael ei ymgorffori yn neddfau a rheolau ein democratiaeth newydd.

Yn 2003, ein Cynulliad ni oedd y ddeddfwrfa gyntaf yn y byd i ethol yr un nifer o fenywod a dynion, ac er bod nifer y menywod etholedig wedi lleihau rhywfaint ers hynny, mae’r Cynulliad wedi cynnwys cyfran uwch o aelodau benywaidd na Thŷ’r Cyffredin, Senedd yr Alban a Chynulliad Gogledd Iwerddon ar hyd y blynyddoedd.

Rwy’n weddol sicr y byddai’r ymgeisydd seneddol benywaidd cyntaf yng Nghymru, Millicent Mackenzie, yn falch iawn ohonom.

Millicent sefydlodd Cangen y Suffragettes yng Nghaerdydd, ac mi safodd, yn aflwyddiannus, fel ymgeisydd sedd Prifysgol Cymru ym 1918.

Mae’n destun embaras i mi mai dim ond yn ddiweddar ges i wybod amdani, ond efallai bod hynny’n adlewyrchu ein methiant fel cenedl i ddathlu cyfraniad ein merched ar hyd yr oesoedd.

Hyd yn oed nawr, yn oes newydd datganoli, pwy sy’n cofnodi neu’n ysgrifennu am gyfraniadau menywod i lywodraeth neu Senedd Cymru?

Oes, mae gennym resymau dros ddathlu ac mae angen gwneud hynny’n amlach.

Ond pam felly ydw i’n teimlo braidd yn ddigalon am elfennau o’n diwylliant gwleidyddol heddiw, o ran y modd y mae wedi esblygu a’r effaith y mae hynny’n ei gael ar fenywod sy’n gweithio yn y maes yn 2018?

Yn un peth, mae’r hinsawdd wleidyddol ar lefel rhyngwladol wedi newid, a bellach, mae naratif cyhoeddus yn cael ei wthio gan rai carfanau gyda’r bwriad penodol o danseilio ymdrechion dros gydraddoldeb.

Alla i ddim, ac ni ddylem anghofio am yr hyn ddigwyddodd i’r Aelod Seneddol Llafur, Jo Cox, gafodd ei llofruddio yn 2016, nag ychwaith am y bygythiadau o drais yn erbyn gwleidyddion benywaidd blaenllaw eraill – yma yng Nghymru a thu hwnt.

Ymgyrch Me Too

Ac yna mae’r broblem arall sydd wedi codi yn y penawdau’n ddiweddar – er nad problem newydd yw hi yn y byd gwleidyddol – sef achosion o aflonyddu, bwlio ac ymddygiad amhriodol.

Mae gwaith sylweddol ar droed yn y Cynulliad Cenedlaethol ac yn San Steffan er mwyn sicrhau bod gweithdrefnau a pholisïau priodol mewn lle er mwyn delio â chwynion o’r fath.

Ein nod fydd ceisio sicrhau a hyrwyddo parch ac urddas yn ein Seneddau, ond mae’n destun siom a rhwystredigaeth ein bod ni heddiw, yn yr unfed ganrif ar hugain, yn gorfod mynd i’r afael â hyn o gwbl.

Digon yw digon oedd neges yr ymgyrch “fi hefyd” neu #metoo – datganiad pwerus gan fenywod o gyd gefnogaeth a gwrthwynebiad.

Ac roedd ysbryd yr ymgyrch honno a’r brwdfrydedd dros sicrhau lle i fenywod yn ein Senedd yn bresennol yn y Siambr rhai wythnosau yn ôl hefyd mewn dadl ar gydraddoldeb yng ngwleidyddiaeth Cymru. Roedd hyn yn gyfle i Aelodau benywaidd a gwrywaidd fel ei gilydd i godi pen a chodi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd llais menywod yn ein gwleidyddiaeth genedlaethol.

