Dychmygiadau Cartograffig: Dehongli’r Atlas Llenyddol

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Arddangosfa a noddir gan Bethan Sayed AC
Senedd & Pierhead
8 Ionawr – 20 Chwefror

Mae’r arddangosfa Dychmygiadau Cartograffig yn cyflwyno casgliad ysbrydoledig o waith celf a gomisiynwyd mewn ymateb i ddeuddeg nofel Saesneg sydd wedi’u lleoli yng Nghymru. Mae’r rhain yn rhan o brosiect ehangach Atlas Llenyddol Cymru, sy’n ymchwilio i sut mae llyfrau a mapiau’n ein helpu i ddeall natur ofodol y cyflwr dynol. Yn fwy penodol, mae’n edrych ar sut mae nofelau Saesneg sydd wedi’u lleoli yng Nghymru yn cyfrannu at ein dealltwriaeth o natur wir a natur ddychmygol y wlad, ei hanes a’i chymunedau.

Ym mrîff y comisiwn, gwahoddwyd artistiaid i “chwarae gyda syniadau traddodiadol o ran mapio cartograffig, ac i archwilio’r posibiliadau o gyfleu’r cysylltiadau’n weledol rhwng ‘tudalen’ a ‘lle’, ac hefyd rhwng ‘llyfrau’ a ‘mapiau’”.

Drwy ddulliau amrywiol, mae pob gwaith yn profi, yn union fel nad oes un ffordd i ddarllen llyfr neu i adnabod lle; mae pob un yn creu ac yn byw yn ei ‘fyd dychmygol cartograffig’ unigryw ei hun. Eto, gyda’i gilydd, mae’r gwaith yn cyfleu lleisiau niferus sy’n siarad am gyfoeth ysgrifennu, meddwl, ac am fyw mewn Cymru “go iawn a Chymru ddychmygol”.

Concrete Ribbon Road – Joni Smith

Artist a Nofel

John Abell: Revenant – Tristan Hughes (2008)

Iwan Bala: Twenty Thousand Saints – Fflur Dafydd (2008)

Valerie Coffin Price: Price The Rebecca Rioter – Amy Dillwyn (1880)

Liz Lake: Shifts – Christopher Meredith (1988)

Richard Monahan: Aberystwyth Mon Amour – Malcom Pryce (2009)

George Sfougaras: The Hiding Place – Trezza Azzopardi (2000)

Joni Smith: Mr Vogel – Lloyd Jones (2004)

Amy Sterly: Pigeon – Alys Conran (2016)

Locus: Sheepshagger by Niall Griffiths (2002)

Rhian Thomas: Border Country by Raymond Williams (1960)

Seán Vicary: The Owl Service by Alan Garner (1967)

Cardiff University Student Project Strike for a Kingdom by Menna Gallie (1959)

Hiraeth for Beginners – John Abell

Dewch i weld yr arddangosfa yn y Senedd a’r Pierhead adeilad cyn rhannu eich gwaith celf a’ch straeon chi fel rhan o weithgaredd gydweithredol yn y Senedd.

Dilynwch ni ar Instagram, Facebook a Twitter er mwyn cadw golwg ar yr hyn sydd yn digwydd ar ystâd y Cynulliad.

Sut mae deddfau yn cael eu gwneud yng Nghymru?

Senedd funnel

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

27 Tachwedd 2019

Heddiw mae ein Haelodau yn cynnal dadl ar Fil  Senedd ac Etholiadau (Cymru), a allai gyflwyno pleidleisiau yn 16 oed yng Nghymru a newid enw’r Cynulliad, wrth iddo barhau yn ei hynt i ddod yn gyfraith.

Ond beth fydd yn digwydd nesaf? Sut mae deddfau yn cael eu gwneud yng Nghymru?

O ble y mae cyfraith newydd yn dod?

Mae pob cyfraith newydd yn dechrau fel syniad i newid sut y mae rhywbeth yn gweithio neu i wneud rhywbeth yn well. Pan fydd cyfraith yn dechrau ei thaith, fe’i gelwir yn Fil – mae’n fersiwn ddrafft o’r gyfraith.

Sut y mae Bil yn dod yn Ddeddf?  

Rhaid i Fil fynd drwy bedwar cyfnod yn y Cynulliad Cenedlaethol a chael Cydsyniad Brenhinol cyn dod yn Ddeddf Cynulliad, sef yn gyfraith newydd i Gymru.

Taith Bill: Cyfnod 1

Mae Aelodau’r Cynulliad rydych chi yn eu hethol yn penderfynu a oes angen y gyfraith newydd ar Gymru.

Mae’r Bil yn dechrau ei daith gyda phwyllgor. Mae pwyllgorau yn grwpiau bach o Aelodau Cynulliad sy’n edrych ar bynciau penodol.Mae’n bosibl y bydd mwy nag un pwyllgor yn gweithio ar y Bil cyn iddo ddod i’r Cyfarfod Llawn.

Mae’r pwyllgor sy’n edrych ar y Bil yn cwrdd ag arbenigwyr pwnc, sy’n helpu i lunio’r Bil. Efallai y bydd y pwyllgor yn cynnal ymgynghoriad cyhoeddus, lle gallech roi eich barn.

Mae rhestr o ymgynghoriadau sy’n cael eu cynnal ar hyn o bryd i’w gweld yn www.cynulliad.cymru/ymgynghoriadau.

Mae Cyfnod 1 yn caniatáu i’r pwyllgor gasglu tystiolaeth gan bawb y maen nhw’n siarad â nhw, ac maent yn cynnwys y dystiolaeth mewn adroddiad. Bydd yr adroddiad hwn yn dweud a yw’r pwyllgor yn cytuno â phrif nod y Bil. Gallai hefyd awgrymu newidiadau i eiriad y Bil. Y

n olaf, mae Aelodau’r Cynulliad yn cynnal dadleuon yn y Cyfarfod Llawn ar yr holl adroddiadau a ysgrifennwyd am y Bil. Maent yn pleidleisio i benderfynu a oes angen y gyfraith newydd hon ar Gymru. Os bydd y mwyafrif o Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio ‘na’, mae’r Bil yn dod i ben yn y cyfnod hwn.

Yng Nghyfnod 1:Mmae Aelodau’r Cynulliad yn edrych ar y pethau sylfaenol. Maent yn cwrdd ac yn penderfynu, mewn egwyddor, a oes angen y gyfraith newydd hon ar Gymru.

Mae un neu fwy o bwyllgorau yn edrych ar y Bil ac yn ysgrifennu adroddiadau Cyfnod 1.
– Mae Aelodau’r Cynulliad yn cynnal dadl yn y Cyfarfod Llawn am bob adroddiad sydd wedi’i ysgrifennu am y Bil.
– Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio yn y Cyfarfod Llawn i benderfynu a oes angen y Gyfraith newydd ar Gymru.

Taith Bil: Cyfnod 2

Mae Aelodau’r Cynulliad yn cyfarfod mewn pwyllgor.

Maent yn edrych ar y Bil, iac yn wneud newidiadau i’w eiriad. Gall pob Aelod Cynulliad adolygu’r Bil, ac awgrymu newidiadau. Efallai y byddant yn gweld ffordd y gallent ei wella. Efallai eu bod yn meddwl y byddai’n well pe bai Bil hefyd yn gwneud rhywbeth arall, neu ei fod yn gwneud gormod a bod angen iddo fod yn fwy penodol.

Mae pob newid y maent yn ei awgrymu yn welliant.

Mae’r pwyllgor sy’n gweithio ar y Bil yn edrych ar yr holl welliannau a awgrymwyd gan Aelodau’r Cynulliad. Maent yn cyfarfod ac yn trafod beth fyddai’r gwelliannau yn ei wneud i’r Bil, ac yn pleidleisio i benderfynu a ddylid eu cynnwys. Dim ond os yw mwyafrif aelodau’r pwyllgor yn pleidleisio y dylai gael ei gynnwys y bydd gwelliant yn cael ei gynnwys.

Yng Nghyfnod 2: Mae Aelodau’r Cynulliad yn llunio’r Bil. Mae grŵp bach o Aelodau’r Cynulliad yn cyfarfod fel pwyllgor ac yn edrych ar awgrymiadau i ddiwygio’r Bil.

– Gall pob Aelod Cynulliad awgrymu gwelliant i’r Bil.
– Mae’r pwyllgor sy’n gweithio ar y Bil yn edrych ar yr hyn y bydd pob gwelliant yn ei wneud i’r Bil.
– Mae aelodau’r pwyllgor yn pleidleisio ar ba ddiwygiadau y dylid eu cynnwys yn y Bil.

Senedd siambr

Taith Bil: Cyfnod 3

Mae Aelodau’r Cynulliad yn casglu yn y Cyfarfod Llawn. Y Cyfarfod Llawn yw’r cyfarfod sy’n cynnwys yr holl Aelodau Cynulliad yn y Siambr, y siambr trafod. Maent yn edrych ar y Bil, yn adolygu awgrymiadau ac yn gwneud newidiadau terfynol i’w eiriad. Gall pob Aelod Cynulliad adolygu’r Bil, ac awgrymu gwelliannau.

Yn ystod y Cyfarfod Llawn, gall pob Aelod Cynulliad a awgrymodd welliant esbonio ei welliant, a rhoi ei resymau dros yr awgrym. Gall Aelodau eraill y Cynulliad ddweud a ydynt yn cytuno â’r gwelliant arfaethedig. Mae’n bwysig bod pob Aelod Cynulliad sydd am siarad yn y Cyfarfod Llawn yn gallu dweud ei ddweud. Weithiau bydd angen gwneud rhagor o waith ar Fil.

Mae yna opsiwn i gynnal rhagor o ddadleuon ar y Bil ac i bleidleisio arnynt. Rydym yn galw’r cyfnodau ychwanegol hyn yn Gyfnod 3 Pellach, yn Gyfnod Adrodd ac yn Gyfnod Adrodd Pellach. Er hynny, nid yw’r rhan fwyaf o’r Biliau yn mynd drwy’r cyfnodau hyn. Âr ôl i bob Aelod Cynulliad yn y Cyfarfod Llawn drafod a phleidleisio ar y gwelliant terfynol, mae geiriad y Bil wedi’i gwblhau.

Bellach mae gan y Bil ei eiriad terfynol ac mae’n barod i symud ymlaen i’w gyfnod olaf yn y Cynulliad Cenedlaethol.

Yng Nghyfnod 3: Mae Aelodau’r Cynulliad yn mireinio’r Bil. Mae’r Bil yn mynd yn ôl i’r Siambr i Aelodau’r Cynulliad wneud newidiadau terfynol.

– Gall pob Aelod Cynulliad awgrymu gwelliant i’w drafod ac i ddadlau yn ei gylch yn y Cyfarfod Llawn.
– Gall Aelodau’r Cynulliad a gynigiodd welliant esbonio pam eu bod yn ei awgrymu.
– Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio ar ba welliannau y dylid eu cynnwys yn y Bil terfynol.