A dyna yr ydw i am ei ddathlu heddiw, sef parodrwydd rheini heddiw ac ar hyd y ganrif ddiwethaf i ddal ati a gweithredu’n gadarnhaol er mwyn gwrthsefyll anghyfiawnder a rhagfarn.

Ac o wneud hynny, rydw i am achub ar y cyfle i ddiolch i fenywod o bob plaid a dim plaid – yr etholedig rai a’r rheiny na lwyddodd i gael eu hethol – am fod yn barod i roi eu henwau ar y papurau pleidleisio, i fod yn ymgeiswyr etholiad a gwneud gwahaniaeth yng ngwyneb lliaws o rwystrau.

Mae angen mwy o fenywod ar ein llwyfannau cyhoeddus lleol a chenedlaethol i ddilyn yr esiampl osododd Millicent Mackenzie ganrif yn ôl a gwireddu ei dyhead hi o herio rhagfarn gyda dewrder er mwyn newid ein diwylliant gwleidyddol a sicrhau cydraddoldeb go iawn i genedlaethau’r dyfodol.

Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Dathlu Dydd Miwsig Cymru

Heddiw, rydym yn dathlu Dydd Miwsig Cymru (Welsh Language Music Day), sef digwyddiad blynyddol a gynhelir ledled Cymru i godi ymwybyddiaeth am gerddoriaeth o Gymru. Eleni, bydd aelodau o staff Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn manteisio ar y cyfle i ddathlu Dydd Miwsig Cymru, a hynny fel rhan o’n hymrwymiad parhaus i hyrwyddo’r defnydd o’r Gymraeg yn y sefydliad. Drwy gydol yr wythnos ddiwethaf, mae dysgwyr Cymraeg yn y Cynulliad wedi bod yn dysgu’r geiriau i Hen Wlad fy Nhadau, sef yr anthem genedlaethol.

Rhestr o hoff ganeuon Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Fel rhan o’n dathliadau ar gyfer Dydd Miwsig Cymru, mae Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, wedi creu rhestr o’i hoff ganeuon Cymraeg er mwyn rhoi blas o’r arlwy cyfoethog sy’n bodoli yn y diwydiant.

1. Ethiopia Newydd – Geraint Jarman a’r Cynganeddwyr
2. Tyrd Olau Gwyn – Cowbois Rhos Botwnnog
3. Sebona Fi – Yws Gwynedd
4. Cymru, Lloegr a Llanrwst – Y Cyrff
5. Cwcwll – Beganifs
6. Rhedeg i Paris – Yr Anhrefn
7. Harbwr Diogel – Elin Fflur
8. Julia Gitar – Jess
9. Cân i Gymry – Datblygu
10. Coffi Du – Gwibdaith Hen Frân

Wrth siarad am ei detholiad, dywedodd y Llywydd:

“Rwy’n hynod falch o gefnogi’r ymdrech hon i sicrhau y gall pobl Cymru glywed y gerddoriaeth amrywiol sydd ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg. Tyfais i fyny yn gwrando ar fandiau Cymraeg, ac rwyf wedi llunio detholiad o’m hoff gerddoriaeth Gymraeg, gan gynnwys rhai o’r caneuon yr oeddwn yn gwrando arnynt pan oeddwn yn ifanc iawn, a rhai o’r caneuon mwy diweddar yn niwydiant bywiog cerddoriaeth bop Cymru”.

Y Senedd yn paratoi i gynnal gig arbennig ar Ddydd Gŵyl Dewi


Gan barhau â thema Dydd Miwsig Cymru, rydym yn cyfri’r dyddiau tan 1 Mawrth, pan fydd y Senedd yn cynnal gig arbennig iawn i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi. Bydd GDSD yn gyfle gwych i ddathlu talent gerddorol orau Cymru, gyda pherfformiadau gan:

Adwaith
Hannah Grace
Mellt
Reuel Elijah a Mace
Roughion (set DJ)

Cynhelir y digwyddiad mewn partneriaeth â phrosiect Horizons y BBC a’r Selar.