Taith Bil: Cyfnod 4

 Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio yn y Cyfarfod Llawn i gytuno ar eiriad terfynol y Bil. Ar ôl i’r Bil gyrraedd Cyfnod 4, mae ei eiriad yn derfynol. Ni all Aelodau’r Cynulliad ddiwygio’r Bil ymhellach. Yn ystod dadl Cyfnod 4, mae Aelodau’r Cynulliad yn edrych ar destun terfynol y Bil, ac yn penderfynu a ddylai ddod yn gyfraith newydd. Ar ôl y ddadl, maent yn pleidleisio – ‘a ddylai’r Bil hwn ddod yn Ddeddf, sef yn gyfraith newydd i Gymru? Os bydd mwyafrif Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio yn erbyn pasio’r Bil, mae’r Bil yn methu. Ni all unrhyw beth pellach ddigwydd gyda Bil unwaith y bydd wedi methu. Os bydd mwyafrif Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio o blaid pasio’r Bil, yna mae wedi llwyddo ar ei hynt drwy’r Cynulliad Cenedlaethol. Gall fynd ymlaen i’w gyfnod terfynol i ddod yn gyfraith newydd (Deddf Cynulliad) – cyn belled nad oes unrhyw her gyfreithiol iddo.

Yng Nghyfnod 4: Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio’n derfynol ar y Bil. Mae Bil llwyddiannus yn cwblhau ei daith drwy’r Cynulliad Cenedlaethol

– Mae Aelodau’r Cynulliad yn trafod geiriad terfynol y Bil.
– Cynhelir pleidlais derfynol i gytuno ar eiriad terfynol y Bil.
– Os na fydd Bil yn pasio’r cyfnod hwn, mae’n methu.

Cydsyniad Brenhinol

Mae’r Frenhines yn rhoi Cydsyniad Brenhinol i’r Bil. Mae hwn yn gytundeb ffurfiol y gall y Bil ddod yn Ddeddf Cynulliad.

Er mwyn cyrraedd y cyfnod hwn, mae Aelodau’r Cynulliad wedi ysgrifennu’r Bil, craffu arno, ei ddiwygio a phleidleisio arno. Maent wedi siarad ag arbenigwyr ar y pwnc, ac efallai eich bod chi eich hun wedi cael dweud eich dweud, drwy ymateb i ymgynghoriad pwyllgor.

Mae’r Frenhines yn rhoi Cydsyniad Brenhinol i bob Bil sy’n mynd ar ei hynt yn llwyddiannus drwy’r pedwar cyfnod yn y Cynulliad Cenedlaethol. Cytundeb ffurfiol y gall y Bil ddod yn Ddeddf Cynulliad yw Cydsyniad Brenhinol. Rhaid i bob deddfwriaeth sylfaenol sy’n cael ei gwneud gan bob Senedd a Chynulliad yn y DU gael Cydsyniad Brenhinol.

Gallwch weld pa gyfreithiau a wnaed yng Nghymru ers 2016, a sut yr aed ati i’w gwneud drwy fynd i www.cynulliad.cymru/deddfau.

Cydsyniad Brenhinol: y cyfnod olaf ar y daith, pan fydd y Bil yn dod yn Ddeddf Cynulliad.

– Mae’r Frenhines yn rhoi Cydsyniad Brenhinol i’r Bil.
– Mae’r Bil yn dod yn Ddeddf Cynulliad

Fil o Cynulliad

Newid enw’r Cynulliad a phleidlais i bobl 16 oed: Mae’r Bil Senedd ac Etholiadau wedi cyrraedd Cyfnod 3

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

13 Tachwedd 2019

Heddiw mae ein Haelodau yn cynnal dadl ar Fil  Senedd ac Etholiadau (Cymru), a allai gyflwyno pleidleisiau yn 16 oed yng Nghymru a newid enw’r Cynulliad, wrth iddo gyrraedd Cyfnod 3 ei hynt i ddod yn gyfraith.

Ond beth yw ystyr hynny? Beth fydd yn digwydd nesaf?

O ble y mae cyfraith newydd yn dod?

Mae pob cyfraith newydd yn dechrau fel syniad i newid sut y mae rhywbeth yn gweithio neu i wneud rhywbeth yn well. Pan fydd cyfraith yn dechrau ei thaith, fe’i gelwir yn Fil – mae’n fersiwn ddrafft o’r gyfraith.

Sut y mae Bil yn dod yn Ddeddf?  

Rhaid i Fil fynd drwy bedwar cyfnod yn y Cynulliad Cenedlaethol a chael Cydsyniad Brenhinol cyn dod yn Ddeddf Cynulliad, sef yn gyfraith newydd i Gymru.

Taith Bill: Cyfnod 1

Mae Aelodau’r Cynulliad rydych chi yn eu hethol yn penderfynu a oes angen y gyfraith newydd ar Gymru.

Mae’r Bil yn dechrau ei daith gyda phwyllgor. Mae pwyllgorau yn grwpiau bach o Aelodau Cynulliad sy’n edrych ar bynciau penodol.Mae’n bosibl y bydd mwy nag un pwyllgor yn gweithio ar y Bil cyn iddo ddod i’r Cyfarfod Llawn.

Mae’r pwyllgor sy’n edrych ar y Bil yn cwrdd ag arbenigwyr pwnc, sy’n helpu i lunio’r Bil. Efallai y bydd y pwyllgor yn cynnal ymgynghoriad cyhoeddus, lle gallech roi eich barn.

Mae rhestr o ymgynghoriadau sy’n cael eu cynnal ar hyn o bryd i’w gweld yn www.cynulliad.cymru/ymgynghoriadau.

Mae Cyfnod 1 yn caniatáu i’r pwyllgor gasglu tystiolaeth gan bawb y maen nhw’n siarad â nhw, ac maent yn cynnwys y dystiolaeth mewn adroddiad. Bydd yr adroddiad hwn yn dweud a yw’r pwyllgor yn cytuno â phrif nod y Bil. Gallai hefyd awgrymu newidiadau i eiriad y Bil. Y

n olaf, mae Aelodau’r Cynulliad yn cynnal dadleuon yn y Cyfarfod Llawn ar yr holl adroddiadau a ysgrifennwyd am y Bil. Maent yn pleidleisio i benderfynu a oes angen y gyfraith newydd hon ar Gymru. Os bydd y mwyafrif o Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio ‘na’, mae’r Bil yn dod i ben yn y cyfnod hwn.

Yng Nghyfnod 1:Mmae Aelodau’r Cynulliad yn edrych ar y pethau sylfaenol. Maent yn cwrdd ac yn penderfynu, mewn egwyddor, a oes angen y gyfraith newydd hon ar Gymru.

Mae un neu fwy o bwyllgorau yn edrych ar y Bil ac yn ysgrifennu adroddiadau Cyfnod 1.
– Mae Aelodau’r Cynulliad yn cynnal dadl yn y Cyfarfod Llawn am bob adroddiad sydd wedi’i ysgrifennu am y Bil.
– Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio yn y Cyfarfod Llawn i benderfynu a oes angen y Gyfraith newydd ar Gymru.

Taith Bil: Cyfnod 2

Mae Aelodau’r Cynulliad yn cyfarfod mewn pwyllgor.

Maent yn edrych ar y Bil, iac yn wneud newidiadau i’w eiriad. Gall pob Aelod Cynulliad adolygu’r Bil, ac awgrymu newidiadau. Efallai y byddant yn gweld ffordd y gallent ei wella. Efallai eu bod yn meddwl y byddai’n well pe bai Bil hefyd yn gwneud rhywbeth arall, neu ei fod yn gwneud gormod a bod angen iddo fod yn fwy penodol.

Mae pob newid y maent yn ei awgrymu yn welliant.

Mae’r pwyllgor sy’n gweithio ar y Bil yn edrych ar yr holl welliannau a awgrymwyd gan Aelodau’r Cynulliad. Maent yn cyfarfod ac yn trafod beth fyddai’r gwelliannau yn ei wneud i’r Bil, ac yn pleidleisio i benderfynu a ddylid eu cynnwys. Dim ond os yw mwyafrif aelodau’r pwyllgor yn pleidleisio y dylai gael ei gynnwys y bydd gwelliant yn cael ei gynnwys.

Yng Nghyfnod 2: Mae Aelodau’r Cynulliad yn llunio’r Bil. Mae grŵp bach o Aelodau’r Cynulliad yn cyfarfod fel pwyllgor ac yn edrych ar awgrymiadau i ddiwygio’r Bil.

– Gall pob Aelod Cynulliad awgrymu gwelliant i’r Bil.
– Mae’r pwyllgor sy’n gweithio ar y Bil yn edrych ar yr hyn y bydd pob gwelliant yn ei wneud i’r Bil.
– Mae aelodau’r pwyllgor yn pleidleisio ar ba ddiwygiadau y dylid eu cynnwys yn y Bil.

Taith Bil: Cyfnod 3

Mae Aelodau’r Cynulliad yn casglu yn y Cyfarfod Llawn. Y Cyfarfod Llawn yw’r cyfarfod sy’n cynnwys yr holl Aelodau Cynulliad yn y Siambr, y siambr trafod. Maent yn edrych ar y Bil, yn adolygu awgrymiadau ac yn gwneud newidiadau terfynol i’w eiriad. Gall pob Aelod Cynulliad adolygu’r Bil, ac awgrymu gwelliannau.

Yn ystod y Cyfarfod Llawn, gall pob Aelod Cynulliad a awgrymodd welliant esbonio ei welliant, a rhoi ei resymau dros yr awgrym. Gall Aelodau eraill y Cynulliad ddweud a ydynt yn cytuno â’r gwelliant arfaethedig. Mae’n bwysig bod pob Aelod Cynulliad sydd am siarad yn y Cyfarfod Llawn yn gallu dweud ei ddweud. Weithiau bydd angen gwneud rhagor o waith ar Fil.

Mae yna opsiwn i gynnal rhagor o ddadleuon ar y Bil ac i bleidleisio arnynt. Rydym yn galw’r cyfnodau ychwanegol hyn yn Gyfnod 3 Pellach, yn Gyfnod Adrodd ac yn Gyfnod Adrodd Pellach. Er hynny, nid yw’r rhan fwyaf o’r Biliau yn mynd drwy’r cyfnodau hyn. Âr ôl i bob Aelod Cynulliad yn y Cyfarfod Llawn drafod a phleidleisio ar y gwelliant terfynol, mae geiriad y Bil wedi’i gwblhau.

Bellach mae gan y Bil ei eiriad terfynol ac mae’n barod i symud ymlaen i’w gyfnod olaf yn y Cynulliad Cenedlaethol.

Yng Nghyfnod 3: Mae Aelodau’r Cynulliad yn mireinio’r Bil. Mae’r Bil yn mynd yn ôl i’r Siambr i Aelodau’r Cynulliad wneud newidiadau terfynol.

– Gall pob Aelod Cynulliad awgrymu gwelliant i’w drafod ac i ddadlau yn ei gylch yn y Cyfarfod Llawn.
– Gall Aelodau’r Cynulliad a gynigiodd welliant esbonio pam eu bod yn ei awgrymu.
– Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio ar ba welliannau y dylid eu cynnwys yn y Bil terfynol.