I gael rhagor o wybodaeth am y gig, cliciwch yma.

Bydd mynediad i’r gig yn RHAD AC AM DDIM, ac mae tocynnau ar gael yma.

 

Rhannu Heriau a Chyfleoedd Gweithio mewn Deddfwriaethol Llai â Senedd Bermuda

Ar 29 Ionawr 2018, daeth dirprwyaeth o Aelodau a Chlerc y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus yn Senedd Bermwda i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.  Trefnwyd yr ymweliad gan Gymdeithas Seneddol y Gymanwlad (CPA) fel rhan o’i rhaglen dair blynedd gyda’r nod o atgyfnerthu craffu ariannol yn Nhiriogaethau Tramor y Deyrnas Unedig.  Mae CPA UK wedi ffurfio consortiwm gyda Swyddfa Archwilio Genedlaethol y DU ac Asiantaeth Archwilio Mewnol y Llywodraeth i gyflwyno prosiect tair blynedd o weithgareddau er mwyn dod â seneddwyr a swyddogion archwilio o’r tiriogaethau a’r DU ynghyd i drafod fframweithiau ar gyfer arfer da a blaenoriaethau ym maes rheolaeth ariannol gyhoeddus.

Dysgu o un o seneddiaethau hynaf y byd

Roedd y ddirprwyaeth yn awyddus i ymweld â’r Cynulliad Cenedlaethol i drafod yr heriau a’r cyfleoedd sy’n gyffredin i waith deddfwrfeydd llai.  Mae Senedd Bermwda ymhlith yr hynaf yn y byd; fe’i sefydlwyd ym 1620, ac mae’n ganddi 36 Aelod.

Gwnaethom drafod rôl y rhai sydd â’r dasg o gefnogi pwyllgorau cyfrifon cyhoeddus fel rhan o’u gwaith.  Roeddem yn falch o groesawu Anthony Barrett, yr Archwilydd Cyffredinol Cynorthwyol, i siarad am y berthynas rhwng Swyddfa Archwilio Cymru a’r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus.

Roedd gan y ddirprwyaeth ddiddordeb hefyd yn y ffordd y caiff rhaglen waith y Pwyllgor ei phenderfynu, ei chynllunio a’i blaenoriaethu a sut y mae’r Pwyllgor yn cynnal ei ymchwiliadau.  Roedd yn ddiddorol i bawb ohonom, ac yn gysur hefyd, gael clywed am yr heriau cyffredin o ran dal y Llywodraeth i gyfrif gyda nifer gyfyngedig o Aelodau etholedig.

Yn y trafodaethau, canolbwyntiwyd hefyd ar yr hyn sy’n gwneud Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus effeithiol ac ar yr angen am gonsensws yn y Pwyllgor, am annibyniaeth, a’r angen i greu canlyniadau adeiladol.

Dywedodd Nick Ramsay AC, Cadeirydd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus Cynulliad Cenedlaethol Cymru:

“Roeddem yn falch o groesawu’r ddirprwyaeth o Fermwda gan ein bod yn cydnabod y ffaith bod gwerth mewn archwilio arfer da rhyngwladol o ran goruchwyliaeth seneddol o gyllid cyhoeddus.  Dysgwyd llawer trwy archwilio’r hyn sy’n wahanol a’r hyn sy’n debyg yn nulliau Bermwda a Chymru a thrafod dulliau o gynnal effeithiolrwydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus wrth weithio mewn deddfwrfa fach “.

Roedd yr ymweliad yn ddefnyddiol iawn i bawb a gymerodd ran ac fe gyfrannodd at ddyfnhau’r ddealltwriaeth o arfer da rhyngwladol ym maes goruchwylio cyllid cyhoeddus.  Hefyd, cyfrannodd yr ymweliad at feithrin gallu a hyder Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus Bermwda i weithio’n fwy effeithiol, ac roedd yn fraint i’r Cynulliad Cenedlaethol gael bod yn rhan o hynny.