Taith Bil: Cyfnod 4

 Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio yn y Cyfarfod Llawn i gytuno ar eiriad terfynol y Bil. Ar ôl i’r Bil gyrraedd Cyfnod 4, mae ei eiriad yn derfynol. Ni all Aelodau’r Cynulliad ddiwygio’r Bil ymhellach. Yn ystod dadl Cyfnod 4, mae Aelodau’r Cynulliad yn edrych ar destun terfynol y Bil, ac yn penderfynu a ddylai ddod yn gyfraith newydd. Ar ôl y ddadl, maent yn pleidleisio – ‘a ddylai’r Bil hwn ddod yn Ddeddf, sef yn gyfraith newydd i Gymru? Os bydd mwyafrif Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio yn erbyn pasio’r Bil, mae’r Bil yn methu. Ni all unrhyw beth pellach ddigwydd gyda Bil unwaith y bydd wedi methu. Os bydd mwyafrif Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio o blaid pasio’r Bil, yna mae wedi llwyddo ar ei hynt drwy’r Cynulliad Cenedlaethol. Gall fynd ymlaen i’w gyfnod terfynol i ddod yn gyfraith newydd (Deddf Cynulliad) – cyn belled nad oes unrhyw her gyfreithiol iddo.

Yng Nghyfnod 4: Mae Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio’n derfynol ar y Bil. Mae Bil llwyddiannus yn cwblhau ei daith drwy’r Cynulliad Cenedlaethol

– Mae Aelodau’r Cynulliad yn trafod geiriad terfynol y Bil.
– Cynhelir pleidlais derfynol i gytuno ar eiriad terfynol y Bil.
– Os na fydd Bil yn pasio’r cyfnod hwn, mae’n methu.

Cydsyniad Brenhinol

Mae’r Frenhines yn rhoi Cydsyniad Brenhinol i’r Bil. Mae hwn yn gytundeb ffurfiol y gall y Bil ddod yn Ddeddf Cynulliad.

Er mwyn cyrraedd y cyfnod hwn, mae Aelodau’r Cynulliad wedi ysgrifennu’r Bil, craffu arno, ei ddiwygio a phleidleisio arno. Maent wedi siarad ag arbenigwyr ar y pwnc, ac efallai eich bod chi eich hun wedi cael dweud eich dweud, drwy ymateb i ymgynghoriad pwyllgor.

Mae’r Frenhines yn rhoi Cydsyniad Brenhinol i bob Bil sy’n mynd ar ei hynt yn llwyddiannus drwy’r pedwar cyfnod yn y Cynulliad Cenedlaethol. Cytundeb ffurfiol y gall y Bil ddod yn Ddeddf Cynulliad yw Cydsyniad Brenhinol. Rhaid i bob deddfwriaeth sylfaenol sy’n cael ei gwneud gan bob Senedd a Chynulliad yn y DU gael Cydsyniad Brenhinol.

Gallwch weld pa gyfreithiau a wnaed yng Nghymru ers 2016, a sut yr aed ati i’w gwneud drwy fynd i www.cynulliad.cymru/deddfau.

Cydsyniad Brenhinol: y cyfnod olaf ar y daith, pan fydd y Bil yn dod yn Ddeddf Cynulliad.

– Mae’r Frenhines yn rhoi Cydsyniad Brenhinol i’r Bil.
– Mae’r Bil yn dod yn Ddeddf Cynulliad

Mynediad at fancio yng Nghymru [Infographic]

Ydych chi wedi sylwi ei bod yn mynd yn anoddach dod o hyd i fanc neu beiriant codi arian pan fyddwch chi angen un?

I ddechrau, collodd Cymru 43% o’i changhennau band rhwng mis Ionawr 2015 a mis Awst 2019.

Cyfanswm o 239 at ei gilydd.

Ar ben hynny, mae 10% o’n peiriannau codi arian am ddim wedi diflannu yn y flwyddyn ddiwethaf.

Nid yw mynediad at fancio a pheiriannau codi arian am ddim yng Nghymru yn bryder newydd, ond mae’n peri pryder mawr pa mor gyflym y mae gwasanaethau’n diflannu.

Fe wnaethoch chi ddweud wrthym mewn arolwg diweddar sut mae colli eich cangen banc neu’ch peiriant codi arian yn effeithio arnoch chi, eich cymuned a busnesau lleol.

Mae peth o adborth yr arolwg i’w weld yn y ffeithlun isod.

Angen gweithredu ar fyrder

Mae casgliadau ymchwiliad i fynediad at fancio yng Nghymru wedi’u cyhoeddi. Mae’r adroddiad yn galw ar Lywodraeth Cymru i weithredu ar frys i amddiffyn ein rhwydwaith bancio gwerthfawr a chefnogi defnyddwyr o Gymru ar lefel y DU.

Os hoffech ddarllen yr adroddiad llawn am fynediad at fancio yng Nghymru, mae ar gael yma.


Gwenyn y Pierhead – y wybodaeth ddiweddaraf, Awst 2019

Matthew Jones, Rheolwr Cynaliadwyedd

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Gaeaf

Fe wnaeth Gwenyn y Pierhead ymdopi â’r gaeaf yn dda – roeddent yn teneuo eu niferoedd ac yn cyd-dynnu am gynhesrwydd yn y cwch gwenyn, gan ei gadw’n dwym ar 30+ gradd yn y canol i amddiffyn eu brenhines.  Fe wnaethon ni adael yr holl fêl yn y cychod gwenyn y llynedd gan nad oedden nhw wedi bod gyda ni am y tymor llawn, a hyd yn oed ategu eu deiet gyda rhywfaint o fondant iddyn nhw ei fwyta yn y gwanwyn heb orfod gadael y cychod gwenyn.

O’r Gwanwyn i’r Haf

Mae gwahanol bersonoliaethau’r cychod gwenyn wedi parhau i fod yn amlwg trwy gydol eu blwyddyn gyntaf.  Mae Cwch Gwenyn Dau wedi bod yn llawer mwy bywiog pan oedd yn ceidwaid yn eu harchwilio, ond maen nhw hefyd wedi bod yn brysurach.  Dechreuon nhw wneud digon o fwyd a chynyddu eu niferoedd eto yn gynnar yn y gwanwyn, tra bod Cwch Gwenyn Un yn dal i bwyllo ar ôl y gaeaf.  Yn gymaint felly mewn gwirionedd nes i ni hyd yn oed orfod benthyg rhai fframiau bwyd o Gwch Dau i’w roi i’r gwenyn yng Nghwch Un; ie, gwobrwyo eu diogi!

Erbyn tymor yr haf, wrth i’r doreth o flodau dyfu, yn enwedig ar y darnau o dir heb eu datblygu o amgylch y Bae lle gall y gwenyn chwilota, roedd Cwch Un wedi dal y llall i fyny ac erbyn hynny roedd digon o stociau bwyd yn ddau gwch fel ei gilydd.

Parhau wnaeth y duedd hon, ac yn ddiweddar bu’n rhaid i ni ychwanegu haen ychwanegol i Gwch Un i storio holl fwyd y gwenyn, ac un arall ar gyfer eu nyth i gynnal yr holl wenyn bach ychwanegol y buon nhw’n eu gwneud.

Yn y cyfamser, newidiodd ymddygiad Cwch Dau yn sylweddol, gan lacio am gyfnod.  Fe wnaethon ni sylwi eu bod wedi stopio gwneud wyau hefyd.  Er y gall fod yn anodd gweld y frenhines wrth archwilio’r cychod, mae newid ymddygiad a phrinder wyau yn arwydd pendant nad yw’r frenhines yno mwyach.  Yr wythnos ganlynol fe wnaethon ni sylwi ar gelloedd dwy frenhines wrth i’r cwch gwenyn geisio darparu ar gyfer olynu’r frenhines flaenorol (supersedure). Roedd yn rhaid i ni adael y ddau wy i ddeor, ac yn effeithlonrwydd didostur natur byddai’r ddwy frenhines yn brwydro yn erbyn ei gilydd, a dim ond y cryfaf fyddai’n goroesi.

Roedd yn rhaid inni ganiatáu i’r broses hon barhau; gan wasanaethu Cwch Un yn unig tra bod y frenhines yng Nghwch Dau yn gallu gadael ei chwch gwenyn, mynd i ffwrdd a pharu gyda gwryw o gwch gwenyn arall, a dychwelyd adref cyn setlo i lawr i ymgymryd â’i rôl newydd fel prif wenynes y cwch a dodwy wyau. 

Cyfnod ansicr oedd hwn oherwydd gallai fynd ar goll neu hyd yn oed gael ei bwyta gan aderyn.  Roeddem yn amlwg ar bigau drain yn aros iddi ddod yn ôl yn ddiogel.  Roedd yn rhaid i’n ceidwaid fod yn amyneddgar ac osgoi aflonyddu ar y cwch gwenyn yn ystod yr amser tyngedfennol hwn.  Talodd yr amynedd hwnnw ar ei ganfed serch hynny ac rydym yn falch o ddweud ein bod wedi dod o hyd i wyau newydd yng Nghwch Dau ddechrau mis Awst.  Mae gwenyn bach eisoes yn cael eu gwneud ac mae gan y cwch gwenyn arweinyddes newydd i arwain ei gweithwyr. 

Hir oes i frenhines y gwenyn!

I gael rhagor o wybodaeth am brosiect Gwenyn y Pierhead, e-bostiwch cynaliadwyedd@cynulliad.cymru

Mae’r Cynulliad wedi llofnodi’r siarter hil yn y gwaith

Y Tîm Arweinyddiaeth yn dangos eu haddewidion eu bod yn falch o ymrwymo i’r Siarter Hil yn y Gwaith

Rydym yn falch o gyhoeddi ein bod bellach yn un o lofnodwyr Siarter Hil yn y Gwaith Busnes yn y Gymuned.

O edrych ar wefan Ffeithiau a Ffigurau Ethnigrwydd Archwiliad Gwahaniaeth Hil ac Arolwg Hil yn y Gwaith Busnes yn y Gymuned, gwyddom fod lleiafrifoedd ethnig yn dal i wynebu gwahaniaethau sylweddol ym maes cyflogaeth a datblygiad, a bod yn rhaid i rywbeth newid. Mae adolygiad McGregor-Smith wedi tynnu sylw at y ffaith bod angen mwy o gynnydd a chanlyniadau cadarnhaol bellach er mwyn sicrhau bod pob sefydliad yn elwa o’r cyfoeth o dalent amrywiol a gynigir.

Mae’r Siarter yn helpu busnesau i wella cydraddoldeb hil yn y gweithle ac mae’n cynnwys pum prif alwad i weithredu ar gyfer arweinwyr a sefydliadau ar draws pob sector. Y pum prif alwad i weithredu yw:

• Penodi noddwr gweithredol dros hil.

 • Cael data ar ethnigrwydd a rhoi cyhoeddusrwydd i gynnydd.

• Ymrwymo ar lefel Bwrdd i ddim goddefgarwch o ran aflonyddu a bwlio.

• Gwneud yn glir mai cyfrifoldeb pob arweinydd a rheolwr yw cefnogi cydraddoldeb yn y gweithle.

• Cymryd camau gweithredu sy’n cefnogi dilyniant gyrfa lleiafrifoedd ethnig.

Logo Mis Hanes Pobl Dduon (BHM)

Mae mis Hydref yn Fis Hanes Pobl Dduon ac mae’n gyfle gwych i lansio’r ffaith ein bod wedi ymrwymo i’r Siarter. Mae llofnodi’r Siarter yn golygu ein bod yn ymrwymo i gymryd camau ymarferol i wella cydraddoldeb ethnig yn y gweithle a mynd i’r afael â’r rhwystrau y mae pobl o leiafrifoedd ethnig yn eu hwynebu wrth recriwtio a datblygu a sicrhau bod ein sefydliad yn gynrychioliadol o gymdeithas Prydain heddiw.