Y gobaith yw ein bod wedi sefydlu perthynas hirdymor â Phwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus Bermwda ac y byddwn yn parhau i rannu cymorth ac arfer da am flynyddoedd i ddod.

Dathlu 100 mlynedd ers Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1918

Er mwyn coffáu 100 mlynedd ers i Ddeddf Cynrychiolaeth y Bobl 1918 gael Cydsyniad Brenhinol, mae’r Dirprwy Lywydd Ann Jones AC (@ann_jonesAM) yn trafod pwysigrwydd symudiad pleidleisio menywod yng Nghymru.

Mae 6 Chwefror 2018 yn nodi can mlynedd ers rhoi Cydsyniad Brenhinol i Ddeddf Cynrychiolaeth y Bobl 1918. Rhoddodd y Ddeddf hon yr hawl fenywod bleidleisio, cyn belled â’u bod dros 30 oed a’u bod hwy neu eu gwŷr yn bodloni cymhwyster eiddo. Prin fod modd galw’r Ddeddf, a gynyddodd yr etholaeth gan fwy na 8 miliwn o bobl, yn gydraddoldeb, ond roedd yn gam mawr ymlaen ar y daith tuag at roi’r bleidlais lawn i fenywod, a ddaeth yn y pen draw yn 1928. I nodi’r canmlwyddiant, caiff rhaglen o ddigwyddiadau, arddangosfeydd a gweithgareddau eraill ei chynnal ar draws Cymru a’r Deyrnas Unedig.

Menywod, Cymru a Gwleidyddiaeth

Rwy’n teimlo’n angerddol dros ben ynglŷn â hyrwyddo rôl menywod mewn cymdeithas.  Felly, rwyf wedi sefydlu gweithgor Cymru, Menywod a Gwleidyddiaeth o Aelodau Cynulliad benywaidd. Drwy gydweithio â rhanddeiliaid allweddol yn y sector, byddwn yn gweithio i gyflwyno rhaglen o ddigwyddiadau a gweithgareddau i ymchwilio i hanes y mudiad pleidlais i fenywod yng Nghymru, ac yn sicrhau bod sylw’n cael ei roi i’r rôl y mae menywod yn ei chwarae mewn cymdeithas ddinesig yng Nghymru.

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru eisoes wedi ennill cydnabyddiaeth ryngwladol am hybu cydraddoldeb rhywiol. Yn 2003, dyma oedd y senedd gyntaf yn y byd â’r un nifer o ddynion a menywod.  Yn anffodus, mae’r Cynulliad wedi gweld dirywiad graddol yn nifer yr Aelodau Cynulliad benywaidd, gyda menywod yn eistedd mewn dim ond 26 o’r 60 sedd yn y siambr ar hyn o bryd. Er bod y Cynulliad yn parhau i fod yn arweinydd rhyngwladol ym maes cynrychiolaeth i fenywod, mae’r dirywiad yn nifer y menywod sy’n cynrychioli pobl Cymru yn peri pryder. Felly, roedd yn ddiddorol clywed yr Athro Laura McAllister a’i chyd-aelodau’n argymell cynnwys system cwota yn y system etholiadol yn yr adroddiad diweddar, “Senedd sy’n Gweithio i Gymru”.

Dathlu llwyddiannau menywod ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod

Bydd ein gweithgarwch yn canolbwyntio yn y tymor byr ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod (8 Mawrth), sef diwrnod byd-eang sy’n dathlu llwyddiannau cymdeithasol, economaidd, diwylliannol a gwleidyddol menywod. Mae’r diwrnod hefyd yn nodi galwad i weithredu i symud yn gynt tuag at gydraddoldeb yn niferoedd y dynion a menywod. Bydd y Senedd yn cynnal arddangosfa sy’n adrodd hanes y mudiad pleidlais i fenywod yng Nghymru a darlith gan Dr Ryland Wallace, yr awdurdod blaenllaw ar y mudiad yng Nghymru. Byddwn hefyd yn gweithio mewn partneriaeth ag Opera Cenedlaethol Cymru i lansio ‘Rhondda Rips It Up!’, opera a gomisiynwyd o’r newydd i bortreadu bywyd Margaret Haig Thomas, un o ffigurau mwyaf amlwg y mudiad pleidlais i fenywod i Gymru.

Ann Jones AM                                                                                                                                                                Dirprwy Lywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Rydym ar frig Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall UK ar gyfer 2018

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru wedi cael ei gydnabod fel cyflogwr blaenllaw y DU ar gyfer 2018 ar gyfer pobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol ym Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle diweddaraf Stonewall.

Dyma’r tro cyntaf inni fod ar frig y rhestr a daw ddeng mlynedd ers inni gael ein cynnwys yn y mynegai am y tro cyntaf. Ers hynny, rydym wedi gweithio’n ffordd i fyny’n raddol ac wedi ymddangos yn y deg uchaf am y pedair blynedd diwethaf.

Logo Stonewall - Cyflogwr Y Flwyddyn    Logo stonewall - Prif Gyflogwr Traws

Logo Stonewall - Canmoliaeth Perfformwyr Disglair        Logo Stonewall - Grwp Rhwydwaith Cymeradwyaeth Uchel

Arweinydd ar gyfer cydraddoldeb yn y gweithle

Mae Stonewall hefyd wedi canmol ein gwaith yn hyrwyddo, cydnabod a chefnogi cydraddoldeb trawsryweddol, gan ein nodi fel un o ddim ond 11 o sefydliadau enghreifftiol yn y DU.

At hynny, mae ein rhwydwaith gweithle LHDT, OUT-NAW, wedi cael Cymeradwyaeth Uchel fel Grŵp Rhwydwaith ac rydym wedi sicrhau statws sefydliad sy’n Perfformio’n Rhagorol oherwydd ein perfformiad rhagorol cyson yn y Mynegai.

Rydym yn falch o fod yn arwain y ffordd nid yn unig yng Nghymru ond ledled y DU.

Gweithio tuag at ffyrdd mwy blaengar o weithio

Cawsom ein cynnwys yn y mynegai am y tro cyntaf yn 2008, lle’r oeddem yn safle 208 yn y DU. Ers hynny, rydym wedi gwneud newidiadau cynyddol i’n polisïau a’n gweithgareddau ymgysylltu sydd wedi arwain at ein gwelliant parhaus a’n hymagwedd tuag at gynhwysiant LHDT ac felly, ein cynnydd yn y Mynegai.

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
208 73 47 42 20 26 11 4 3 5 1

Rydym yn senedd fodern ac rydym yn croesawu ffyrdd creadigol o feddwl. Rydym wedi bod yn rhagweithiol ac yn flaengar yn ein hymagwedd tuag at gydraddoldeb LHDT erioed, gan greu amgylchedd a diwylliant cynhwysol drwy wneud newidiadau ystyrlon bach.

Rydym wedi defnyddio dull cynyddol tuag at gynhwysiant LHDT, gan ddefnyddio adborth gan Stonewall ac arfer gorau i fod yn sefydliad blaengar. Mae bod yn gynhwysol yn ein DNA. Roedd Deddf Llywodraeth Cymru 2006 a sefydlodd Comisiwn y Cynulliad fel corff corfforaethol yn nodi bod yn rhaid i’r Cynulliad wneud trefniadau priodol o ran cadarnhau bod ei swyddogaethau’n cael eu harfer gan ystyried yr egwyddor y dylid sicrhau cyfle cyfartal i bawb. Felly mae’n rhan o bopeth rydym yn ei wneud.