Dywedodd Manon Antoniazzi, Prif Weithredwr a Chlerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru:

“Bydd llofnodi’r Siarter yn ategu ein gwaith amrywiaeth parhaus i sicrhau ein bod ni, fel sefydliad seneddol ar gyfer holl bobl Cymru, yn ymddwyn fel cyflogwr cynhwysol, gan ddenu a chadw talent, gan alluogi pawb rydyn ni’n eu cyflogi i wireddu eu potensial llawn a’n bod ni’n chwalu’r rhwystrau sydd ar hyn o bryd yn rhwystro cyfleoedd i grwpiau penodol o bobl waeth beth fo’u hil a’u hethnigrwydd. Rwy’n edrych ymlaen yn fawr at weld ein cynnydd wrth inni gychwyn ar y Siarter, yn ogystal â gweithgareddau meincnodi a chydnabod eraill.”

Dywedodd Joyce Watson AC, Comisiynydd y Cynulliad sy’n gyfrifol am amrywiaeth a chynhwysiant:

“Rwy’n falch iawn o weld bod Comisiwn y Cynulliad yn un o lofnodwyr y siarter hon. Mae Cymru yn genedl amrywiol, a dylai hynny gael ei adlewyrchu yn ei gweithlu. Fel Comisiynydd dros Gydraddoldeb a Phobl, byddaf yn mynd ati i hyrwyddo a monitro cynnydd.”

Dywedodd Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru:

“Rwy’n credu ei bod yn bwysig bod y Cynulliad yn arwain y ffordd o ran hyrwyddo diwylliant sefydliadol cynhwysol, a’i fod yn gorff seneddol modern a hygyrch y gall pobl o ystod amrywiol o gefndiroedd, ryngweithio yn hawdd ac yn ystyrlon ag ef. Rwy’n credu bod llofnodi’r Siarter yn rhan werthfawr o sicrhau hynny.”

Logo Busnes yn y Gymuned

GWLAD – deg peth y mae angen i chi eu gwybod

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

1. Beth ydyw?

I ddathlu 20 mlynedd o ddatganoli, mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cynnal gŵyl GWLAD, sef, pum niwrnod o ddigwyddiadau ym Mae Caerdydd, ac yna tair gŵyl fach yn ystod Hydref 2019.
Rydym wedi gweithio mewn partneriaeth â nifer o sefydliadau i greu digwyddiadau sy’n cynnig rhywbeth i bawb: celf, cerddoriaeth, comedi a chwaraeon, yn ogystal â darlithoedd sy’n ysgogi’r meddwl a thrafodaethau panel ar amrywiaeth o bynciau gan gynnwys newyddiaduraeth, gwleidyddiaeth a diwylliant.

2. Pryd mae e?

25-29 Medi 2019
Mae gennym hefyd ddwy ŵyl ranbarthol ar y gweill ar gyfer Hydref 2019 – dilynwch ein sianeli cyfryngau cymdeithasol i gael manylion.

3. Ble mae e?

Bydd digwyddiadau’r wythnos hon yn cael eu cynnal naill ai yn adeiladau’r Senedd neu’r Pierhead ym Mae Caerdydd. Peidiwch â phoeni os nad ydych yn ne Cymru, gan bod gennym dair gŵyl fach ar y gweill ledled y wlad yn ddiweddarach eleni. Edrychwch ar ein sianeli cyfryngau cymdeithasol i gael manylion amdanynt.

4. Pwy fydd yno?

Bydd Charlotte Church a Rhys Ifans gyda ni i sgwrsio am eu gyrfaoedd, am yr hyn sy’n eu hysbrydoli ac am ddatganoli yng Nghymru.

Bydd Carole Cadwalladr, y newyddiadurwr, yn siarad am ddatgelu stori Cambridge Analytica, tra bydd Colin Charvis, Tanni Grey Thompson a’r Athro Laura McAllister, yr arwyr chwaraeon o Gymru, yn trafod sut i ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf o arwyr chwaraeon.

5. Beth sy’n newydd?

Bydd Question Time, rhaglen rwydwaith y BBC yn cael ei darlledu o’r Senedd am y tro cyntaf erioed. Bydd gwesteion o fyd gwleidyddiaeth a’r cyfryngau yn ateb cwestiynau amserol a ofynnir gan y cyhoedd yn y gynulleidfa.
Oes gennych chi gwestiwn? Gwnewch gais drwy’r BBC i fod yn rhan o’r gynulleidfa.

Gig GWLAD
Rhywbeth arall fydd yn digwydd am y tro cyntaf, bydd y Senedd yn gartref i noson wych o gerddoriaeth i ddathlu’r sin gerddoriaeth lewyrchus ac amrywiol sydd gennym yng Nghymru.
Dewch draw ar 28 Medi i weld Geraint Jarman, Eädyth & Jukebox, Gwilym, Rachel K Collier ac Afro Cluster.

6. Dwi ddim yn hoffi gwleidyddiaeth – beth sydd ymlaen i mi?

Beth am gomedi?

Bydd Little Wander, y tîm sy’n trefnu Gŵyl Gomedi Machynlleth yn dod â rhai o’n digrifwyr Cymreig gorau i’r Senedd am y tro cyntaf.
Yn camu ar lwyfan y Senedd am y tro cyntaf bydd: Tudur Owen, Lloyd Langford, Kiri Pritchard-McLean, Mike Bubbins, Matt Rees ac Esyllt Sears.



Neu rywfaint o chwaraeon?

Os mai rygbi sy’n mynd â’ch bryd, dewch draw i’r Pierhead lle byddwn ni’n dangos gêm Cymru yn erbyn Awstralia ar sgrin fawr – byddwch hyd yn oed yn cael cynnig brechdan gig moch a phaned fel gwobr am eich ymdrech i ddod yma’n gynnar yn y bore.

Gallwch hefyd ddathlu cyflawniadau chwaraeon Cymru gyda Colin Charvis, Tanni Grey Thompson a’r Athro Laura McAllister wrth iddyn nhw drafod ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf o arwyr.

7. Beth am faterion cyfoes?

Ymunwch â Materion Cyhoeddus Cymru ar 29 Medi wrth iddynt edrych ar gynnydd newyddion ffug a’i effaith ar adrodd hanes gwleidyddiaeth. Mae’r panelwyr yn cynnwys Guto Harri, cyn Gyfarwyddwr Cyfathrebu Boris Johnson, Ruth Mosalski o Wales Online a James Williams, Gohebydd Gwleidyddol y BBC.

Sut fydd Brexit yn effeithio ar Gymru? Bydd Aelodau’r Cynulliad o bob rhan o’r sbectrwm gwleidyddol, sef Jeremy Miles (Llafur Cymru), Leanne Wood (Plaid Cymru) a Nick Ramsey (Ceidwadwyr Cymru) yn trafod Brexit, tlodi ac awtomeiddio yng Nghymru.

Bydd Prifysgol Caerdydd yn edrych ar sut mae’r cyfryngau prif ffrwd a darlledwyr yn ymdrin â materion datganoledig yng Nghymru, ar 28 Medi.

Bydd Dr Justin Lewis o Brifysgol Caerdydd yn gofyn a oes angen newyddiadurwyr arnom? yn ystod ei sesiwn ar adrodd a chyfleu newyddion yn yr oes ddigidol.

8. Beth arall sydd ymlaen?

Celf a diwylliant

Yn ystod mis Medi mae’r Senedd yn cynnal arddangosfa Nifer o Leisiau, Un Genedl, sy’n cynnwys gwaith gan Ed Brydon, Luce + Harry, Zillah Bowes, John Poutney, James Hudson a Huw Alden Davies.
Dewch draw ar 28 Medi ar gyfer digwyddiad “sgwrs” unigryw gyda rhai o’r artistiaid wrth iddynt siarad am eu dylanwadau a’u hysbrydoliaeth.


A all defnyddio fformat nofel graffig sicrhau bod hanes yn fwy hygyrch? Bydd ein sgwrs am Siartiaeth a gwrthryfel Casnewydd yn edrych ar ffyrdd newydd o gael pobl i ymgysylltu â hanes, ar 28 Medi 14.00-15.00.

Bydd Prifysgol Aberystwyth yn edrych ar hyrwyddo ieithoedd lleiafrifol a’r hyn y gallai Cymru ei ddysgu o brofiadau cenhedloedd eraill fel Catalwnia, Iwerddon, Canada a Seland Newydd.

Gwleidyddiaeth

Bydd Adrian Masters o ITV Cymru yn cadeirio trafodaeth a fydd yn edrych yn ôl ar 20 mlynedd o ddatganoli yng Nghymru, ddydd Mercher 25 Medi.
Bydd Vaughan Roderick, Golygydd Materion Cymreig y BBC a chyflwynydd ar Radio Wales hefyd yn edrych ar effaith datganoli yng Nghymru yn ystod ei sesiwn fel siaradwr gwadd, wrth i ni groesawu darlith flynyddol Patrick Hannan BBC Cymru ar 27 Medi.

Bydd Canolfan Llywodraethiant Cymru yn edrych tuag at y dyfodol yn ystod ei sesiwn: Datganoli: beth yw barn pobl Cymru?

Mae’r Cynulliad bob amser wedi brolio cynrychiolaeth gref o fenywod, ac yn 2003 daeth y senedd gyntaf yn y byd i sicrhau cydbwysedd cyfartal rhwng y rhywiau. Ymunwch â Chwarae Teg ar gyfer trafodaeth ysbrydoledig ar greu Senedd sy’n gyfartal i bob merch.

Yr economi

Cyn dechrau Mis Hanes Pobl Dduon Cymru, ymunwch â Chyngor Hil Cymru i gael golwg ar yr heriau i gydraddoldeb yn economi Cymru. Mae’r panel arbenigol yn cynnwys Chantal Patel, Pennaeth Astudiaethau Rhyngbroffesiynol ym Mhrifysgol Abertawe, Sahar Al Faifi o MEND (Ymgysylltu a Datblygu Mwslimaidd), yr Athro Parvaiz Ali, cyn bennaeth Meddygaeth Niwclear yn Ysbyty Singleton, Abertawe a’r Athro Emmanuel Ogbonna o Ysgol Fusnes Caerdydd.

Bydd Sefydliad Materion Cymru yn edrych ar yr economi sylfaen – beth ydyw a pha wahaniaeth y gall ei wneud i gymunedau Cymru?

9. Beth yw cost tocynnau?

Mae pob tocyn i ddigwyddiadau GWLAD am ddim. Ni ellir eu hailgyhoeddi na’u gwerthu.

10. Beth sy’n digwydd os nad oes gen i docyn?

Mae gennym nifer gyfyngedig iawn o docynnau ychwanegol, a fydd ar gael yr wythnos hon, ar gyfer digwyddiadau poblogaidd iawn.
Bydd nifer o ddigwyddiadau hefyd yn cael eu ffrydio’n fyw ar Senedd TV ac ar sianeli cyfryngau cymdeithasol Cynulliad Cenedlaethol Cymru.
Edrychwch ar ein sianeli Twitter a Facebook i gael rhagor o fanylion am docynnau a darllediadau.