Arwain newid drwy arweinyddiaeth gref

Rydym yn falch o gael arweinyddiaeth ymroddedig a chadarn ar draws y sefydliad ac ar wahanol lefelau yn y sefydliad, o’r Llywydd, y Prif Weithredwr a’r Cyfarwyddwyr, i’n tîm Amrywiaeth a Chynhwysiant a chynghreiriad ac aelodau’r rhwydwaith ar draws y Cynulliad.

Mae ein hymagwedd gynhwysol yn weladwy i staff ac ymwelwyr. Rydym yn chwifio baner yr enfys ar adegau penodol drwy gydol y flwyddyn, mae ein tystysgrif a’n gwobrau Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle gan Stonewall wedi’u harddangos yn ein derbynfa, mae cynghreiriad ac aelodau’r rhwydwaith yn gwisgo cortynnau gwddf lliwiau’r enfys ac mae gan ein cynghreiriad arwydd ar eu desg sy’n cyhoeddi eu cefnogaeth i Gydweithwyr LHDT.

Pan ymunodd un cydweithiwr â’r sefydliad, roedd yn falch iawn o’n hymagwedd tuag at gynhwysiant LHDT, gan nodi “cymerodd dair blynedd imi ddod allan yn fy hen swydd; ac fe gymerodd lai na thair wythnos imi wneud yr un peth yma. Roedd hi’n glir ar unwaith fod pawb yn derbyn pawb arall fel y maen nhw.”

photo - LGBT staff and allies with the rainbow flag

Dywedodd Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru:

“Mae’n anrhydedd mawr cael ein cydnabod gan Stonewall fel cyflogwr blaenllaw y DU ar gyfer pobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol.

“Mae gan y Cynulliad Cenedlaethol amrywiaeth a chynhwysiant wrth wraidd ei rôl yn cynrychioli pobl Cymru.

“Rydym yn falch o gefnogi ein rhwydwaith staff LHDT a pharhau i weithio i greu diwylliant cynhwysol – nid yn unig i’r bobl sy’n gweithio yma ond i’r bobl yr ydym yn eu cynrychioli ar draws cymunedau amrywiol Cymru gyfan.

“Fel senedd Cymru, mae’n iawn y dylem arwain drwy esiampl i ddangos yr hyn y gellir ei gyflawni gyda’r agweddau, yr arweinyddiaeth a’r penderfyniad cywir.

“Mae hwn nid yn unig yn ddiwrnod gwych i’r Cynulliad, ond mae hefyd yn newyddion da i staff yn y nifer o sefydliadau eraill yng Nghymru a gynrychiolir yn y 100 o gyflogwyr gorau. Mae hyn yn dangos bod Cymru yn amlwg yn deall gwerth darparu gwasanaethau a pholisïau cynhwysol ac rwy’n llongyfarch pawb.”

Dywedodd Joyce Watson AC, Comisiynydd y Cynulliad sy’n gyfrifol am amrywiaeth a chynhwysiant:

“Mae hwn yn gyflawniad rhagorol sy’n dod ddeng mlynedd ers i’r Cynulliad gael ei gydnabod am y tro cyntaf ym Mynegai Cydraddoldeb yn y Gweithle Stonewall.

“Mae’n brawf o ymroddiad ein staff, yn enwedig ein tîm amrywiaeth a chynhwysiant, yn croesawu ac yn cynnwys cydraddoldeb LHDT ym mhob agwedd ar ein gwaith yn cynrychioli pobl Cymru.

“Mae ein llwyddiant yn dangos y gall newidiadau cynyddol mewn polisi ac ymagwedd barod tuag at newid agweddau gyflawni llawer iawn a bod yn enghraifft i eraill.”

 

I gael rhagor o wybodaeth am weithio i Gynulliad Cenedlaethol Cymru, ewch i’n tudalennau Recriwtio.